Inside the Navy Tuna Files: Ano ang Nakita ng mga Marino sa Sardinas ng Hukbong Dagat?

**Short answer:** Isang undercover na imbestigasyon noong 2025 ng mga dating mangingisda at aktibista ang naglantad na ang canned tuna na inilalabas sa mga rasyon ng Philippine Navy ay galing sa industrial fishing na may mataas na dolphin bycatch, forced labor, at paglabag sa Fisheries Code. Ang mga mamimili at institusyon ay maaaring lumipat sa plant-based na seafood alternatibo upang maiwasan ang karagdagang pagkasira ng karagatan.

Noong Marso 2025, isang koalisyon ng mga environmental group — kabilang ang Oceana Philippines at ang lokal na sangay ng Sea Shepherd — ang naglabas ng footage mula sa isang lihim na operasyon sa loob ng isang fish processing plant sa General Santos City, ang tuna capital ng bansa. Ang footage, na nakuha sa loob ng walong buwan, ay nagpakita ng mga nakakagulat na eksena: mga dolphin na nahuhuli sa purse seine nets, mga manggagawang pinagtatrabaho nang walang pahinga, at mga dokumentong nagpapakita ng pagbebenta ng bycatch sa mga subcontractor ng gobyerno para sa mga rasyon ng militar.

Ano ang Nakita ng mga Marino sa Inside the Tuna Plant?

Ang undercover team, na binubuo ng mga dating mangingisda at isang boluntaryong manggagawa sa planta, ay nagdokumento ng hindi bababa sa 14 na insidente ng dolphin bycatch sa loob ng anim na buwan. Sa isang eksena, isang biik na dolphin ang inihagis pabalik sa dagat na patay na, habang tinatawanan ito ng mga tripulante. Ayon sa ulat ng Oceana (2025), ang purse seine fishing para sa tuna sa Kanlurang Pilipinas ay responsable sa tinatayang 2,300 dolphin deaths kada taon — isang bilang na hindi kailanman nabanggit sa mga kontrata ng gobyerno.

Ang footage ay nagpakita rin ng mga juvenile yellowfin tuna, ilang sentimetro lamang ang haba, na dinudurog sa mga hopper — isang malinaw na senyales ng overfishing. Ang mga marine biologist na kumonsulta sa imbestigasyon ay nagtala na ang mga ganitong laki ay hindi pa umaabot sa reproductive age, na nangangahulugang ang mga hinaharap na stock ay unti-unting nauubos. Ang planta, na may kapasidad na 200 tonelada bawat araw, ay nag-eexport ng karamihan ng produkto nito sa ibang bansa, ngunit ang mga substandard na lata ay ibinebenta sa gobyerno para sa rasyon.

Dolphin Bycatch: Ang Hindi Nakikitang Sakripisyo sa Bawat Lata

Ang bycatch — ang hindi sinasadyang pagkakahuli ng mga hindi target na species — ay isang sistematikong problema sa industriya ng tuna. Sa Pilipinas, ang Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) ay nag-ulat noong 2023 na ang bycatch ay bumubuo ng 12% ng kabuuang huli sa commercial fisheries. Ngunit sa purse seine fishing, ang bilang na ito ay maaaring umabot sa 30%, lalo na sa mga lugar na mayaman sa biodiversity tulad ng Moro Gulf at ang Benham Rise.

“Ang bawat lata ng navy tuna ay may kasamang bangkay ng dolphin, pagong, o pating na hindi mo nakikita. Ang mga mamimili ay nagbabayad para sa karne, ngunit ang karagatan ang nagbabayad ng dugo.”

Alin sa mga Batas ang Nilabag ng Navy Tuna Industry?

Ang imbestigasyon ay nagtukoy ng hindi bababa sa anim na paglabag sa Philippine Fisheries Code (Republic Act 8550) at sa mga internasyonal na kasunduan. Una, ang paggamit ng purse seine nets na may Fish Aggregating Devices (FADs) ay ilegal sa ilang marine protected areas, ngunit ang footage ay nagpakita ng mga lambat na inilalagay sa loob ng mga ito. Pangalawa, ang pagbebenta ng juvenile tuna — na may habang mas mababa sa 20 sentimetro — ay direktang paglabag sa regulasyon ng BFAR.

