ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ

ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ: ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਇਸ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰ ਤਸਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ। ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਧੰਦੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਸਤੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਾਰਨ ਤਸਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਤੋਤਾ, ਹਿਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਗੁਆਚਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਘਿਆੜ, ਤਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੋਤੇ ਅਤੇ ਬੁਲਬੁਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੰਜੇ, ਜੋ ਕਥਿਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਚਮੜੇ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੈ। ਤਸਕਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਜਾਂ ਖੰਭ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲਗ ਪੰਛੀ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਫੜ ਕੇ ਸਿੰਗ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ।

“ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਤਸਕਰ ਜਾਨਵਰ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਜੀਵ ਹੈ ਜੋ ਦਰਦ ਅਤੇ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

ਕੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨੇਚਰ (IUCN) ਦੇ 2024 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 12 ਕਿਸਮਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਸਿਰਫ਼ ਤਸਕਰੀ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਮੰਗ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਸ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1972 ਤਹਿਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ, ਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਤਸਕਰ ਬੇਖੌਫ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2023 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 25 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਸੰਖਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੋਤੇ ਫੜ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਕਰਾਈਮ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਉਪਾਅ ਨਾਕਾਫੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਐਸਓਐਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਚਾਏ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੰਡ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਬਚਾਅ ਦੇ ਯਤਨ

ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਹਨ। 2024 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਸਕਰੀ ਰਿੰਗ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਤੇ ਅਤੇ 20 ਹਿਰਨ ਬਚਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੋਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਾਰਬਨ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਾ ਖੇਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਸੱਪ ਦੀ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬੈਗ ਨਾ ਖਰੀਦੋ। ਦੂਜਾ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।

ਕੀ ਵੀਗਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਬਿਲਕੁਲ। ਵੀਗਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੋਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1972 ਤਹਿਤ ਇਸਦੀ ਸਜ਼ਾ 3 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, CITES ਸਮਝੌਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਫੜੀ ਗਈ, ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਕੇਸ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੰਨੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਸੁਚੇਤ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਬਚਾਏ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਚਾਅ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਭਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮੰਗ ਘਟਾਈਏ, ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੀਏ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਤਸਕਰੀ ਵਿੱਚ 40% ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1800-123-4567 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੂਚਨਾ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।