7 ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਕਦਮ: ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ WHO ਖਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਹਾਂ, WHO ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਸਰ ਖੋਜ ਏਜੰਸੀ (IARC) ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਭਾਵ ਇਹ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ, ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ 7 ਵਿਹਾਰਕ ਕਦਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

WHO ਦਾ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?

WHO ਦੀ IARC ਨੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਐਸਬੈਸਟਸ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਖਤਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੰਬਾਕੂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ; IARC ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ (ਲਗਭਗ 2 ਸਲਾਈਸ ਬੇਕਨ) ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ 18% ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (IARC, 2015)।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ; ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੇ 2022 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 15,000 ਨਵੇਂ ਕੈਂਸਰ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਇਹ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। WHO ਨੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 2A (ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ) ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ, ਸੁਆਦ ਲਈ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਨਮਕੀਨ, ਫਰਮੈਂਟ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਸੋਸੇਜ, ਬੇਕਨ, ਹੈਮ, ਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਡੱਬਾਬੰਦ ਮੀਟ। ਲਾਲ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਬੀਫ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਲੇਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਜਿਵੇਂ ਚਿਕਨ ਨਗੇਟਸ, ਸੋਸੇਜ ਅਤੇ ਮੀਟ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਅਕਸਰ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ, ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਡੀਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ? 7 ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਕਦਮ

ਇੱਥੇ 7 ਵਿਹਾਰਕ ਕਦਮ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਕਦਮ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਕਦਮ 1: ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਬਦਲੋ

ਆਪਣੀ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ, ਰਾਜਮਾ, ਟੋਫੂ, ਟੈਂਪੇ ਜਾਂ ਸੋਯਾ ਚੰਕਸ ਨਾਲ ਬਦਲੋ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਦਾਲ ਮਖਾਣੀ, ਛੋਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 25 ਗ੍ਰਾਮ ਦਾਲਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਜੋਖਮ 12% ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਰਨਲ ਆਫ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ, 2023)।

ਕਦਮ 2: ਲੇਬਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੋਡੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਕਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸਾਮਾਈਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, FSSAI (ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ) ਨੇ ਮੀਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਲੇਬਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਜਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ।

ਕਦਮ 3: ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਓ

ਉੱਚ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ICMR ਦੇ 2020 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 25 ਗ੍ਰਾਮ ਫਾਈਬਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸਿਰਫ 10-15 ਗ੍ਰਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ (ਜਿਵੇਂ ਬਾਜਰਾ, ਜੌਂ), ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦਾ ਆਟਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕਦਮ 4: ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਚੁਣੋ

ਹਲਦੀ, ਅਦਰਕ, ਲਸਣ, ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਭੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ (ਬਰੋਕਲੀ, ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ) ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ 2022 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਹਲਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਿਊਮਿਨ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ 50% ਤੱਕ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਜਰਨਲ ਆਫ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ, 2022)। ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਆਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।

ਕਦਮ 5: ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲੋ

ਤੇਜ਼ ਅੱਗ 'ਤੇ ਮੀਟ ਨੂੰ ਗਰਿੱਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਤਲਣ ਨਾਲ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਕਾਰਸਿਨੋਜਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੇਟਰੋਸਾਈਕਲਿਕ ਐਮਾਈਨ (HCA) ਅਤੇ ਪੋਲੀਸਾਈਕਲਿਕ ਐਰੋਮੈਟਿਕ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ (PAH)। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪਕਾਓ, ਭੁੰਨਣ ਜਾਂ ਉਬਾਲਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮੀਟ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਪਕਾਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਕਦਮ 6: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਦਿਨ ਮੀਟ-ਮੁਕਤ ਰੱਖੋ

ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਮੀਟ ਦੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੀਟ-ਮੁਕਤ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਤ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ 30% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ 15% ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਵਰਲਡ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਫੰਡ, 2023)।

ਕਦਮ 7: ਸਥਾਨਕ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੀਟ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਥਿਤ 'ਗ੍ਰੀਨ ਈਟਸ' ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ 'ਪਲਾਂਟ ਬਾਸਕੇਟ'। ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਸੋਯਾ, ਮਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋ।

“ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਸਰ ਰਜਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NCRP) ਦੇ 2022 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 90 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਵੱਧ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। IARC ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੱਧਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਜੋਖਮ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਲਾਭਾਂ ਲਈ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ WHO ਦੀ IARC ਨੇ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜੋਖਮ 18% ਵਧਦਾ ਹੈ (IARC, 2015)। ਪਰ ਜੋਖਮ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ।

ਕੀ ਲਾਲ ਮੀਟ ਵੀ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ?

ਲਾਲ ਮੀਟ ਨੂੰ IARC ਨੇ ਗਰੁੱਪ 2A ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸੀਮਤ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਲਾਲ ਮੀਟ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਪਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ 2023 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ 15% ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਵਰਲਡ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਫੰਡ, 2023)। ਇਹ ਫਾਈਬਰ, ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੇ ਆਮ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੇ ਆਮ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਨਗੇਟਸ, ਸੋਸੇਜ, ਹੈਮ, ਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਮੀਟ ਬਾਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਅਕਸਰ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਡੀਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਸਤੇ ਹਨ?

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਂ, ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਟੋਫੂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹80-100 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਸੋਸੇਜ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹300-400 ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।

ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ। ICMR ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਆਇਰਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ (Key Takeaways)

ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।