ਇਨਸਾਈਡ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦਾ ਸੱਚ: ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਕੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਹਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਡੈਨੋਨ ਦਾ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਵੱਲ ਕਦਮ ਇੱਕ ਹਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਰੂਰਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ: ਡੈਨੋਨ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ

2025 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਜੋ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੇ, ਤੰਗ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮ ਅਤੇ ਲਾਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੰਗੜੀਆਂ ਤੁਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੈਮਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੀਕਾਂ ਫਾਰਮ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਫੋਰਸਡ ਇਨਸੈਮੀਨੇਸ਼ਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਮਾ ਇੱਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿਊਬ ਪਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਨਤਕ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਿਹਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡੈਨੋਨ ਦਾ 'ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ' ਲੇਬਲ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ

ਡੈਨੋਨ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ' ਅਤੇ 'ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਚੰਗਾ' ਵਰਗੇ ਨਾਅਰੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ (ਡੈਨੋਨ, 2024), ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਏ ਦਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਹੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜੇ ਗਏ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਫਾਰਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਰੂਐਲਟੀ ਟੂ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਐਕਟ (1960) ਦੀਆਂ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਧਾਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਜਾਨਵਰ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਠੋਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਜਵਾਬ: 'ਅਸੀਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ' ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ

ਜਦੋਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਡੈਨੋਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ 'ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ' ਹੈ ਅਤੇ 'ਆਪਣੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ'। ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੈਨੋਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲੋਬਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ 'ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡੇਅਰੀ' ਬਾਰੇ ਪੰਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸਬੂਤ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ।

“ਡੈਨੋਨ ਦਾ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਕਦਮ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਚਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।”

ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪੈਟਰਨ: ਹਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ

ਡੈਨੋਨ ਇਕੱਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਫੂਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੈਸਲੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲੀਵਰ, ਆਪਣੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਟਿਕਾਊ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕੋਈ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕੋ, ਅਮੁਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੈਨੋਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਕਸਰ ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਖਪਤਕਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਲੇਬਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਚੋਣ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ। 'ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦੋ, ਤਾਂ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਦੇਖੋ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡੇਅਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਬਦਾਮ ਦਹੀਂ, ਜੋ ਕਿ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਹਨ।

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ (UNEP, 2023) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਲਗਭਗ 3.4% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਭੀਰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਕਾਸ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲ ਪੱਧਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਚਾਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਾਧਾ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਪਨੀ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਖਪਤ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ: ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚੋਣਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 'ਸਟੇਟ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਰੋਡਮੈਪ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ (ਈਟ-ਲੈਨਸੇਟ ਕਮਿਸ਼ਨ, 2019) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭੋਜਨ-ਸਬੰਧਤ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚ 49% ਤੱਕ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਡੈਨੋਨ ਦਾ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੀਗਨ ਹੈ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਗਨ ਹਨ, ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਡੇਅਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ-ਉਤਪਾਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੈਕੇਜ 'ਤੇ ਵੀਗਨ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਲੋਗੋ ਦੇਖੋ, ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ।

ਕੀ ਡੈਨੋਨ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਡੈਨੋਨ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ, ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਭਾਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੰਦਾ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ₹80 ਤੋਂ ₹120 ਪ੍ਰਤੀ 400 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਡੱਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਡੇਅਰੀ ਦਹੀਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 20-30% ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਮਤ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਆਮ ਦਹੀਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡੈਨੋਨ ਦੇ ਪਲਾਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਆਮ ਦਹੀਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਥੋੜੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਇਆ ਜਾਂ ਬਦਾਮ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਹਲਕਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਖੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਚੱਖ ਕੇ ਦੇਖੋ, ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸਵਾਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਸਵਾਲ।

ਕੀ ਡੈਨੋਨ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ ਹੈ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਡੈਨੋਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਰਵਾਈ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