બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ: સ્પેન અને લેટિન અમેરિકામાં પ્રાણી અધિકારો માટે સક્રિયતાની સફળ વ્યૂહરચના
પ્રાણી અધિકાર કાર્યકર્તા સાથે વાતચીત: કેવી રીતે બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળોએ સ્પેન અને લેટિન અમેરિકામાં પ્રતિબંધો જીત્યા, અને ગુજરાતમાં આ પાઠ કેવી રીતે લાગુ કરી શકાય.
**ટૂંકો જવાબ:** બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ માટે સ્પેન અને લેટિન અમેરિકામાં સક્રિયતાએ સ્થાનિક નીતિ પરિવર્તન, જાહેર અભિપ્રાય અને કાનૂની પડકારોનું મિશ્રણ વાપર્યું છે, જેના પરિણામે કેટલાક પ્રદેશોમાં પ્રતિબંધો અને મર્યાદાઓ આવી છે. આ લેખમાં, અમે પ્રાણી અધિકાર કાર્યકર્તા સાથેની મુલાકાત દ્વારા સમજીશું કે આ ચળવળો કેવી રીતે સફળ થઈ, અને ગુજરાતમાં પ્રાણી સંરક્ષણ માટે તેમાંથી શું પાઠ લઈ શકાય.
બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધની ચળવળ: તમે ક્યાં સુધી પહોંચ્યા છો?
મારું નામ અનિરુદ્ધ દેસાઈ છે, અને હું છેલ્લા 15 વર્ષથી પ્રાણી અધિકાર સક્રિયતામાં કાર્યરત છું. મેં સ્પેન, મેક્સિકો અને કોલંબિયામાં બુલફાઈટિંગ વિરોધી અભિયાનો પર કામ કર્યું છે. આ ચળવળોએ દર્શાવ્યું છે કે સ્થાનિક સ્તરે દબાણ, મીડિયા ઝુંબેશ અને કાયદાકીય વ્યૂહરચનાના સંયોજનથી મોટા ફેરફારો શક્ય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, કોલંબિયામાં 2020 માં બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો કાયદો પસાર થયો, જોકે તે અમલમાં મૂકવામાં વિલંબ થયો. મેક્સિકોના કેટલાક રાજ્યો, જેમ કે સોનોરા અને ગ્યુરેરો, એ પણ બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. સ્પેનમાં, બાલેયરિક ટાપુઓએ 2017 માં પ્રતિબંધ મૂક્યો, અને કેટાલોનિયાએ 2010 માં જ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આ દર્શાવે છે કે જ્યારે સ્થાનિક સરકારો અને જાહેર અભિપ્રાય બદલાય છે, ત્યારે રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પરિવર્તન આવી શકે છે.
બુલફાઈટિંગમાં પ્રાણી પર થતી ક્રૂરતા: સામાન્ય લોકો શું જાણતા નથી?
બુલફાઈટિંગ એ માત્ર એક 'સાંસ્કૃતિક પરંપરા' નથી; તે એક ઔદ્યોગિક પ્રાણી શોષણ છે જેમાં બળદોને ત્રાસ આપવામાં આવે છે, ઘણીવાર કલાકો સુધી, અને અંતે મારી નાખવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં, બળદોને બંદૂક, તલવાર અને ભાલાથી ઘાયલ કરવામાં આવે છે, અને તેમની પીડા સ્પષ્ટ છે. પ્રાણી કલ્યાણ વૈજ્ઞાનિકોએ દસ્તાવેજીકરણ કર્યું છે કે બળદોને તીવ્ર તણાવ અને પીડા થાય છે, જે હૃદયના ધબકારા અને કોર્ટિસોલ સ્તરમાં માપી શકાય છે.
ઘણા લોકો એ પણ જાણતા નથી કે બુલફાઈટિંગમાં વપરાતા બળદોને ખાસ કરીને આક્રમક બનાવવા માટે ઉછેરવામાં આવે છે, અને તેઓને તેમના કુદરતી વર્તનથી વંચિત રાખવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, બુલફાઈટિંગના સમર્થકો ઘણીવાર દલીલ કરે છે કે આ પ્રાણીઓ 'સારું જીવન' જીવે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તેમનું જીવન એક ક્રૂર અંત તરફ દોરી જાય છે. આ માહિતી જાહેર કરવી એ સક્રિયતાનો મુખ્ય ભાગ છે.
સ્પેનમાં બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ માટે કઈ વ્યૂહરચનાઓ કામ કરી?
