ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ: MSC ਬਨਾਮ Friend of the Sea — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹੈ?

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: MSC (Marine Stewardship Council) ਅਤੇ Friend of the Sea (FOS) ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। (FAO, 2024)

MSC ਬਨਾਮ Friend of the Sea: ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹਨ?

MSC ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ Friend of the Sea ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਐਕਵਾਕਲਚਰ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। MSC ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1997 ਵਿੱਚ WWF ਅਤੇ Unilever ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ FOS 2008 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। MSC ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। FOS ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਘੱਟ ਹੈ।

MSC ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

MSC ਤਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ: ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਸਟਾਕ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ। ਇਹ ਲੇਬਲ ਸਿਰਫ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਲਮਨ, ਟੂਨਾ, ਅਤੇ ਕੌਡ। ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਲਈ ਉਤਪਾਦਕ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ MSC ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਫਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਕੈਚ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Friend of the Sea ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀ ਹਨ?

Friend of the Sea ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਅਤੇ ਐਕਵਾਕਲਚਰ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। FOS ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਐਕਵਾਕਲਚਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੀਂਗਾ ਫਾਰਮਿੰਗ ਜੋ ਮੈਂਗਰੋਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦਾ ਅਸਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਕਾਰਗਰ ਹੈ? ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, MSC-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। (Oceana, 2023) ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਰਲ ਬਲੀਚਿੰਗ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰਿਸਥਿਤਿਕ ਤੰਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਜਾਂ ਮਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਫਿਸ਼ ਸਟਿਕਸ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ MSC ਅਤੇ FOS ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ MSC-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੱਛੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Friend of the Sea ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਘੱਟ ਆਮ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਂਡ ਆਪਣੇ ਪੈਕੇਟਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸਥਾਨਕ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਹੂ ਅਤੇ ਕਤਲਾ, ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਗਨ ਫਿਸ਼ ਫਿੰਗਰਜ਼, ਔਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ FSSAI ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ: ਕੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਕਾਫੀ ਹਨ?

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵ੍ਹੇਲ, ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਈਕੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰ ਮਰਦੇ ਹਨ। MSC ਅਤੇ FOS ਦੋਵੇਂ ਬਾਈਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲੰਮੀ ਲਾਈਨ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਟ੍ਰੌਸ ਪੰਛੀ ਹੁੱਕਾਂ 'ਤੇ ਫਸ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ (MPA) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ।

“ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ।”

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਹੈ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਯੌਂਡ ਮੀਟ ਦੇ ਫਿਸ਼ ਸਟਿਕਸ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁੱਡਡੋਟ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੀਗਨ ਫਿਸ਼ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ 'ਗ੍ਰੀਨ ਈਟਜ਼' ਵੀਗਨ ਫਿਸ਼ ਟਿੱਕਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਜੋਖਮ

ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ਿੰਗ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਅਨੁਕੂਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ 'ਟਿਕਾਊ' ਜਾਂ 'ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ' ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਲੇਬਲ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਲੇਬਲਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, FSSAI ਨੇ ਲੇਬਲਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ MSC-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੱਛੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹੈ?

MSC-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੱਛੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਕੁਝ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ MSC-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਫਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।

Friend of the Sea ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ?

Friend of the Sea ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਵਧੇਰੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਵਾਕਲਚਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਝੀਂਗਾ ਫਾਰਮਿੰਗ ਮੈਂਗਰੋਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਲੇਬਲ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਿਕਲਪ ਕੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਸਥਾਨਕ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਹੂ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਗਨ ਫਿਸ਼ ਫਿੰਗਰਜ਼, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਧਨਕ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, FSSAI ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਤਪਾਦ ਹੀ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਈਕੈਚ ਵਿੱਚ ਡਾਲਫਿਨ, ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮੱਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ (MPA) ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਨ।

ਸਿੱਟਾ: ਕਿਹੜਾ ਲੇਬਲ ਚੁਣੋ?

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ MSC ਜਾਂ FOS ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੁਣਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ। MSC ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ। FOS ਸਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਵੀਗਨ ਵਿਕਲਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਹਰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਚੁਣੋ।