Jarenlang stroper, nu natuurbeschermer: mijn pad naar Nederlandse rewilding

<b>Kort antwoord:</b> Mijn reis van stroperij naar het actief pleiten voor rewilding in Nederland is een getuigenis van de transformerende kracht van de natuur en de noodzaak om onze ecosystemen te herstellen. Door de impact van mijn vroegere acties te begrijpen en de veerkracht van wilde dieren te observeren, realiseerde ik me dat echte natuurbescherming begint bij het teruggeven van ruimte en autonomie aan de natuurlijke processen, cruciaal voor het herstel van de biodiversiteit.

Waar ik begon: Een jeugd in de wildernis, maar dan anders

Mijn jeugd speelde zich grotendeels af aan de rand van de Veluwe. Niet als de romantische natuurkenner die je vaak in boeken leest, maar als iemand die de natuur zag als een bron van inkomsten en spanning. Stroperij, destijds een geheimzinnige subcultuur in onze regio, bood mij als jongen een gevoel van macht en onafhankelijkheid. Ik leerde de paden van de reeën, de vluchtroutes van de wilde zwijnen en de verstopplaatsen van vogels. Het was een rauwe, instinctieve kennis van de natuur, maar gedreven door het nemen, niet door het geven. Ik jaagde op wilde zwijnen en reeën, vaak met strikken of netten, en verkocht het vlees onder de toonbank. Dit was mijn wereld, ver van de officiële natuurbescherming.

In die tijd zag ik dieren als middelen. Ze waren prooi, voedsel, objecten. De impact van mijn acties op de lokale fauna werd zelden overwogen. Ik was me bewust van de overdaad aan reeën in bepaalde gebieden of de schuwe aard van bepaalde vogels, maar het verband tussen mijn handelen en het grotere ecologische plaatje ontging me volledig. Het was een overlevingsstrategie, verpakt in de opwinding van het vangen.

Wat ik zag: De schaduwzijde van de 'jacht' en de kwetsbaarheid van ecosystemen

Naarmate ik ouder werd, veranderde mijn perspectief langzaam. De illegale praktijken bleven, maar de voldoening nam af. Ik zag de leegte die mijn acties achterlieten. Grote gebieden waar eerder leven was, werden stiller. Het was niet alleen de jacht die zijn tol eiste; de oprukkende bebouwing, de intensieve landbouw en de versnippering van leefgebieden drukten ook zwaar op de natuur. Ik zag de gevolgen van wegen die dwars door bosgebieden werden aangelegd, de vervuiling van beken door agrarische afvoer, en de monoculturen die de bodem uitputten en insectenpopulaties decimeerden.

“De ware rijkdom van een land wordt niet gemeten aan de hoogte van haar gebouwen, maar aan de gezondheid van haar ecosystemen. We moeten de natuur weer de ruimte geven om zichzelf te zijn, met al haar complexiteit en veerkracht.”

Een keerpunt was de vondst van een jonge vos die in een van mijn eigen strikken vastzat. Zijn angst en pijn waren zo tastbaar. Ik had talloze dieren gevangen, maar die keer, met dat jonge, kwetsbare dier, raakte het me dieper dan ooit. Ik besloot hem vrij te laten, wat een onverwachte emotionele respons bij me teweegbracht. Dit was een directe confrontatie met de gevolgen van mijn daden. Ik zag de kwetsbaarheid van deze wezens en hoe snel hun leefomgeving afbrokkelde.

Wat veranderde: Van nemen naar herstellen

De ommekeer was niet abrupt, maar een geleidelijk proces. Ik begon boeken te lezen over ecologie, natuurbescherming en later ook over rewilding. Het concept van rewilding, het terugbrengen van natuurlijke processen en wilde dieren in ecosystemen, sprak me enorm aan. Het was een radicaal andere benadering dan het traditionele beheer van 'parken' waar alles gecontroleerd werd. Ik begon vrijwilligerswerk te doen bij Staatsbosbeheer en leerde daar een heel andere kant van natuurbeheer kennen. Ik zag hoe ze zich inzetten voor het herstel van heidegebieden, het aanleggen van faunapassages en het beschermen van bedreigde soorten.

De Oostvaardersplassen was voor mij een eye-opener. Het controversiële, maar baanbrekende project liet zien hoe snel de natuur zich kan herstellen als je haar de ruimte geeft. De grote grazers – Konikpaarden en Galloway runderen – creëerden een dynamisch landschap dat een rijke verscheidenheid aan vogels en andere dieren aantrok. Ik zag hoe deze dieren, zonder menselijk ingrijpen, hun eigen rol speelden in het vormen van het landschap, iets wat ik nooit voor mogelijk had gehouden in zo'n dichtbevolkt land als Nederland. Het was een levend bewijs dat rewilding niet alleen een droom is, maar een haalbare realiteit.

