Sözlük
Sözlük
VegEco, bitki bazlı yaşam gazeteciliğini 33 dilde yayımlar.
- 29
- Tanımlanan terimler
- 8
- Konu alanları
- 33
- Baskılar

Diyet
5 terimBeslenme biçimleri nasıl adlandırılıyor — ve etiketler nerede bulanıklaşıyor.
- Bitki bazlı beslenme
- Sebzeler, meyveler, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemişler ve tohumlar gibi bitkisel gıdalara odaklanan, hayvansal ürünlerin azaltıldığı veya çıkarıldığı bir beslenme düzeni. Bu konudaki haberler →
- Vegan
- Yiyecek, giyim ve diğer kullanımlar dahil olmak üzere, mümkün olduğunca hayvanlara yönelik her türlü sömürüyü dışlamayı amaçlayan bir yaşam biçimi. Bu konudaki haberler →
- Vejetaryen
- Et, kümes hayvanları ve balığı dışlayan ancak süt ürünleri ve yumurtayı içerebilen bir beslenme biçimi (lakto-ovo). Bu konudaki haberler →
- Esnek vejetaryen (flexitarian)
- Ara sıra et veya balık içeren, çoğunlukla bitki bazlı bir beslenme düzeni. Bu konudaki haberler →
- Tam gıda bitki bazlı (WFPB)
- Minimum işlenmiş tam gıdaları vurgulayan ve yağlar, rafine şeker ile rafine unu sınırlayan bitki bazlı bir beslenme. Bu konudaki haberler →
Tamiratma
4 terimHer bitki bazlı tartışmada karşımıza çıkan besinler.
- Tam protein
- Dokuz temel amino asidin tamamını yeterli miktarda sağlayan bir protein kaynağı; baklagiller ve tahılların kombinasyonları gün boyunca bunu sağlar. Bu konudaki haberler →
- B12 vitamini
- Bakteriler tarafından üretilen temel bir vitamin; bitki bazlı diyetlerde güvenilir şekilde takviye edilir veya zenginleştirilmiş gıdalardan alınır. Bu konudaki haberler →
- Omega-3 (ALA / EPA / DHA)
- Temel yağ asitleri; ALA keten tohumu, chia ve cevizde bulunur. EPA/DHA alg yağından elde edilebilir. Bu konudaki haberler →
- Hem ve hem olmayan demir
- Hem demiri hayvansal gıdalardan gelir; hem olmayan demir bitkilerden. Hem olmayan demirin emilimi C vitamini ile artar. Bu konudaki haberler →
Hayvanlar
5 terimKapatma, duyarlılık ve refah yasalarının sözcük dağarcığı.
- Fabrika çiftçiliği
- Düşük birim maliyetle maksimum çıktı elde etmek için hayvanları kapalı alanlarda yoğunlaştıran endüstriyel ölçekli hayvancılık. Bu konudaki haberler →
- CAFO (Yoğun Hayvan Besleme Tesisi)
- Concentrated Animal Feeding Operation — ABD'de en büyük kapalı hayvancılık tesislerini tanımlayan düzenleyici bir terim. Bu konudaki haberler →
- Duyarlılık
- Öznel olarak hissetme, algılama veya deneyimleme kapasitesi — çağdaş bilim tarafından omurgalılarda ve birçok omurgasızda tanınır. Bu konudaki haberler →
- Türcülük
- Bir türün (genellikle insanın) diğerlerine göre ahlaki üstünlüğü varsayımı; genellikle sömürüyü meşrulaştırmak için kullanılır. Bu konudaki haberler →
- Kafessiz / serbest dolaşan
- Tavuk barınaklarını düzenleyen etiketler; her ikisi de iç mekanda kapatmaya izin verir ve yüksek refah veya merada yetiştirme ile eşanlamlı değildir. Bu konudaki haberler →
İklim
5 terimGıda sistemi araştırmalarında kullanılan emisyon muhasebesi terimleri.
