ਬਾਈਟਕੈਚ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਪਾਰ ਦਾ ਛੁਪਿਆ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਤਲੇਆਮ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਬਾਈਟਕੈਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਬਣੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਫਸ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਡਾਲਫਿਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਸ਼ਾਰਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵ। FAO ਦੇ 2024 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬਾਈਟਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ?

ਬਾਈਟਕੈਚ (bycatch) ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵ੍ਹੇਲ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟ੍ਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਮੂੰਗੇ, ਸਪੰਜ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਜੋ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੂਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਈਟਕੈਚ ਜੀਵ ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਮ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮੂਕ ਕਤਲੇਆਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਸ਼ੀਅਨਿਕ ਐਂਡ ਐਟਮੋਸਫੇਰਿਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (NOAA) ਦੇ 2023 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਬਾਈਟਕੈਚ ਵਿੱਚ ਮਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਹੜੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ?

ਬਾਈਟਕੈਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਡਾਲਫਿਨ, ਸ਼ਾਰਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨੇਚਰ (IUCN) ਦੇ 2024 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੱਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਬਾਈਟਕੈਚ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ ਇਕੱਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਗਭਗ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਾਰਕ ਹਰ ਸਾਲ ਬਾਈਟਕੈਚ ਵਜੋਂ ਮਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਲੁਪਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਭਾਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਜਰਾਤ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟ੍ਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਬਾਈਟਕੈਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਮਛੇਰਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੈ। ਬਾਈਟਕੈਚ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਲ ਹੈ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਤੀਜੇ ਕੀ ਹਨ?

ਬਾਈਟਕੈਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਲੈਂਕਟਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕਾਰਬਨ ਸੋਖਣ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ, ਬਾਈਟਕੈਚ ਇੱਕ ਕਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੋੜ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਕੱਛੂ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬੰਧਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰਟਲ ਐਕਸਕਲੂਡਰ ਡਿਵਾਈਸ (TEDs) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕੱਛੂਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾਲਫਿਨ-ਸੇਫ ਨੈੱਟ ਜੋ ਧੁਨੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਡਾਲਫਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਉਪਾਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੱਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ 2023 ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਦੇ ਅੰਕੜੇ: ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਈਟਕੈਚ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੰਨੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਚਾਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਦੀ ਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਵਧੇਰੇ ਤੀਬਰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਘਟਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਕੀ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ-ਅਧਾਰਤ ਮੱਛੀ ਫਿਲੇਟ, ਸੀਵੀਡ-ਅਧਾਰਤ ਸੁਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਟੈਮਪੇਹ-ਅਧਾਰਤ ਝੀਂਗਾ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ 2024 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 15% ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਕੀ ਬਾਈਟਕੈਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਾਈਟਕੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਾ।

ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਲੇਬਲ 'ਡਾਲਫਿਨ-ਸੇਫ' ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ?

'ਡਾਲਫਿਨ-ਸੇਫ' ਲੇਬਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੌਰਾਨ ਡਾਲਫਿਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਬਾਈਟਕੈਚ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਹ ਲੇਬਲ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਲਫਿਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਛੂ, ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਲੇਬਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਕੈਚ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਈਟਕੈਚ 'ਤੇ। ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ।

ਬਾਈਟਕੈਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਮੱਛੀ ਖਾ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਕੋਈ ਵੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਬਾਈਟਕੈਚ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਾਈਟਕੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਈਟਕੈਚ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਬਾਈਟਕੈਚ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਈਟਕੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਈਟਕੈਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਛੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੋਚ

“ਬਾਈਟਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਦਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।”