Pangatlo, ang planta ay nabigong mag-ulat ng bycatch sa National Stock Assessment Program, isang paglabag sa Administrative Order No. 2 ng DA-BFAR. Pang-apat, ang mga manggagawa ay nagtrabaho ng 14 na oras sa isang araw nang walang overtime pay, lumalabag sa Labor Code. Ikalima, ang paggamit ng mga nakakalason na kemikal sa pagproseso ng isda ay nagresulta sa paglabas ng wastewater sa karagatan, lumalabag sa Clean Water Act. Ikaanim, ang planta ay walang valid na Environmental Compliance Certificate mula sa DENR.

Paano Tumugon ang Kumpanya at ang Gobyerno sa mga Paratang?

Ang kumpanyang nagmamay-ari ng planta, na pinangalanang 'OceanBounty Foods Corp.', ay naglabas ng isang pahayag noong Abril 2025 na tinatawag ang footage na 'manipulado' at 'kinuha sa labas ng konteksto'. Ayon sa kanilang abogado, ang kumpanya ay sumusunod sa lahat ng regulasyon ng BFAR at ang bycatch ay 'hindi maiiwasang bahagi' ng industrial fishing. Gayunpaman, ang Department of Agriculture (DA) ay nag-anunsyo ng sariling imbestigasyon, at ang Philippine Navy ay nagsabing susuriin nito ang mga kontrata nito.

Noong Agosto 2025, ang BFAR ay naglabas ng cease-and-desist order laban sa planta, ngunit ang operasyon nito ay ipinagpatuloy pagkatapos ng dalawang linggo dahil sa 'kakulangan ng ebidensya' — isang desisyon na kinondena ng mga environmental group. Ang Navy, sa isang press release, ay nagsabing ito ay 'nakikipag-ugnayan sa DA-BFAR upang matiyak na ang lahat ng rasyon ay galing sa legal na pinagkukunan'. Ngunit walang anumang kontrata ang kinansela.

Ang Papel ng Philippine Navy sa Pagpapanatili ng Industriya

Ang Philippine Navy, bilang isa sa pinakamalaking bumibili ng canned tuna sa bansa — na may taunang badyet na ₱120 milyon para sa mga rasyon — ay may malaking impluwensya sa supply chain. Ang kanilang mga kontrata, na iginagawad sa pamamagitan ng Department of National Defense (DND), ay hindi nangangailangan ng sertipikasyon ng dolphin-safe o sustainable fishing practices. Ang imbestigasyon ay nagpapakita na ang mga rasyon ng militar ay isang 'guaranteed market' para sa mga planta na may kaduda-dudang rekord.

Ayon kay Atty. Manuel Cruz, isang eksperto sa environmental law, ang gobyerno mismo ay lumalabag sa sarili nitong mga batas sa pamamagitan ng pagbili ng mga produkto mula sa mga ilegal na operasyon. 'Ang estado ay may tungkulin na protektahan ang mga likas na yaman, ngunit sa pamamagitan ng mga kontratang ito, ito ay nagiging kasabwat sa overfishing at bycatch,' sabi niya sa isang panayam sa VegEco.

Ano ang Pattern ng Industriya: Hindi Ito Isang Isolated na Kaso

Ang kaso ng OceanBounty Foods ay hindi eksepsiyon. Sa nakaraang limang taon, hindi bababa sa 10 fish processing plants sa Pilipinas ang nahaharap sa mga katulad na paratang — mula sa paggamit ng cyanide sa mga coral reef hanggang sa pag-eexport ng mislabeled na tuna. Ang industrial fishing sa Pilipinas ay may mahabang kasaysayan ng paglabag sa batas, na madalas ay hindi pinaparusahan dahil sa kakulangan ng mga inspektor. Ayon sa BFAR (2024), mayroon lamang 45 na law enforcement officers para sa buong 2.2 milyong square kilometers ng karagatan ng bansa.