- GHG (sera gazı)
- CO₂, metan (CH₄) ve azot oksit (N₂O) gibi atmosferde ısıyı hapseden ve küresel ısınmaya yol açan gazlar. Bu konudaki haberler →
- CO₂ eşdeğeri (CO₂e)
- Farklı sera gazlarını eşdeğer CO₂ kütlesinin ısınma etkisine dönüştüren ortak bir metrik. Bu konudaki haberler →
- Enterik metan
- Sığır ve koyun gibi geviş getiren hayvanların midelerindeki mikrobiyal fermantasyonla üretilen metan. Bu konudaki haberler →
- Karbon ayak izi
- Bir kişi, ürün veya faaliyetin doğrudan ve dolaylı olarak neden olduğu toplam sera gazı emisyonları. Bu konudaki haberler →
- Arazi kullanımı değişikliği
- Ekosistemlerin (genellikle ormanların) tarım veya mera alanlarına dönüştürülmesi — biyolojik çeşitlilik kaybının ve emisyonların önemli bir nedeni. Bu konudaki haberler →
Sürdürülebilirlik
4 terimAtık, toprak ve tedarik zincirleri için sistem dili.
- Döngüsel ekonomi
- Yeniden kullanım, onarım ve geri dönüşüm yoluyla malzemeleri kullanımda tutarak atığı ortadan kaldırmayı amaçlayan ekonomik model. Bu konudaki haberler →
- Rejeneratif tarım
- Toprak sağlığını, biyolojik çeşitliliği ve su döngülerini yalnızca sürdürmek yerine iyileştirmeyi amaçlayan tarım uygulamaları. Bu konudaki haberler →
- Gıda milleri
- Gıdanın üreticiden tüketiciye kat ettiği mesafe — bir ürünün çevresel etkisindeki birkaç faktörden biri. Bu konudaki haberler →
- Sıfır atık
- Atığı kaynağında önleyerek çöp sahasına veya yakma tesisine hiçbir şey göndermeyi amaçlayan bir tasarım felsefesi. Bu konudaki haberler →
Okyanus
2 terimBalıkçılık ve deniz ekosistemi terminolojisi.
- Hedef dışı av
- Ticari balıkçılık sırasında istem dışı yakalanan hedef dışı deniz türleri. Bu konudaki haberler →
- Aşırı avlanma
- Balıkların popülasyonların üreyebileceğinden daha hızlı çıkarılması, deniz ekosistemlerine ve gıda güvenliğine zarar vermesi. Bu konudaki haberler →
Moda
2 terimGiyimimizin arkasındaki malzemeler ve iş modelleri.
- Hızlı moda
- Yüksek hacimlerde düşük maliyetli, hızla değişen giysiler üreten ve ağır çevresel ile işçilik maliyetlerine yol açan bir iş modeli. Bu konudaki haberler →
- Vegan deri
- Bitkisel malzemelerden (kaktüs, ananas, elma), geri dönüştürülmüş poliüretandan veya biyo-bazlı filmlerden yapılan deri alternatifleri. Bu konudaki haberler →
Etiketler
2 terimSertifika işaretlerinin yasal olarak garanti ettikleri — ve etmedikleri.
- Sertifikalı Vegan
- Bir ürünün hayvansal içerik içermediğini ve hayvanlar üzerinde test edilmediğini gösteren üçüncü taraf etiketi. Bu konudaki haberler →
- Adil Ticaret
- Ürünlerin ücretler, çalışma koşulları ve toplum yatırımı standartlarına göre üretildiğini gösteren sertifika. Bu konudaki haberler →
Bu terimleri nasıl tanımlıyoruz
Tanımlar, mevcut olduğu yerlerde düzenleyici kurumların, hakemli araştırmaların ve sertifika kuruluşlarının kullandığı ifadelere uyar. Bir terim tartışmalıysa veya pazarlama kaynaklıysa, taraf tutmak yerine bunu açıkça belirtiriz.
Okumaya devam et
Bu terimler, fabrika çiftçiliği, hayvan hakları ve hayvansal tarımın iklim maliyetiyle ilgili haberlerimizde sık sık karşınıza çıkar.

Tartışmalar diyet, tarım ve iklim konusunda çoğu zaman kanıttan çok kelime dağarcığında takılıp kalıyor. "Bitki bazlı" bir market etiketinde başka, bir beslenme araştırmasında başka anlama geliyor; "serbest dolaşan" bazı ülkelerde yasal bir tanım, bazılarında ise pazarlama sıfatı; "karbon nötr" gerçek bir azalmayı ya da sonradan satın alınmış bir dengelemeyi tanımlayabiliyor. Bu sözlük, VegEco'nun her sayısında kullandığımız anlamları sabitliyor ki haberlerimiz tutarlı kalsın.
Her madde yalnızca doğru değil, kullanışlı olacak şekilde yazıldı: terimin kapsamını, sınırlarının nerede tartışmalı olduğunu ve ona dayanan bir iddiayı kabul etmeden önce neyi kontrol etmeniz gerektiğini söylüyor. Terimler alana göre gruplandı — diyet, hayvan refahı, tarım sistemleri, iklim bilimi ve etiketleme — çünkü aynı kelime her alanda farklı bir ağırlık taşıyabilir.