Wat ik nu doe: De stem van de wilde natuur

Vandaag de dag ben ik een fervent pleitbezorger voor rewilding in Nederland. Ik geef lezingen, schrijf artikelen en werk samen met natuurbeschermingsorganisaties om het bewustzijn te vergroten over de noodzaak van ecologisch herstel. Ik zet me in voor projecten die gericht zijn op het terugbrengen van verloren soorten, zoals de wolf en de otter, en het creëren van ecologische verbindingen tussen natuurgebieden. Mijn verleden als stroper geeft me een uniek perspectief; ik begrijp de drang naar controle over de natuur, maar ik heb ook de schoonheid en veerkracht van de wilde natuur ervaren wanneer die haar eigen gang kan gaan.

Een van mijn belangrijkste doelen is het doorbreken van het idee dat Nederland 'te vol' is voor wilde natuur. We moeten anders kijken naar ruimte. De Nederlandse Overheid heeft met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG, 2023) al stappen gezet richting natuurherstel en minder stikstofuitstoot, wat essentieel is voor rewilding. Het gaat niet alleen om het beschermen van wat over is, maar om het actief herstellen van wat verloren is gegaan. Dit omvat ook de discussie over het verminderen van de veestapel, wat niet alleen ruimte creëert, maar ook de stikstofdepositie vermindert, een enorme winst voor de biodiversiteit (Planbureau voor de Leefomgeving, 2023).

Wat ik wil dat je hiervan meeneemt: De noodzaak van het wilde

Mijn verhaal is een bewijs dat verandering mogelijk is, zowel persoonlijk als maatschappelijk. Rewilding Nederland is niet zomaar een concept; het is een vitale strategie om de biodiversiteitscrisis tegen te gaan en de veerkracht van onze planeet te herstellen. Het betekent dat we de natuur niet langer als een productiemiddel moeten zien, maar als een complex, zelfregulerend systeem dat onze hulp nodig heeft om te kunnen gedijen.

Het vraagt om een radicale verschuiving in ons denken. Van 'beheren' naar 'loslaten', van 'controleren' naar 'observeren'. Dit is niet alleen een kwestie voor beleidsmakers of natuurbeschermers, maar voor iedereen. Onze keuzes als consument, onze stem als burger, en onze acties in het dagelijks leven, hebben allemaal een impact. Door minder dierlijke producten te consumeren, verminderen we de druk op land voor veeteelt, wat essentieel is voor het vrijmaken van ruimte voor wilde natuur.

Wat mij hielp in mijn transformatie

Veelgestelde Vragen over Rewilding en Natuurherstel

Wat betekent rewilding precies in de Nederlandse context?

In Nederland betekent rewilding het herstellen van natuurlijke processen en de terugkeer van inheemse diersoorten, waardoor ecosystemen zichzelf kunnen reguleren zonder of met minimale menselijke interventie. Het richt zich op het creëren van grotere, verbonden natuurgebieden waar bijvoorbeeld grote grazers en carnivoren een sleutelrol spelen in de landschapsdynamiek, zoals te zien is in de Oostvaardersplassen en de Gelderse Poort.

Hoe kan ik als individu bijdragen aan natuurbescherming in Nederland?

U kunt bijdragen door uw ecologische voetafdruk te verkleinen, bijvoorbeeld door minder dierlijke producten te consumeren, afval te verminderen en duurzame transportkeuzes te maken. Daarnaast kunt u vrijwilligerswerk doen bij natuurorganisaties, financieel doneren, of uw eigen tuin natuurvriendelijk inrichten met inheemse planten die insecten en vogels aantrekken. Uw stem gebruiken in lokale en nationale discussies over natuurbeleid is ook essentieel.

Zijn er controverses rondom rewilding in Nederland, zoals de Oostvaardersplassen?

Ja, rewilding projecten in Nederland, met name de Oostvaardersplassen, zijn vaak controversieel geweest. Kritiek richt zich op dierenwelzijn bij natuurlijke sterfte, de schaal van het project, en de impact op de omgeving. Desondanks heeft het project waardevolle inzichten opgeleverd over de veerkracht van ecosystemen en de rol van grote grazers, wat heeft geleid tot aanpassingen in het beleid en beheer.

Welke rol spelen grote grazers in Nederlandse rewilding projecten?

Grote grazers zoals Konikpaarden, Galloway runderen en edelherten zijn cruciaal voor rewilding projecten in Nederland. Ze functioneren als 'landschapsingenieurs' door vegetatie te begrazen, zaden te verspreiden en open plekken te creëren. Dit bevordert een mozaïek aan habitats en verhoogt de biodiversiteit, essentieel voor het herstel van een dynamisch en zelfregulerend ecosysteem.