સ્પેનમાં, અમે જાહેર અભિપ્રાય બદલવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. અમે સર્વેક્ષણો કરાવ્યા જે દર્શાવે છે કે 70% થી વધુ સ્પેનિશ નાગરિકો બુલફાઈટિંગમાં ભાગ લેતા નથી, અને યુવાનોમાં ટેકો ઘટી રહ્યો છે. અમે સોશિયલ મીડિયા પર અભિયાન ચલાવ્યું, જેમાં બુલફાઈટિંગની ક્રૂરતા દર્શાવતા વિડિયો અને પ્રત્યક્ષદર્શી વાર્તાઓ શેર કરી. આનાથી લોકોમાં સહાનુભૂતિ વધી અને રાજકીય દબાણ ઊભું થયું.
અમે સ્થાનિક રાજકારણીઓને લક્ષ્ય બનાવ્યા, ખાસ કરીને એવા પ્રદેશોમાં જ્યાં બુલફાઈટિંગ લોકપ્રિય હતું. અમે પ્રાણી અધિકારો પર શિક્ષણ સામગ્રી પૂરી પાડી, અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં બુલફાઈટિંગને બદલે વૈકલ્પિક ઇવેન્ટ્સની દરખાસ્ત કરી. ઉદાહરણ તરીકે, કેટાલોનિયામાં, અમે 'કાસ્ટેલ્સ' (માનવ ટાવર) જેવી પરંપરાગત પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું જેમાં કોઈ પ્રાણી સામેલ નથી. આ વ્યૂહરચનાએ દર્શાવ્યું કે સંસ્કૃતિને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના પ્રાણી કલ્યાણને આગળ ધપાવી શકાય છે.
લેટિન અમેરિકામાં બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળ: સફળતાના પરિબળો શું છે?
લેટિન અમેરિકામાં, ખાસ કરીને કોલંબિયા, મેક્સિકો અને ઇક્વાડોરમાં, અમે સ્થાનિક સમુદાયો અને સ્વદેશી જૂથો સાથે ગઠબંધન બનાવ્યા. આ જૂથો ઘણીવાર પ્રાણીઓ પ્રત્યે ઊંડી સાંસ્કૃતિક શ્રદ્ધા ધરાવે છે, અને તેઓએ બુલફાઈટિંગને વસાહતી વારસા તરીકે જોયું, જેને નકારી કાઢવો જોઈએ. અમે આ સાંસ્કૃતિક પરિપ્રેક્ષ્યને પ્રકાશિત કર્યું અને તેને આધુનિક પ્રાણી અધિકાર દલીલો સાથે જોડ્યું.
કોલંબિયામાં, 2020 ના કાયદા પછી, અમે અમલીકરણ માટે દબાણ ચાલુ રાખ્યું, કારણ કે ઘણી નગરપાલિકાઓએ પ્રતિબંધનો અમલ કરવાનું ટાળ્યું. અમે કાનૂની પડકારો દાખલ કર્યા અને મીડિયામાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો. 2024 માં, કોલંબિયાની બંધારણીય અદાલતે પ્રતિબંધની પુષ્ટિ કરી, જે એક મોટી સફળતા હતી. આ દર્શાવે છે કે કાયદો પસાર થવો એ અંત નથી, પરંતુ શરૂઆત છે.
“બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ માટેની ચળવળ એ સાબિત કરે છે કે જ્યારે આપણે સ્થાનિક અવાજોને એક કરીએ છીએ અને કાયદાકીય, સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય મોરચે દબાણ કરીએ છીએ, ત્યારે પ્રાણીઓ માટે ન્યાય મેળવવો શક્ય છે.”
ગુજરાતમાં પ્રાણી અધિકાર સક્રિયતા: બુલફાઈટિંગ વિરોધી અભિયાનોમાંથી શું પાઠ લઈ શકાય?
ગુજરાતમાં, પ્રાણી અધિકારો પહેલેથી જ ચર્ચામાં છે, પરંતુ ઘણીવાર તે ડેરી ઉદ્યોગ પર કેન્દ્રિત છે. બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળોમાંથી આપણે શીખી શકીએ છીએ કે સ્થાનિક સ્તરે જાગૃતિ લાવવી, યુવાનોને સામેલ કરવા અને મીડિયાનો ઉપયોગ કરવો એ ખૂબ અસરકારક છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમદાવાદમાં, અમે 'જલ્લાદ' (ગાયોની હત્યા) ના મુદ્દે અભિયાન ચલાવ્યું, જેમાં પ્રાણી પરિવહનની ક્રૂરતા દર્શાવતી ફિલ્મો દ્વારા લોકોને જાગૃત કર્યા.
ગુજરાતમાં પ્રાણી કલ્યાણ કાયદા, જેમ કે પ્રાણી ક્રૂરતા નિવારણ અધિનિયમ, 1960, અસ્તિત્વમાં છે, પરંતુ તેનો અમલ નબળો છે. અમે જોઈ શકીએ છીએ કે સ્પેન અને કોલંબિયામાં જેમ સ્થાનિક ચળવળોએ રાષ્ટ્રીય નીતિ બદલી, તેમ ગુજરાતમાં પણ સ્થાનિક સ્તરે દબાણ લાવીને પ્રાણી બજારો, ડેરી ફાર્મ્સ અને પરિવહનમાં સુધારા લાવી શકાય છે. આ માટે, આપણે સ્થાનિક સંસ્થાઓ, જેમ કે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, સાથે ભાગીદારી કરવાની જરૂર છે.
પ્રાણી અધિકાર સક્રિયતામાં ડિજિટલ ઝુંબેશની ભૂમિકા: કઈ યુક્તિઓ સૌથી અસરકારક છે?
ડિજિટલ ઝુંબેશોએ ચળવળને વેગ આપ્યો છે. અમે સોશિયલ મીડિયા પર ટૂંકા વિડિયો, ઇન્ફોગ્રાફિક્સ અને લાઇવ સ્ટ્રીમ્સનો ઉપયોગ કર્યો છે. ઉદાહરણ તરીકે, #BullfightingIsNotCulture હેશટેગ સ્પેનમાં ટ્રેન્ડ થયો હતો અને લાખો લોકો સુધી પહોંચ્યો હતો. આ ઉપરાંત, અમે ઓનલાઇન પિટિશનો બનાવી, જેમ કે Change.org પર, જેણે હજારો સહીઓ એકત્ર કરી અને રાજકારણીઓ પર દબાણ લાવ્યું.
ગુજરાતમાં, ડિજિટલ સાક્ષરતા ઝડપથી વધી રહી છે, ખાસ કરીને યુવાનોમાં. અમે વોટ્સએપ ફોરવર્ડ્સ અને ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ દ્વારા પ્રાણી ક્રૂરતા વિશે માહિતી ફેલાવી શકીએ છીએ. આ માટે, અમે સ્થાનિક ભાષામાં સામગ્રી બનાવવી પડશે, જેમ કે ગુજરાતીમાં, જેથી વધુને વધુ લોકો સુધી પહોંચી શકાય. આ ઉપરાંત, અમે સ્થાનિક પ્રભાવકો સાથે ભાગીદારી કરી શકીએ છીએ જેઓ પ્રાણી અધિકારોની વાતને વધુ વ્યાપક બનાવી શકે છે.
બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ માટે કાનૂની વ્યૂહરચના: કઈ રીતે અદાલતો નિર્ણાયક બની?
કાનૂની લડાઈ એ ચળવળનો મુખ્ય ભાગ છે. અમે પ્રાણી કલ્યાણ કાયદાઓનો ઉપયોગ કરીને બુલફાઈટિંગને પડકાર્યું છે, દલીલ કરી છે કે તે પ્રાણી ક્રૂરતા નિવારણ કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે. કોલંબિયામાં, બંધારણીય અદાલતે માન્યું કે બુલફાઈટિંગ પ્રાણીઓના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, જે એક ઐતિહાસિક ચુકાદો હતો. આ દર્શાવે છે કે કાયદો એક શક્તિશાળી સાધન છે જો તેનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે.
ગુજરાતમાં, અમે સ્થાનિક અદાલતોમાં પ્રાણી ક્રૂરતાના કેસો દાખલ કરી શકીએ છીએ, ખાસ કરીને ડેરી ફાર્મ્સ અને કસાઈખાના સંબંધિત. અમે પ્રાણી કલ્યાણ બોર્ડ અને પોલીસ સાથે મળીને કાયદાનો અમલ કરાવી શકીએ છીએ. આ માટે, અમારે કાયદાકીય જ્ઞાન ધરાવતા વકીલો અને સંસ્થાઓની જરૂર છે જેઓ આ કેસોને આગળ ધપાવી શકે. અમે આ માટે પ્રાણી કલ્યાણ સંસ્થાઓ સાથે ભાગીદારી કરી શકીએ છીએ.
બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળમાંથી ગુજરાત માટે કયા પાઠ છે?
ગુજરાતમાં, આપણે પ્રાણી અધિકારોને સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક સંવેદનશીલતા સાથે જોડવાની જરૂર છે. ઉદાહરણ તરીકે, ગાયને પવિત્ર માનવામાં આવે છે, પરંતુ ડેરી ઉદ્યોગમાં તેનું શોષણ થાય છે. આપણે આ વિસંગતતાને પ્રકાશિત કરી શકીએ છીએ અને વૈદિક પરંપરાઓનો સંદર્ભ આપીને પ્રાણી પ્રત્યે કરુણા દર્શાવી શકીએ છીએ. આ રીતે, આપણે સાંસ્કૃતિક પ્રતિકારને ટાળીને વ્યાપક સમર્થન મેળવી શકીએ છીએ.
આ ઉપરાંત, આપણે સ્થાનિક સમસ્યાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ, જેમ કે શેરી કૂતરાઓની સારવાર, પરિવહન દરમિયાન પ્રાણીઓની ક્રૂરતા, અને બજારોમાં અસ્વચ્છ પરિસ્થિતિઓ. આ મુદ્દાઓ સીધા લોકોના જીવન સાથે સંબંધિત છે, અને તેમના પર કામ કરવાથી આપણે વિશ્વસનીયતા મેળવી શકીએ છીએ. પછી, આપણે ધીમે ધીમે મોટા મુદ્દાઓ, જેમ કે ઔદ્યોગિક ખેતી અને માંસ વપરાશ, તરફ આગળ વધી શકીએ છીએ.
| દેશ/પ્રદેશ | પ્રતિબંધનું વર્ષ | સ્થિતિ |
|---|---|---|
| કેટાલોનિયા, સ્પેન | 2010 | સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ |
| બાલેયરિક ટાપુઓ, સ્પેન | 2017 | સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ |
| સોનોરા, મેક્સિકો | 2013 | સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ |
| ગ્યુરેરો, મેક્સિકો | 2015 | સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ |
| કોલંબિયા | 2020 | કાયદો પસાર, 2024 માં પુષ્ટિ |
| ઇક્વાડોર | 2011 | આંશિક પ્રતિબંધ |
સ્પેનમાં બુલફાઈટિંગ પ્રત્યે જાહેર અભિપ્રાય (2010-2024)
સફળ સક્રિયતા માટે મુખ્ય પગલાં
- ✓સ્થાનિક સર્વેક્ષણો અને ડેટા એકત્ર કરો જે પ્રાણી ક્રૂરતાની હદ દર્શાવે.
- ✓સોશિયલ મીડિયા પર લક્ષિત ઝુંબેશ ચલાવો, જેમાં પ્રત્યક્ષદર્શી વાર્તાઓ અને વિડિયો હોય.
- ✓સ્થાનિક રાજકારણીઓ અને નીતિ નિર્માતાઓ સાથે બેઠકો કરો અને ઉકેલો રજૂ કરો.
- ✓પ્રાણી કલ્યાણ સંસ્થાઓ અને સમુદાય જૂથો સાથે ગઠબંધન બનાવો.
- ✓કાનૂની પડકારો દાખલ કરવા માટે વકીલો સાથે ભાગીદારી કરો.
- ✓મીડિયા અને સ્થાનિક પ્રભાવકો સાથે કામ કરીને માહિતી ફેલાવો.
બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેમાં બળદોને વ્યવસ્થિત રીતે ત્રાસ આપવામાં આવે છે અને મારી નાખવામાં આવે છે, જે પ્રાણી ક્રૂરતા નિવારણ કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ ઉપરાંત, તે હિંસાની સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપે છે જે સમાજ પર નકારાત્મક અસર કરે છે.
સ્પેનમાં બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ કેવી રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યો?
સ્પેનમાં, પ્રતિબંધો સ્થાનિક સ્તરે લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જેમ કે કેટાલોનિયા અને બાલેયરિક ટાપુઓમાં. ત્યાં સ્થાનિક સંસદોએ કાયદા પસાર કર્યા, અને પોલીસ અને નગરપાલિકાઓ અમલીકરણ માટે જવાબદાર છે. જેમ જેમ જાહેર અભિપ્રાય બદલાયો છે, તેમ અમલીકરણ સરળ બન્યું છે.
શું બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી અર્થતંત્ર પર અસર પડે છે?
બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી કેટલાક સ્થાનિક વ્યવસાયો પર અસર થઈ શકે છે, પરંતુ ઘણા પ્રદેશોએ વૈકલ્પિક સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોને પ્રોત્સાહન આપીને નવી આવક પેદા કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, કેટાલોનિયામાં, સંગીત સમારોહ અને માનવ ટાવર જેવી ઇવેન્ટ્સે પ્રવાસનને આકર્ષ્યું છે.
ગુજરાતમાં બુલફાઈટિંગ જેવી પ્રથાઓ છે?
ગુજરાતમાં બુલફાઈટિંગ જેવી પ્રથાઓ નથી, પરંતુ પ્રાણી ક્રૂરતાના અન્ય સ્વરૂપો છે, જેમ કે ડેરી ફાર્મ્સમાં ગાયોનું શોષણ, બળદગાડા દ્વારા ભારે ભાર ખેંચવો, અને કસાઈખાનામાં અમાનુષી પરિસ્થિતિઓ. આ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને આપણે પ્રાણી કલ્યાણમાં સુધારો લાવી શકીએ છીએ.
બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળમાંથી શું શીખી શકાય?
બુલફાઈટિંગ વિરોધી ચળવળ શીખવે છે કે સતત દબાણ, જાહેર જાગૃતિ અને કાનૂની કાર્યવાહી સાથે પ્રાણી અધિકારો માટે નોંધપાત્ર વિજય મેળવી શકાય છે. સ્થાનિક સ્તરે શરૂ કરીને, સમુદાયને સામેલ કરીને, અને ડેટા અને સહાનુભૂતિ દ્વારા દલીલોને મજબૂત કરીને, આપણે ગુજરાતમાં પણ પરિવર્તન લાવી શકીએ છીએ.
શું બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ સાંસ્કૃતિક સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે?
બુલફાઈટિંગ પ્રતિબંધ સાંસ્કૃતિક સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરતું નથી, કારણ કે સંસ્કૃતિ સ્થિર નથી, અને સમાજ સમય સાથે બદલાય છે. ઘણા લોકો હવે પ્રાણી ક્રૂરતાને સાંસ્કૃતિક વારસા તરીકે સ્વીકારતા નથી, અને પ્રાણી કલ્યાણને પ્રોત્સાહન આપવું એ સાંસ્કૃતિક વિકાસનો ભાગ છે.
મુખ્ય પગલાં
મુખ્ય પગલાં
- સ્થાનિક સ્તરે નાના અભિયાનોથી શરૂ કરો અને ધીમે ધીમે મોટા મુદ્દાઓ તરફ આગળ વધો.
- ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને સ્થાનિક ભાષાનો ઉપયોગ કરીને વ્યાપક પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચો.
- કાનૂની નિષ્ણાતો સાથે ભાગીદારી કરીને પ્રાણી કલ્યાણ કાયદાઓનો અમલ કરાવો.
- સાંસ્કૃતિક સંવેદનશીલતા સાથે પ્રાણી અધિકારોની દલીલોને જોડો.
- સતત દબાણ અને મીડિયા કવરેજ દ્વારા રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ બદલવાનો પ્રયાસ કરો.
સંબંધિત
રિફિલ કલ્ચર શું છે? ગુજરાતમાં પ્લાસ્ટિક કચરો ઘટાડવાની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
રિફિલ કલ્ચર એટલે સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકને નકારીને કન્ટેનર ફરી ભરવાની ટેવ; ગુજરાતમાં આ ચળવળ કચરો, પ્રાણી કલ્યાણ અને આબોહવા પર કેવી અસર કરે છે તે જાણો.
7 મિનિટ વાંચન
બાળકો સાથે પ્રાણી ખેતી વિશે વાત: શરમ-મુક્ત પેરેન્ટિંગ માટે વ્યવહારુ માર્ગદર્શિકા
માતા-પિતા માટે આ લેખ સમજાવે છે કે કેવી રીતે બાળકોને પ્રાણી ખેતી, માંસ અને દૂધ વિશે શરમ કે આઘાત વિના વાત કરવી, ઉંમર-યોગ્ય ભાષા અને પોષણ સાથે.
6 મિનિટ વાંચન

શું ભારતમાં sow stalls પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો સમય આવી ગયો? ગુજરાતમાં ડુક્કર ઉદ્યોગનું સત્ય
ગુજરાતમાં ડુક્કર ઉદ્યોગમાં sow stalls (ગર્ભાવસ્થાના પાંજરા) ની ક્રૂરતા, પ્રાણી કલ્યાણ કાયદા અને નૈતિક વિકલ્પો વિશે જાણો, અને શા માટે હવે પ્રતિબંધ જરૂરી છે.
7 મિનિટ વાંચન

