ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਦ ਦਾ ਕਾਲਾ ਸੱਚ: ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਈਡ

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 90% ਮੱਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ (FAO, 2024)। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਮੱਛੀ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ (FAO) ਦੀ 2024 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 35% ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਛੀ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੂਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਜਾਲ ਲਈ ਤਬਾਹੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਲੈਂਕਟਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ, ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕਾਡ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੱਛੀ ਨਿਰਯਾਤ ਬੋਰਡ (MPEDA) 2023 ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨਿਰਯਾਤ 8 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀ ਗੈਰ-ਟਿਕਾਊ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਹੂ, ਕਤਲਾ, ਸਿੰਘਾੜਾ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਰਮਈ, ਟੁਨਾ ਅਤੇ ਝੀਂਗਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀਆਂ ਟਰਾਲਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਇਕੈਚ (ਗੈਰ-ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੱਛੀਆਂ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਮੱਛੀ ਬਾਇਕੈਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਾਇਕੈਚ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਬਾਇਕੈਚ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੌਰਾਨ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵੇਚੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੌਲਫਿਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵ ਅਕਸਰ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਫੰਡ ਫਾਰ ਨੇਚਰ (WWF) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਵ੍ਹੇਲ, ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਪੋਰਪੋਇਜ਼ ਬਾਇਕੈਚ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ।

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮੱਛੀ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਣਦੇਖੀ ਤਬਾਹੀ ਹੈ।”

ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਲਈ ਕੋਈ ਸਖਤ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਮੱਛੀ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ (ਮਰੀਨ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਕਾਉਂਸਿਲ, 2023) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 30% ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਗਲਤ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣੀਏ? ਪੰਜਾਬੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗਾਈਡ

ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਵਾਲੇ ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ। ਮਰੀਨ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਕਾਉਂਸਿਲ (MSC) ਅਤੇ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਕਾਉਂਸਿਲ (ASC) ਵਰਗੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੱਛੀ ਟਿਕਾਊ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੇਬਲ ਮਿਲਣੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ: ਇੱਕ ਵਧਦਾ ਵਿਕਲਪ

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ-ਫ੍ਰੀ ਫਿਸ਼ ਸਟਿਕਸ ਜਾਂ ਟੋਫੂ-ਅਧਾਰਤ ਝੀਂਗਾ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (GFI) ਦੀ 2024 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 20% ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਮੱਛੀ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਕੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਹਰਾ ਹੈ?

ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟਰਾਲਰ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਸਾੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਲੋ ਮੱਛੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 2-3 ਕਿਲੋ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ (Our World in Data, 2023)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟਰਾਲਿੰਗ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਬਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਸਟੋਰੇਜ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 50-80% ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਵਿੱਤੀ ਸੱਚ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਵੰਤੀ ਫਰੋਜ਼ਨ ਫੂਡਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਮਰੀਨ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਖਰੀਦਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸੰਤੁਲਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨੀਤੀਗਤ ਉਪਾਅ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਣ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੁਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (FDA, 2024)। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹਨ।

ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹਨ?

ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਘੱਟ ਬਾਇਕੈਚ ਵਾਲੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, FAO ਦੇ ਕੋਡ ਆਫ ਕੰਡਕਟ ਫਾਰ ਰਿਸਪੌਂਸੀਬਲ ਫਿਸ਼ਰੀਜ਼ (1995) ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਰਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਹੁਣ ਔਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਫੂਡ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਗ੍ਰੀਨ ਸਟੋਰ' ਅਤੇ 'ਵੀਗਨ ਵਾਲਾ' ਫਿਸ਼ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਝੀਂਗਾ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਮੱਛੀ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਕੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਟ੍ਰੌਸ ਅਤੇ ਪੈਟਰਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (BirdLife International, 2023)। ਇਹ ਪੰਛੀ ਚਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹੁੱਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ, ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