ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ: ਸਰਕਸ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਦਾ ਸੱਚ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਵਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਸ ਪਾਬੰਦੀ (2023) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਰੂਰ ਹੈ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਤਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ

ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। 2015 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ 19 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦੀ ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਸਿਖਲਾਈਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸੀ। ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕੋਰੜਾ ਅਤੇ ਭੁੱਖ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗਲਤ ਹੈ।

ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਨੂੰ 12 ਘੰਟੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੰਗ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ। ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਖਾਣਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੋਰੜੇ ਦੀ ਸੀਟੀ ਵੱਜਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਸੀ।

ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ: ਸਰਕਸ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ

2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਸ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ 'ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕ' ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਸਵਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ 6 ਹਾਥੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਸੀ। ਸੈਲਾਨੀ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਹਾਥੀ ਉਦਾਸ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਰਹੀ ਸੀ।

ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਬਦਲਿਆ: ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ

2018 ਵਿੱਚ, ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਗੋਲੂ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 30 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸਰਕਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਹਾਥੀ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 'ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ', ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਨੈਤਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ

ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਾਂ ਜੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣਾ ਕਿ ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਭਿਆਰਣ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਛੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਹਾਥੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੇਰਲ ਜਾਂ ਅਸਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਥੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਦੇਖਣਾ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ।

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣੀਏ

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਫਾਰੀ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛੋ: ਕੀ ਜਾਨਵਰ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ? ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ? ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਰਕ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਹਨ ਜੋ 'ਅਭਿਆਰਣ' ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਹਾਥੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪੜ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

“ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ 'ਸਫਾਰੀ' ਕਹੋ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਹੈ।”

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ: ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ 1972 ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਆਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਸਰਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਬਣਾਏ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੇ ਜੋ ਕਰੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਥੀ ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਸ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਸਰਕਸ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ।

ਮੈਂ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਾਂ?

ਨੈਤਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ, ਕੋਈ ਸਵਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੋਅ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਟੈਂਡਰਡ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕੇਂਦਰ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੂਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੇਰਲ ਜਾਂ ਅਸਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੈਤਿਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕਰੂਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਹੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