Tanımlar tartışmayı neden belirler
Gıdanın ayak izi hakkında yayınlanan anlaşmazlıkların çoğu deneysel değil tanımsaldır. İki çalışma, bir ürünün kilogramı başına dört kat farklı emisyon bildirebilir; çünkü biri arazi kullanımı değişimini sayar, diğeri saymaz; ya da biri çiftlik kapısında dururken diğeri ürünü tabağa kadar takip eder. İki sayıyı karşılaştırmadan önce aynı sistemi, aynı sınırda, aynı yılda ölçtüklerini doğrulayın. Bir kaynak sınırını söylemiyorsa, sayı hiçbir şeyle karşılaştırılamaz.
Etiketler, sertifikalar ve garanti ettikleri
Sertifika genellikle sonuç hakkında değil, süreç hakkında bir vaattir. Refah programları tipik olarak stok yoğunluğunu, zenginleştirmeyi veya kesim yöntemini belirtir; organik programlar girdileri belirtir; karbon etiketleri bir muhasebe yöntemini belirtir. Hiçbiri alışveriş yapanların genelde çıkardığı sonucu garanti etmez. Pratik test, logonun arkasındaki standardı bulup size önemli olan maddeyi okumaktır — çoğu program tam kriterlerini yayınlar ve logonun ima ettiği ile maddenin metni arasındaki boşluk, çoğu yanlış okumanın gerçekleştiği yerdir.
Bölgelere göre anlam değiştiren terimler
Düzenleme yereldir, bu yüzden kelime dağarcığı da yereldir. Kafessiz, merada yetiştirilmiş, insancıl, doğal ve hatta vegan bazı yargı bölgelerinde kanunla tanımlanmış, bazılarında düzenlenmemiştir ve aynı ifade daha güçlü veya daha zayıf yasal anlama sahip bir terime çevrilebilir. VegEco'nun her sayısı makine çevirisi yerine ana dilde yazıldığı için, her sayı okuyucularının kendi ambalajlarında karşılaşacağı terimi kullanır — bu yüzden buradaki bir tanım, başka bir dildeki karşılığından farklı vurgulara sahip olabilir.
| Terim | Kapsadığı | Kapsamadığı |
|---|---|---|
| Bitki bazlı | Bitkilere odaklı bir beslenme düzeni | Sıfır hayvansal içerik garantisi |
| Vegan | Hayvan kullanımını mümkün olduğunca dışlamak | Beslenme veya ayak izi hakkında bir şey söylemek |
| Serbest dolaşan | Yerel olarak tanımlanan bazı açık hava erişimi | Alan, süre veya sürü büyüklüğünü belirtmek |
| Karbon nötr | Dengelemeler sonrası net rakam | Mutlak bir emisyon azalması kanıtlamak |
| Rejeneratif | Toprak sağlığına yönelik uygulamalar | Tek bir denetlenmiş standart |
FAQ
- Bitki bazlı vegan ile aynı şey mi?
- Hayır. Bitki bazlı, bir diyetin çoğunlukla nelerden oluştuğunu tanımlar; vegan ise gıdanın ötesine geçip giyim ve diğer hayvan kullanımını kapsayan etik bir konumu tanımlar. Bitki bazlı bir ürün, aynı zamanda vegan iddiası taşımadığı sürece yasal olarak hayvansal kaynaklı içerikler içerebilir.
- Aynı gıda için emisyon rakamları neden bu kadar farklı?
- Sistem sınırları, yan ürünler arasındaki dağılım, arazi kullanımı değişiminin sayılıp sayılmaması ve verilerin bölgesi ile yılı yüzünden. İki güvenilir çalışma, ikisi de yanlış olmadan birkaç kat farklılık gösterebilir.
- Refah etiketleri hayvanların iyi bir yaşam sürdüğü anlamına mı gelir?
- Belirli bir dizi süreç kriterinin denetlendiği anlamına gelir. Logonun arkasındaki standardı okuyun: stok yoğunluğu, zenginleştirme, nakliye ve kesim maddeleri size etiketin adından çok daha fazlasını söyler.
- Bu sözlük ne sıklıkla güncelleniyor?
- Maddeler, düzenleme, sertifika kriterleri veya ana akım bilimsel okuma değiştiğinde revize edilir ve masalarımız haberlerde kullanmaya başladıkça yeni terimler eklenir.