Czy roślinny to to samo co wegański?

Nie. Roślinny opisuje to, z czego głównie składa się dieta; wegański opisuje postawę etyczną, która wykracza poza jedzenie i obejmuje odzież oraz inne formy wykorzystywania zwierząt. Produkt roślinny może legalnie zawierać składniki odzwierzęce, chyba że ma też deklarację wegańską.

Dlaczego dane o emisjach dla tej samej żywności tak bardzo się różnią?

Ze względu na granice systemu, alokację między produktami ubocznymi, uwzględnianie zmian użytkowania gruntów oraz region i rok danych źródłowych. Dwa wiarygodne badania mogą różnić się kilkukrotnie, nie czyniąc żadnego z nich błędnym.

Czy etykiety dobrostanowe oznaczają, że zwierzęta miały dobre życie?

Oznaczają, że audytowano konkretny zestaw kryteriów procesowych. Przeczytaj standard stojący za logo: klauzule o zagęszczeniu obsady, wzbogaceniu, transporcie i uboju mówią znacznie więcej niż nazwa etykiety.

Jak często aktualizowany jest ten słowniczek?

Hasła są aktualizowane, gdy zmieniają się regulacje, kryteria certyfikacji lub główny nurt naukowy, a nowe terminy są dodawane, gdy nasze redakcje zaczynają ich używać w raportach.

Słowniczek — VegEco

Słowniczek

VegEco publikuje dziennikarstwo w 33 językach.

29: Zdefiniowane terminy
8: Obszary tematyczne
33: Wydania

Dieta

5 terminy

Jak nazywane są wzorce żywieniowe — i gdzie zacierają się granice etykiet.

Dieta roślinna: Wzorzec żywieniowy skoncentrowany na produktach pochodzenia roślinnego — warzywach, owocach, pełnych ziarnach, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach — z ograniczonymi lub wykluczonymi produktami odzwierzęcymi.
Weganizm: Sposób życia, który dąży do wykluczenia, w miarę możliwości, wszelkich form wykorzystywania zwierząt — w tym w jedzeniu, ubraniach i innych zastosowaniach.
Wegetarianizm: Dieta wykluczająca mięso, drób i ryby, ale mogąca zawierać nabiał i jaja (lakto-owo).
Flexitarianizm: Wzorzec żywieniowy głównie roślinny, który od czasu do czasu zawiera mięso lub ryby.
Dieta oparta na pełnych produktach roślinnych (WFPB): Dieta roślinna kładąca nacisk na minimalnie przetworzone pełne produkty i ograniczająca oleje, rafinowany cukier i rafinowaną mąkę.

Żywienie

4 terminy

Składniki odżywcze, które pojawiają się w każdej debacie o diecie roślinnej.

Pełnowartościowe białko: Źródło białka dostarczające wszystkich dziewięciu niezbędnych aminokwasów w wystarczających ilościach; kombinacje roślin strączkowych i zbóż osiągają to w ciągu dnia.
Witamina B12: Niezbędna witamina produkowana przez bakterie; w dietach roślinnych jest niezawodnie suplementowana lub pozyskiwana z wzbogacanych produktów.
Kwasy omega-3 (ALA / EPA / DHA): Niezbędne kwasy tłuszczowe; ALA znajduje się w lnie, chia i orzechach włoskich. EPA/DHA można pozyskać z oleju z alg.
Żelazo hemowe i niehemowe: Żelazo hemowe pochodzi z produktów zwierzęcych; niehemowe z roślin. Wchłanianie żelaza niehemowego jest zwiększane przez witaminę C.

Zwierzęta

5 terminy

Słownictwo dotyczące zamknięcia, odczuwania i prawa dobrostanu zwierząt.

Hodowla przemysłowa: Rolnicza produkcja zwierzęca na skalę przemysłową, która koncentruje zwierzęta w zamknięciu, aby zmaksymalizować produkcję przy niskim koszcie jednostkowym.
CAFO (zamknięte fermy przemysłowe): Skoncentrowane zwierzęce operacje żywieniowe — amerykański termin regulacyjny dla największych zamkniętych obiektów hodowlanych.
Odczuwanie (sentience): Zdolność do odczuwania, postrzegania lub doświadczania subiektywnego — uznawana u kręgowców i wielu bezkręgowców przez współczesną naukę.
Gatunkowizm: Założenie moralnej wyższości jednego gatunku (zwykle ludzi) nad innymi, często używane do usprawiedliwiania wykorzystywania.
Bezklatkowy / z wolnego wybiegu: Etykiety regulujące warunki utrzymania kur; obie pozwalają na zamknięcie w pomieszczeniach i nie są synonimem wysokiego dobrostanu ani wypasu na pastwisku.

