ਇਨਸਾਈਡ ਟ੍ਰਾਲਰ ਫਲੀਟ ਦਾ ਗੁਪਤ ਕੂੜਾ: ਬਾਈਕੈਚ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨ
ਇਹ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਾਈਕੈਚ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਟ ਜਵਾਬ: ਬਾਈਕੈਚ, ਯਾਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਰਨਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 40% ਤੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ (FAO, 2024)। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਅਸਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਮੱਛੀ ਵਿਕਦੀ ਹੈ।
ਟਿੱਪ: ਇੱਕ ਮਛੇਰੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਜੋ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਭ ਕੁਝ
ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵੇਰਾਵਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਟ੍ਰਾਲਰ ਕਪਤਾਨ, ਮਹੇਸ਼ ਸੋਲੰਕੀ, ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 2 ਟਨ ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੌਲਫਿਨ, ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸੋਲੰਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਦੋਹਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੱਛੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ FAO (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਗਜ਼ੀ ਪਰਤ: ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ 2023-24 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਟ੍ਰਾਲਰ ਫਲੀਟਾਂ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 5% ਬਾਈਕੈਚ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ 30-40% ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅਸੀਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (CMFRI) ਦੀ 2024 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਲਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਈਕੈਚ ਦੀ ਅਸਲ ਦਰ 35% ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਉਤਪਾਦ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (MPEDA) ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2022 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦਰਜ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੁਲਨਾ: ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਸਖ਼ਤ ਹਨ?
ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਸਕਲੂਡਰ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨਾ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਨੀਤੀ 2017 ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਕਿੰਨੀ ਅਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਕੀ ਲੱਭਿਆ: ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪਲਾਈ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟਰੇਸੇਬਿਲਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਥੋਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੱਛੀ ਕਿਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਹ ਕਿ ਇਹ 'ਤਾਜ਼ੀ' ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ 10 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 7 ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੇਬਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ 2 ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੈਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਹੈ।
ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੇਸ
ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਟ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਰਕ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਜਾਲ ਸੀ। ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਰਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਬਣੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਟ੍ਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਕੌਣ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਧੰਦਾ
ਬਾਈਕੈਚ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ ₹500 ਕਰੋੜ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਉਸਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਸਤੀ ਮੱਛੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਇਸ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ: ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰਟਲ ਐਕਸਕਲੂਡਰ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੱਛੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ 'ਗ੍ਰੀਨ ਫਿਸ਼' ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਹਨ।
| ਰਾਜ | ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਬਾਈਕੈਚ (%) | ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਅਸਲ ਬਾਈਕੈਚ (%) | ਅੰਤਰ |
|---|---|---|---|
| ਗੁਜਰਾਤ | 4% | 35% | 31% |
| ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ | 6% | 30% | 24% |
| ਕੇਰਲ | 5% | 28% | 23% |
| ਪੰਜਾਬ (ਆਯਾਤ) | — | — | — |
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹਿੱਸਾ (%)
“ਬਾਈਕੈਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਮੇਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।”
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰਿਸਥਿਤਿਕ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। FAO (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਛੀ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਜਾਂ ਤਾਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟਰੇਸੇਬਿਲਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਮੱਛੀ ਕਿਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਬਾਈਕੈਚ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਨੀਤੀ 2017 ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। MPEDA ਕੋਲ ਕੁਝ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਹਨ, ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਬਾਈਕੈਚ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਮੱਛੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ। ਆਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਗ੍ਰੀਨ ਫਿਸ਼' ਬ੍ਰਾਂਡ। ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
- ਬਾਈਕੈਚ ਹਰ ਸਾਲ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਧੂਰੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਅਨੁਮਾਨ 30-40% ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।
- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਸ਼ਾਰਕ ਕਲਿੰਗ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਰਕ ਕਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ—ਕੀ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?
9 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਨਾਮ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ: ਸਮੁੰਦਰ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ਵਧੀਆ ਹੈ?
ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ: ਸੁਆਦ, ਪੋਸ਼ਣ, ਕੀਮਤ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
7 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ
ਇਹ ਲੇਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਦਰਭ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨਾ