इनसाइड अँगोरा रॅबिट फार्म: छुप्या चित्रीकरणाने उघड केलेली क्रूरता आणि काय करावे

**थोडक्यात उत्तर:** अँगोरा रॅबिट फार्ममधील छुप्या चित्रीकरणातून असे दिसून आले आहे की, सशांची केस ओढून काढण्यासाठी त्यांना तीव्र वेदना दिल्या जातात, अनेकदा त्वचा फाटते आणि रक्त येते. ही क्रूरता जागतिक फॅशन उद्योगातील अँगोरा फरच्या मागणीमुळे चालते. ग्राहक म्हणून, अँगोरा फर असलेली उत्पादने टाळणे आणि प्रमाणित व्हीगन पर्याय निवडणे हा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे.

अँगोरा रॅबिट फार्म म्हणजे काय आणि छुपे चित्रीकरण का महत्त्वाचे?

अँगोरा रॅबिट फार्मिंग म्हणजे अँगोरा सशांच्या (Oryctolagus cuniculus) केसांसाठी त्यांचे संगोपन करणे. ही केस अत्यंत मऊ आणि महाग असते, जी स्वेटर, स्कार्फ आणि इतर कापडांमध्ये वापरली जाते. जगातील सुमारे ९०% अँगोरा केस चीनमधून येते, परंतु भारतातही लहान फार्म आहेत. छुपे चित्रीकरण, जे पशु हक्क संस्थांनी केले आहे, ते या फार्म्समधील खरे चित्र समोर आणते – केस ओढणे, जखमा आणि मृत्यू.

2024 मध्ये, 'पीपल फॉर द एथिकल ट्रीटमेंट ऑफ ॲनिमल्स' (PETA) ने चीनमधील अँगोरा फार्ममधील छुपे फुटेज प्रसिद्ध केले. या फुटेजमध्ये कामगार सशांच्या केसा ओढताना दिसतात, तर सशे ओरडतात आणि पळण्याचा प्रयत्न करतात. अशा चित्रीकरणामुळे ग्राहकांना खऱ्या परिस्थितीची जाणीव होते आणि नैतिक फॅशनची मागणी वाढते.

छुप्या चित्रीकरणात काय दिसले: क्रूरतेचे तपशील

छुप्या चित्रीकरणातील फुटेजमध्ये अनेक भयानक दृश्ये आहेत. कामगार सशांना पकडून त्यांच्या मागच्या पायांनी उलटे लटकवतात आणि केस ओढतात. केस ओढताना सशांची त्वचा फाटते, रक्त येते आणि ते ओरडतात. काही सशांच्या त्वचेवर मोठ्या जखमा आहेत, ज्या पूर्वीच्या ओढण्याच्या घटनांमुळे झाल्या आहेत.

फुटेजमध्ये असेही दिसते की, सशांना अरुंद पिंजऱ्यांमध्ये ठेवले आहे, जिथे त्यांना हालचाल करण्यास जागा नाही. पिंजऱ्यांच्या तळाशी जाळी आहे, ज्यामुळे सशांच्या पायांना दुखापत होते. काही सशे आजारी आहेत, परंतु त्यांना वेगळे केलेले नाही. या परिस्थितीमुळे प्राणी कल्याणाचे गंभीर उल्लंघन होते.

“अँगोरा सशांची केस ओढणे ही अत्यंत क्रूर प्रथा आहे; त्यांच्या त्वचेला इजा होते आणि त्यांना तीव्र वेदना होतात. हे टाळण्यासाठी ग्राहकांनी सजग राहणे आवश्यक आहे.”

कोणते कायदे मोडले गेले?

भारतात, प्राण्यांवरील क्रूरता रोखण्यासाठी 'पशु क्रूरता प्रतिबंधक कायदा, 1960' (Prevention of Cruelty to Animals Act) आहे. या कायद्यांतर्गत प्राण्यांना अनावश्यक त्रास देणे किंवा दुखापत करणे हे गुन्हा आहे. अँगोरा फार्ममध्ये केस ओढणे, ज्यामुळे सशांना वेदना होते, ते या कायद्याचे उल्लंघन आहे.

तथापि, या कायद्याची अंमलबजावणी कमकुवत आहे. पोलिस आणि स्थानिक प्रशासनाकडे योग्य प्रशिक्षण नाही, आणि पशु क्रूरतेच्या तक्रारी कमी दखल घेतल्या जातात. याशिवाय, अँगोरा फार्मिंगसाठी विशिष्ट नियम नाहीत, त्यामुळे फार्म मालकांना कोणत्याही प्रकारच्या तपासणीला सामोरे जावे लागत नाही.

कंपनीचा प्रतिसाद: नकार आणि ग्रीनवॉशिंग

छुपे चित्रीकरण प्रसिद्ध झाल्यानंतर, अनेक कंपन्यांनी आपल्या पुरवठा साखळीत अँगोरा वापरत असल्याचे नाकारले आहे. काही कंपन्या म्हणतात की त्या 'नैतिक अँगोरा' वापरतात, परंतु हा दावा अनेकदा खोटा असतो. उदाहरणार्थ, 2024 मध्ये एका प्रमुख फॅशन ब्रँडने दावा केला की त्यांचा अँगोरा 'क्रूरता-मुक्त' आहे, परंतु PETA च्या तपासणीत हे खोटे ठरले.

भारतात, काही स्थानिक ब्रँड्सनी अँगोरा उत्पादने विकणे सुरू ठेवले आहे. त्यांचा युक्तिवाद आहे की ते 'पारंपरिक' आहे, परंतु हा युक्तिवाद क्रूरतेला न्याय देऊ शकत नाही. ग्रीनवॉशिंग ही एक मोठी समस्या आहे, जिथे कंपन्या पर्यावरणपूरक किंवा नैतिक असल्याचा दावा करतात, परंतु प्रत्यक्षात तसे नसते.

उद्योगातील पद्धत: ही एकटी घटना नाही

अँगोरा फार्मिंगमधील क्रूरता ही एकटी घटना नाही; ही उद्योगाची सामान्य पद्धत आहे. जगभरातील अँगोरा फार्ममध्ये समान परिस्थिती आहे. 'ह्युमन सोसायटी इंटरनॅशनल' (HSI) च्या 2023 च्या अहवालानुसार, अँगोरा फार्ममध्ये सशांचा मृत्यू दर सरासरी 20% आहे, जो इतर प्राण्यांच्या तुलनेत खूप जास्त आहे.

ही क्रूरता केवळ अँगोरा सशांपुरती मर्यादित नाही; फॅक्टरी फार्मिंगमध्ये कोंबड्या, डुकरे, गाई आणि इतर प्राण्यांनाही अशीच वागणूक दिली जाते. उदाहरणार्थ, कोंबड्यांची चोच कापणे, डुकरांची शेपटी कापणे, आणि गायींना गर्भधारणेसाठी जबरदस्तीने वीर्य टोचणे या सामान्य पद्धती आहेत. या सर्व पद्धतींमुळे प्राण्यांना तीव्र वेदना होतात.

ग्राहक म्हणून आपण काय करू शकतो?

ग्राहकांची मागणी ही या उद्योगाचे इंजिन आहे. जर आपण अँगोरा फर असलेली उत्पादने खरेदी करणे थांबवले, तर फार्म बंद होण्यास भाग पाडले जाईल. नैतिक फॅशनची निवड करणे ही केवळ प्राण्यांसाठी नाही, तर पर्यावरणासाठीही चांगली आहे. अँगोरा फार्मिंगमुळे मोठ्या प्रमाणात पाणी आणि जमीन वापरली जाते, आणि प्रदूषण होते.