Klimat

5 terminy

Terminy dotyczące emisji używane w badaniach nad systemami żywnościowymi.

GHG (gazy cieplarniane): Gazy takie jak CO₂, metan (CH₄) i podtlenek azotu (N₂O), które zatrzymują ciepło w atmosferze i napędzają globalne ocieplenie.
Ekwiwalent CO₂ (CO₂e): Wspólna metryka przeliczająca różne gazy cieplarniane na efekt ocieplenia odpowiadający masie CO₂.
Metan jelitowy: Metan produkowany przez fermentację mikrobiologiczną w żołądkach przeżuwaczy, takich jak bydło i owce.
Ślad węglowy: Całkowita emisja gazów cieplarnianych spowodowana bezpośrednio i pośrednio przez osobę, produkt lub działalność.
Zmiana użytkowania gruntów: Przekształcanie ekosystemów (często lasów) w tereny rolnicze lub pastwiska — główny czynnik utraty bioróżnorodności i emisji.

Zachowawczość

4 terminy

Język systemów dla odpadów, gleby i łańcuchów dostaw.

Gospodarka o obiegu zamkniętym: Model ekonomiczny zaprojektowany w celu eliminacji odpadów poprzez utrzymywanie materiałów w użyciu dzięki ponownemu wykorzystaniu, naprawie i recyklingowi.
Rolnictwo regeneratywne: Praktyki rolnicze mające na celu przywrócenie zdrowia gleby, bioróżnorodności i obiegu wody, a nie tylko ich utrzymanie.
Kilometry żywnościowe: Odległość, jaką żywność pokonuje od producenta do konsumenta — jeden z kilku czynników wpływu produktu na środowisko.
Zero waste: Filozofia projektowania mająca na celu niewysyłanie niczego na wysypisko ani do spalarni poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów u źródła.

Ocean

2 terminy

Terminologia rybołówstwa i ekosystemów morskich.

Przyłowy: Niedocelowe gatunki morskie łowione przypadkowo podczas połowów komercyjnych.
Przełowienie: Poławianie ryb szybciej, niż populacje mogą się rozmnażać, co degraduje ekosystemy morskie i bezpieczeństwo żywnościowe.

Moda

2 terminy

Materiały i modele biznesowe stojące za tym, co nosimy.

Szybka moda (fast fashion): Model biznesowy produkujący duże ilości taniej, szybko zmieniającej się odzieży, z dużymi kosztami środowiskowymi i pracy.
Skóra wegańska: Alternatywy dla skóry wykonane z materiałów roślinnych (kaktus, ananas, jabłko), recyklowanego poliuretanu lub folii bio.

Etykiety

2 terminy

Co znaki certyfikacyjne gwarantują prawnie — a czego nie.

Certyfikat wegański: Niezależny znak potwierdzający, że produkt nie zawiera składników pochodzenia zwierzęcego i nie był testowany na zwierzętach.
Sprawiedliwy handel (Fair Trade): Certyfikacja potwierdzająca, że towary zostały wyprodukowane zgodnie ze standardami dotyczącymi wynagrodzeń, warunków pracy i inwestycji w społeczności.

Jak definiujemy te terminy

Definicje są zgodne z sformułowaniami używanymi przez organy regulacyjne, recenzowane badania i jednostki certyfikujące, tam gdzie takie istnieją. Jeśli termin jest sporny lub ma charakter marketingowy, mówimy o tym wprost, zamiast opowiadać się po jednej ze stron.

Czytaj dalej

Te terminy pojawiają się w naszych reportażach o hodowli przemysłowej, prawach zwierząt i klimatycznych kosztach hodowli zwierząt.

Przeglądaj wszystkie tematy Działaj Pełne archiwum

Często mylone terminy i to, co je faktycznie różni

Debaty o diecie, rolnictwie i klimacie utykają częściej na słownictwie niż na dowodach. "Roślinny" znaczy co innego na etykiecie w supermarkecie, a co innego w badaniu żywieniowym; "wolny wybieg" to w niektórych krajach definicja prawna, a w innych przymiotnik marketingowy; "neutralność węglowa" może opisywać realną redukcję lub offset zakupiony po fakcie. Ten słowniczek ustala znaczenia, których używamy we wszystkich wydaniach VegEco, aby nasze raporty były spójne.

