ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਟ ਦਰ: ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਸੰਕਟ

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ 7.9 ਹੈ — ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਕਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ (Bureau of Labor Statistics, 2023)। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਕਰੂਰ ਅੰਤ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੋਵੇਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।

ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?

ਅਮਰੀਕੀ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ (BLS) ਦੀ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦਰ 7.9 ਪ੍ਰਤੀ 100 ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਹੈ। ਇਹ ਲੌਗਿੰਗ (5.2), ਨਿਰਮਾਣ (2.8) ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ (4.5) ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10,000 ਤੋਂ 15,000 ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਕਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ, ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।

“ਚਿਕਨ ਕੈਚਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਮਿਲਣ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਅਣਸੁਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਮਾਇਨੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਦੋਹਰਾ ਦਰਦ

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਪੱਤਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਗਤੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਾਮੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟਾ ਲਟਕਾਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰ ਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਕੋਰਟੀਕੋਸਟੀਰੋਨ 60% ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (Poultry Science, 2021)।

ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ: ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜਨ ਦਾ ਸੱਚ

ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਲਟਾ ਲਟਕਾਉਣਾ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁਰਗੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਪ ਡਿਸਲੋਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ 30% ਮੁਰਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ (Animal Welfare, 2022)। ਇਹ ਦਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਫੜਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ — ਕਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਦਰਦ: ਚੁੱਪ ਸੰਕਟ

ਕੈਚਰਾਂ ਨੂੰ ਔਸਤਨ $12 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਿਫਟ 10 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਝੁਕ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (NIOSH) ਦੀ 2022 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, 67% ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਮੋਢੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਮੇ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਰਦ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਕੌਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ

ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੋਲਟਰੀ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਬਰੋਇਲਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਪੰਜਾਬ ਪੋਲਟਰੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, 2024)। ਇੱਥੇ ਵੀ ਚਿਕਨ ਕੈਚਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਹੀ ਉਪਕਰਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਆਮ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ: ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ

ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿ ਚਿਕਨ ਕੈਚਿੰਗ ਇੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਬਰੋਇਲਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 2.5 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਵਧਣ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨਾਲੋਂ 4 ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 30% ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (University of Arkansas, 2023)।

ਜਦੋਂ ਕੈਚਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਠੂਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ A4 ਸ਼ੀਟ ਜਿੰਨੀ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਮਾਨਤ 0.2% ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਰਗੀਆਂ ਹਨ (FAO, 2024)।

ਸਲੌਟਰਹਾਊਸ ਦਾ ਰਸਤਾ: ਆਖਰੀ ਘੰਟੇ

ਕੈਚਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ 12 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਲੌਟਰਹਾਊਸ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੰਨਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 10% ਮੁਰਗੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (Veterinary Record, 2022)। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕੀ ਹੱਲ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ 'ਪੋਲਟਰੀ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੀਤੀ' ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਨੀਤੀਗਤ ਪਾੜਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸੰਕਟ ਹੈ।

ਨੈਤਿਕ ਖਪਤ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ

ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ — ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਚਨਾ ਦਾਲ, ਸੋਇਆ ਚੰਕ ਅਤੇ ਮਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਗ੍ਰੀਨਪ੍ਰੋ' ਅਤੇ 'ਵੇਗਫੂਡਜ਼' ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੀਟ ਵਿਕਲਪ ਲਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਮੀਟ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ OSHA (ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਨੇ ਚਿਕਨ ਕੈਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ 2021 ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਪਾਲਣਾ ਸਵੈਇੱਛਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀਜ਼ ਐਕਟ, 1948 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰੋਪ 12, ਜੋ 2022 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਥਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਰੂਐਲਟੀ ਟੂ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਐਕਟ, 1960 ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਵਾਧਾ: ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਦ ਐਥੀਕਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਐਨੀਮਲਜ਼ (PETA) ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨ 'ਪੰਜਾਬ ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ — ਇਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਚਿਕਨ ਕੈਚਰ ਬਣਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨੌਕਰੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ BLS (2023) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਕਨ ਕੈਚਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦਰ 7.9 ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਾਮੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਕਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜਨਾ ਦਰਦਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਚ, ਹੱਡੀਆਂ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰੋਇਲਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਹਾਰਮੋਨ 60% ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀਜ਼ ਐਕਟ, 1948 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 2023 ਦੀ ਪੋਲਟਰੀ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੀਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀਗਤ ਪਾੜਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਟ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦਰ ਦੋਵੇਂ ਘਟਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਨਾ ਦਾਲ, ਸੋਇਆ ਚੰਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵੀਗਨ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਸਲੌਟਰਹਾਊਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਲੌਟਰਹਾਊਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੌਰੇ, ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਿਲ ਧੜਕਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ 10% ਮੁਰਗੀਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਉਤਪਾਦ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?

ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਿਰਿਆਨਾ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀਗਨ ਉਤਪਾਦ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰੀਨਪ੍ਰੋ ਅਤੇ ਵੇਗਫੂਡਜ਼ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੀਟ ਵਿਕਲਪ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਾਲ ਮਖਾਨੀ ਅਤੇ ਛੋਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀਗਨ ਹਨ।