लेबलवरील लाल झेंडे: कसे ओळखावे?

अनेक उत्पादनांवर अँगोरा फर असतो, परंतु लेबलवर ते स्पष्टपणे लिहिलेले नसते. काहीवेळा 'अँगोरा ब्लेंड' किंवा 'मोहायर' असे लिहिलेले असते. हे ओळखण्यासाठी, लेबलवरील घटकांची यादी तपासा. जर 'अँगोरा' किंवा 'मोहायर' असे लिहिले असेल, तर ते टाळा.

नैतिक फॅशनचे पर्याय: व्हीगन फायबर

अँगोराऐवजी अनेक व्हीगन पर्याय उपलब्ध आहेत. कापूस, ताग, भांग, आणि लिओसेल (Tencel) हे नैसर्गिक तंतू आहेत, जे प्राण्यांना त्रास न देता मिळतात. तसेच, पुनर्नवीनीकरण केलेले पॉलिस्टर आणि इतर सिंथेटिक फायबर देखील चांगले पर्याय आहेत. हे पर्यावरणासाठी देखील चांगले आहेत, कारण त्यांच्या उत्पादनात कमी पाणी आणि ऊर्जा लागते.

भारतात, 'खादी' आणि 'कातकी' सारख्या पारंपरिक कापडांना प्रोत्साहन दिले जाते, जे नैतिक आणि शाश्वत आहेत. अनेक भारतीय डिझायनर आता व्हीगन फॅशनकडे वळत आहेत. उदाहरणार्थ, मुंबईतील 'नोव्हा' हा ब्रँड व्हीगन लेदर आणि व्हीगन रेशीम वापरतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

अँगोरा फर म्हणजे काय आणि ते कसे मिळते?

अँगोरा फर म्हणजे अँगोरा सशांच्या केसांपासून बनवलेले तंतू. सशांची केस ओढून किंवा कातरून मिळवली जाते. ओढण्याच्या पद्धतीमुळे सशांना तीव्र वेदना होतात, तर कातरणे कमी वेदनादायक असते, परंतु अनेक फार्ममध्ये ओढणेच वापरले जाते.

भारतात अँगोरा फार्मिंग कायदेशीर आहे का?

होय, भारतात अँगोरा फार्मिंग कायदेशीर आहे, परंतु ते 'पशु क्रूरता प्रतिबंधक कायदा, 1960' च्या अधीन आहे. जर सशांना क्रूर वागणूक दिली गेली, तर ते कायद्याचे उल्लंघन आहे. तथापि, अंमलबजावणी कमकुवत आहे.

अँगोरा फर व्हीगन आहे का?

नाही, अँगोरा फर प्राण्यांपासून मिळवला जातो, त्यामुळे तो व्हीगन नाही. व्हीगन फॅशनमध्ये प्राण्यांच्या उत्पादनांचा वापर केला जात नाही. पर्याय म्हणून, व्हीगन प्रमाणित सिंथेटिक फायबर निवडा.

मी अँगोरा फर असलेली उत्पादने कशी ओळखू शकतो?

लेबलवर 'अँगोरा' किंवा 'मोहायर' हे शब्द शोधा. तसेच, फॅब्रिकची रचना तपासा – अँगोरा खूप मऊ आणि तकतकीत असतो. जर शंका असेल, तर ब्रँडला विचारा की त्यांच्या उत्पादनात प्राणी उत्पादने आहेत का.

अँगोरा फर बहिष्काराचा परिणाम काय होऊ शकतो?

जर ग्राहकांनी अँगोरा फर बहिष्कार केला, तर मागणी कमी होईल आणि फार्म बंद होण्यास भाग पाडले जाईल. यामुळे असंख्य सशांना वेदनादायक जीवनापासून मुक्ती मिळेल. हा एक शक्तिशाली नागरी कृतीचा मार्ग आहे.

मुख्य निष्कर्ष