Każde hasło jest napisane tak, by było użyteczne, a nie tylko poprawne: mówi, co obejmuje dany termin, gdzie granice są sporne i co sprawdzić, zanim zaakceptuje się oparte na nim twierdzenie. Terminy pogrupowano według dziedzin — dieta, dobrostan zwierząt, systemy rolnicze, nauka o klimacie i etykietowanie — bo to samo słowo może mieć różną wagę w każdej z nich.

Dlaczego definicje przesądzają o argumencie

Większość publikowanych sporów o śladzie żywności ma charakter definicyjny, a nie empiryczny. Dwa badania mogą podawać emisje na kilogram produktu różniące się czterokrotnie tylko dlatego, że jedno uwzględnia zmiany użytkowania gruntów, a drugie nie, albo jedno kończy się na bramie gospodarstwa, a drugie śledzi produkt aż na talerz. Zanim porównasz dwie liczby, upewnij się, że mierzą ten sam system, w tych samych granicach, w tym samym roku. Jeśli źródło nie poda swojego zakresu, liczba nie jest porównywalna z niczym.

Etykiety, certyfikaty i to, co gwarantują

Certyfikat to obietnica dotycząca procesu, a nie zwykle wyniku. Programy dobrostanowe zazwyczaj określają zagęszczenie obsady, wzbogacenie środowiska czy metodę uboju; programy ekologiczne określają środki produkcji; etykiety węglowe określają metodę rozliczania. Żaden z nich nie gwarantuje tego, co zwykle wnioskują kupujący. Praktyczny test to sprawdzenie standardu stojącego za logo i przeczytanie klauzuli, która cię dotyczy — większość programów publikuje pełne kryteria, a luka między implikacją logo a tekstem klauzuli to miejsce, gdzie dochodzi do największych nieporozumień.

Terminy, które zmieniają znaczenie w zależności od regionu

Regulacje są lokalne, więc słownictwo też. Cage-free, pasture-raised, humanitarny, naturalny, a nawet wegański — w niektórych jurysdykcjach są zdefiniowane w ustawach, w innych nieuregulowane, a to samo sformułowanie może być tłumaczone na termin o mocniejszym lub słabszym znaczeniu prawnym. Ponieważ każde wydanie VegEco jest pisane natywnie, a nie tłumaczone maszynowo, każde wydanie używa terminu, który jego czytelnicy spotkają na własnych opakowaniach — więc definicja tutaj może różnić się akcentem od odpowiednika w innym języku.

Często mylone terminy i to, co je faktycznie różni
Termin	Co obejmuje	Czego nie obejmuje
Roślinny	Wzorzec żywieniowy oparty na roślinach	Gwarancji zerowej zawartości składników odzwierzęcych
Wegański	Wykluczanie wykorzystywania zwierząt w możliwym zakresie	Mówienia czegokolwiek o wartości odżywczej czy śladzie
Wolny wybieg	Pewien dostęp na zewnątrz, zdefiniowany lokalnie	Określania przestrzeni, czasu trwania czy wielkości stada
Neutralność węglowa	Wartość netto po offsetach	Dowodu absolutnej redukcji emisji
Regeneratywny	Praktyki ukierunkowane na zdrowie gleby	Jednego audytowanego standardu

Często mylone terminy i to, co je faktycznie różni

FAQ

Czy roślinny to to samo co wegański?: Nie. Roślinny opisuje to, z czego głównie składa się dieta; wegański opisuje postawę etyczną, która wykracza poza jedzenie i obejmuje odzież oraz inne formy wykorzystywania zwierząt. Produkt roślinny może legalnie zawierać składniki odzwierzęce, chyba że ma też deklarację wegańską.
Dlaczego dane o emisjach dla tej samej żywności tak bardzo się różnią?: Ze względu na granice systemu, alokację między produktami ubocznymi, uwzględnianie zmian użytkowania gruntów oraz region i rok danych źródłowych. Dwa wiarygodne badania mogą różnić się kilkukrotnie, nie czyniąc żadnego z nich błędnym.
Czy etykiety dobrostanowe oznaczają, że zwierzęta miały dobre życie?: Oznaczają, że audytowano konkretny zestaw kryteriów procesowych. Przeczytaj standard stojący za logo: klauzule o zagęszczeniu obsady, wzbogaceniu, transporcie i uboju mówią znacznie więcej niż nazwa etykiety.
Jak często aktualizowany jest ten słowniczek?: Hasła są aktualizowane, gdy zmieniają się regulacje, kryteria certyfikacji lub główny nurt naukowy, a nowe terminy są dodawane, gdy nasze redakcje zaczynają ich używać w raportach.