ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਸੱਚ ਅਤੇ ਹੱਲ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ (FSSAI) ਦੇ 2023 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਰਾਗ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਖਤਰਾ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਣਦੇਖਿਆ ਖਤਰਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੇ 2022 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥਾਇਰਾਇਡ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 15% ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਥਾਇਰਾਇਡ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਾਗਜ਼ੀ ਪਰਤ: ICMR ਅਤੇ FSSAI ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ?

ICMR ਦੀ 2021 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'Dietary Guidelines for Indians' ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ 150 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ 250 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਮਕ ਦਾ ਆਇਓਡੀਨੀਕਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

FSSAI ਦੇ 2023 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਇਓਡੀਨ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 62% ਪਰਿਵਾਰ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 76% ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਅਕਸਰ ਘਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਜੋਖਮ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਕੀ ਪਾਇਆ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਸਰੋਤ

ਆਇਓਡੀਨ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਿੰਨਰਲ ਹੈ ਜੋ ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ, ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਵੀਡ, ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ, ਕੁਝ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ (ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ), ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਸਬਜ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ (ICMR, 2022) ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਲਕ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਗਾਜਰ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 10-20 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ ਦਾ ਸਿਰਫ 10% ਹੈ।

ਕੌਣ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪੂਰਕ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਬਦਬਾ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਪੂਰਕਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੂਗਲ ਟ੍ਰੈਂਡਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਇਓਡੀਨ ਪੂਰਕ' ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ 45% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।

FSSAI ਦੇ 2024 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਆਇਓਡੀਨ ਪੂਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 30% ਨੇ ਹੀ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ 70% ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੇਬਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਓਡੀਨ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ FSSAI ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ 90% ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਆਇਓਡੀਨ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (NGOs) ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

“ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ, ਭਾਰ ਵਧਣਾ, ਠੰਡ ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਸੁੱਕੀ ਚਮੜੀ, ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (ਗੋਇਟਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ?

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਰੀਨ ਆਇਓਡੀਨ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (TSH, T3, T4) ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੈਸਟ ਮੁਫਤ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਪੂਰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਕਿਵੇਂ ਲਈਏ? ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਮਕ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀ ਆਇਓਡੀਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਆਇਓਡੀਨ ਪੂਰਕ ਲੈਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੂਰਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਪੂਰਕ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਲੈਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਓਡੀਨ ਥਾਇਰਾਇਡ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ

ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਚਾਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ (76%) ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਥਾਇਰਾਇਡ ਤੋਂ ਪਰੇ

ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਸਿਰਫ ਥਾਇਰਾਇਡ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 2 ਅਰਬ ਲੋਕ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਮ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ IQ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣਾ ਆਮ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਇਹ ਆਮ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?

ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ 150 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 250 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 290 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ। ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਦੇ 5 ਗ੍ਰਾਮ (ਲਗਭਗ 100 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ) ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਆਇਓਡੀਨ ਪੂਰਕ ਲੈਣੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ?

ਪੂਰਕ ਸਿਰਫ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਓਡੀਨ ਥਾਇਰਾਇਡ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। FSSAI ਦੇ 2024 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ 70% ਪੂਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਟੈਸਟ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?

ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ TSH, T3, T4 ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਯੂਰੀਨ ਆਇਓਡੀਨ ਟੈਸਟ ਮੁਫਤ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ।

ਕੀ ਸਿਰਫ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