ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ: ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸੱਚ

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਉਹ ਬਾਰੀਕ ਕਣ ਹਨ ਜੋ ਟਾਇਰਾਂ ਦੇ ਘਸਣ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਛੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਵਾ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਣ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਜਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (PPCB) ਦੇ 2024 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੜਕੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

ਪਿਛੋਕੜ: ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?

ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ (TWP) ਉਹ ਸੂਖਮ ਕਣ ਹਨ ਜੋ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਘਸਣ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰ ਬ੍ਰੇਕ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮੋੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਟਾਇਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਣ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰਬੜ, ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਲਗਭਗ 28% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਗਲ-ਯੂਜ਼ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ (IUCN, 2020)। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਣ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚੁਣੌਤੀ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਣ ਇੰਨੇ ਬਾਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੈਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਔਸਤ ਮਾਤਰਾ 12.5 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਪਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 40% ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਣ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਜਸ਼, ਦਮਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਾਇਰ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਿੰਕ, ਕੈਡਮੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀ ਮੁੱਖ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਣ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਕਦਮ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ 'ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੈਕਿਊਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿੰਟ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (PPCB) ਨੇ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਟਾਇਰ ਘੱਟ ਘਸਣ। ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਪੋਲੋ ਟਾਇਰਜ਼, ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਟਾਇਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਕੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ?

ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ (EV) ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਲਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਆਮ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ 20-30% ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟਾਇਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਸਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ (EEA) ਦੇ 2022 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰ ਪੈਟਰੋਲ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 20% ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਤੀਜੇ: ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

2024 ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਕਿਊਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਸੜਕੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 18% ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿੱਚ 12% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਉਪਾਵਾਂ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੱਚਾ ਰੁਝਾਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ, ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਔਸਤ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ 13.4 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2020 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 63% ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ।

ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਸਬਕ: ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟਾਇਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ-ਘਸਣ ਵਾਲੇ ਟਾਇਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

“ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਣ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਮਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰ ਆਮ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਸਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ ਦੇ 2022 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰ 20% ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ 'ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਵੈਕਿਊਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਘਸਣ ਵਾਲੇ ਟਾਇਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ 18% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਕੀ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਕੈਡਮੀਅਮ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਤਾਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੀ ਟਾਇਰ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨਾਲ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਟਾਇਰ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਟਾਇਰ ਵੀਅਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਰਬੜ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