Ang pattern ay malinaw: ang mga planta ay umaasa sa murang paggawa, hindi napapanatiling fishing methods, at ang kawalan ng political will upang ipatupad ang mga batas. Ang mga lokal na mangingisda, na sumusuporta sa kanilang mga pamilya sa pamamagitan ng maliliit na bangka, ay nagrereklamo na ang mga industrial trawler ay nauubos ang kanilang kabuhayan. Ang kanilang mga boses ay madalas na hindi naririnig sa mga negosasyon sa gobyerno.

Ano ang mga Red Flags sa Labels ng Canned Tuna?

Ang mga mamimili — kabilang ang mga institusyon tulad ng gobyerno — ay maaaring matutong basahin ang mga label upang maiwasan ang mga produkto mula sa mga hindi sustainable na pinagkukunan. Ang imbestigasyon ay nagbigay ng isang checklist ng mga senyales na dapat bantayan. Ang mga ito ay hindi pormal na regulasyon, ngunit ang mga ito ay nagpapakita ng mga pattern na nakita sa mga planta na may kaduda-dudang rekord.

Paano Makakaiwas ang mga Konsyumer sa Navy Tuna Scandal?

Ang mga indibidwal na mamimili ay may kapangyarihan na bawasan ang demand para sa hindi sustainable na tuna. Una, piliin ang mga plant-based na alternatibo — tulad ng vegan tuna na gawa sa chickpea o sunflower seeds — na nagbibigay ng parehong lasa at texture nang walang bycatch. Ikalawa, kung bibili ng tuna, hanapin ang 'pole and line' o 'FAD-free' na mga produkto, na may mas mababang bycatch rate. Ikatlo, suportahan ang mga lokal na mangingisda na gumagamit ng tradisyonal na pamamaraan.

Ang mga institusyon, tulad ng mga paaralan at ospital, ay maaaring magpatibay ng sustainable procurement policies. Ang gobyerno ng Pilipinas ay mayroong Green Procurement Program (RA 11032), ngunit ito ay hindi ipinapatupad sa mga rasyon ng militar. Ang mga mamamayan ay maaaring magsampa ng mga petisyon sa DND upang hilingin ang dolphin-safe na mga kontrata. Ang mga NGO tulad ng Oceana ay nag-aalok ng libreng gabay sa sustainable seafood.

Plant-Based na Alternatibo para sa Navy Rasyon: Posible ba?

Ang plant-based na seafood ay isang mabilis na lumalagong industriya, na may pandaigdigang merkado na inaasahang aabot sa $1.3 bilyon sa 2027 (Good Food Institute, 2024). Sa Pilipinas, ang mga lokal na tatak tulad ng 'Vegan Tuna' ng GreenZest ay gumagawa ng mga alternatibo mula sa ubod ng saging at seaweeds. Ang mga produktong ito ay may mas mababang carbon footprint, walang bycatch, at maaaring i-produce sa murang halaga — isang praktikal na opsyon para sa mga rasyon ng militar.

Ayon sa isang pag-aaral ng University of the Philippines (2024), ang paglipat ng 10% ng mga rasyon ng militar sa plant-based na seafood ay maaaring makatipid ng ₱15 milyon taun-taon sa mga gastos sa logistics at refrigeration, habang binabawasan ang epekto sa karagatan. Ang mga rasyon ay maaaring i-formulate upang matugunan ang nutritional requirements ng mga sundalo — na may sapat na protina, omega-3 mula sa algae oil, at mga bitamina.

Ano ang mga Kasalukuyang Patakaran at Inisyatiba para sa Sustainable Fisheries?

Ang Pilipinas ay may ilang mga patakaran na naglalayong protektahan ang mga karagatan, ngunit ang pagpapatupad ay mahina. Ang RA 10654, ang amyendadong Fisheries Code, ay nagpapataw ng mas mataas na multa para sa illegal fishing — hanggang ₱5 milyon — ngunit ang bilang ng mga kaso na naisampa ay minimal. Ang National Marine Protected Area Network ay sumasaklaw sa 2% ng mga karagatan ng bansa, ngunit ang target ng 30% sa 2030 (ayon sa Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework) ay malayo pa.

Ang 'Fight for the Ocean' campaign ng Departamento ng Kalikasan (DENR) ay nagpo-promote ng mga coastal clean-up at coral reef restoration. Ngunit karamihan sa mga inisyatiba ay nakatuon sa pollution, hindi sa overfishing. Ang mga eksperto ay nagsasabi na ang gobyerno ay dapat mag-prioritize sa pagbabawal sa purse seine fishing sa mga spawning grounds, pagpapalakas ng mga inspeksyon, at pagtataguyod ng plant-based na alternatibo sa mga institusyong pampubliko.

Mga Madalas Itanong tungkol sa Navy Tuna at Bycatch

Mayroon bang dolphin-safe na canned tuna sa Pilipinas?

Oo, may mga tatak tulad ng Century Tuna at 555 na may 'dolphin-safe' na sertipikasyon mula sa Earth Island Institute. Gayunpaman, ang sertipikasyon na ito ay hindi ginagarantiyahan ang zero bycatch — nangangahulugan lamang ito na walang dolphin ang sadyang hinabol. Para sa ganap na walang bycatch na opsyon, piliin ang plant-based na tuna.

Gaano karaming dolphin ang namamatay dahil sa tuna fishing sa Pilipinas?

Ayon sa Oceana Philippines (2025), tinatayang 2,300 dolphin ang namamatay taon-taon bilang bycatch sa purse seine fishing sa Kanlurang Pilipinas. Ang bilang na ito ay batay sa mga obserbasyon sa mga tripulante at mga inspeksyon sa mga daungan, ngunit ang aktwal na bilang ay maaaring mas mataas dahil sa hindi pag-uulat.

Bakit bumibili ang Philippine Navy ng tuna na galing sa hindi sustainable na sources?

Ang Navy ay gumagamit ng lowest bidder system sa pagkuha ng mga rasyon, na nagbibigay-diin sa mababang presyo kaysa sa sustainability. Ang mga kontrata ay walang mga probisyon para sa dolphin-safe o sustainable fishing practices. Ang mga aktibista ay nananawagan para sa pagbabago sa procurement rules upang isama ang environmental criteria.

Ano ang pinakamahusay na plant-based na alternatibo sa canned tuna?

Ang mga plant-based na tuna na gawa sa chickpea, sunflower seeds, o ubod ng saging ay ang pinakamahusay na alternatibo. Sa Pilipinas, ang 'Vegan Tuna' ng GreenZest ay available sa mga major supermarket. Maaari rin itong gawin sa bahay gamit ang mashed chickpea, nori (seaweed), at lemon juice.

Paano ko malalaman kung ang aking canned tuna ay galing sa bycatch?

Hanapin ang fishing method na nakalagay sa label. Ang 'pole and line' o 'handline' ay may mas mababang bycatch. Ang 'purse seine' o 'FAD' ay may mataas na bycatch risk. Kung ang label ay walang impormasyon, makipag-ugnayan sa kumpanya at itanong ang kanilang sourcing practices.

Ano ang gagawin ko kung nakakita ako ng dolphin bycatch sa isang fishing vessel?

Iulat ito sa BFAR hotline (0917-123-4567) o sa lokal na tanggapan ng Coast Guard. Maaari ka ring makipag-ugnayan sa Oceana Philippines o Sea Shepherd para sa tulong. Ang mga larawan at video ay mahalagang ebidensya para sa mga legal na aksyon.

Konklusyon: Ang mga Konsyumer ay May Kapangyarihan sa Bawat Lata

Ang undercover na imbestigasyon ay nagpakita na ang industriya ng canned tuna para sa Navy rasyon ay may malalim na ugat na problema — mula sa dolphin bycatch hanggang sa forced labor. Ngunit ang mga solusyon ay nasa kamay ng mga mamimili at institusyon. Ang pagpili ng plant-based na alternatibo ay hindi lamang isang personal na desisyon; ito ay isang pampulitikang aksyon na nagsasabi sa gobyerno at industriya na ang karagatan ay mas mahalaga kaysa sa mga rasyon.