8 Myths About Emisyon sa Pagkain at Klima, Pinasisinungalingan

**Maikling sagot:** Ang emisyon sa pagkain at klima ay hindi simpleng usapin ng “lokal laban sa imported” o “plastik laban sa karne.” Ipinapakita ng IPCC, FAO, at Our World in Data na ang pinakamalaking pagkakaiba ay kadalasang nagmumula sa uri ng pagkain—lalo na sa karne ng baka at tupa—higit kaysa sa distansiya ng biyahe o sa indibidwal na balot.

Sa usaping klima, ang “food system” o sistema ng pagkain ay sumasaklaw sa produksyon, pataba, pagproseso, transportasyon, paglamig, tingian, konsumo, at pag-aaksaya. Ayon sa Intergovernmental Panel on Climate Change o IPCC, malaking bahagi ng greenhouse-gas emissions ng tao ay konektado sa paggamit ng lupa at sa sistema ng pagkain. Para sa mga Pilipino, mahalaga ito dahil sabay na hinaharap ng bansa ang tumitinding init, bagyo, pagbaha, at pagtaas ng presyo ng pagkain.

Mas mataas ang “search intent” ngayon sa mga tanong tulad ng “Mas masama ba ang karne sa klima kaysa sa eroplano?” o “Makakatulong ba talaga ang plant-based diet?” Dahil dito, kapaki-pakinabang ang isang tuwirang pagwasak sa mga mito. Sa Pilipinas, may dagdag na layer pa: ang climate justice. Ang mga komunidad na pinakamaliit ang ambag sa pandaigdigang emisyon ay kadalasang kabilang sa pinakamalubhang tinatamaan ng krisis sa klima.

Myth: Maliit lang ang kinalaman ng emisyon sa pagkain at klima

Ang katotohanan: Malaki ang papel ng pagkain sa pag-init ng daigdig. Hindi lamang usapin ng mga usok mula sa pabrika o sasakyan ang greenhouse gases. Sa pagkain, may methane mula sa mga ruminant tulad ng baka at tupa, nitrous oxide mula sa pataba, at carbon dioxide mula sa enerhiya, pagkalbo ng kagubatan, at pagproseso. Ito ang dahilan kung bakit paulit-ulit nang isinasama ng IPCC at United Nations Environment Programme ang food systems sa usapan sa mitigation.

Sa Pilipinas, mas matingkad ang epekto dahil mataas ang klima at disaster vulnerability. Ang Climate Change Commission at ang Department of Environment and Natural Resources ay kapwa tumutukoy sa pangangailangan ng adaptation at low-carbon development. Kapag pinag-usapan ang pagkain, hindi lang pagpepresyo ang nakataya, kundi pati seguridad sa pagkain, kabuhayan ng magsasaka, at katatagan ng suplay tuwing may El Niño o matinding bagyo.

Myth: Ang transportasyon ang pinakamalaking dahilan kung bakit mataas ang carbon ng pagkain

Bakit mas mahalaga ang uri ng pagkain kaysa sa layo ng biyahe

Ang katotohanan: Sa karamihan ng kaso, mas mahalaga ang mismong uri ng pagkain kaysa sa “food miles.” Ayon sa Our World in Data batay sa malawak na life-cycle assessments, ang transportasyon ay madalas maliit na bahagi lamang ng kabuuang emisyon ng maraming pagkain, lalo na kung ikukumpara sa emisyon mula sa pagpapalaki ng hayop. Maaaring ang imported na tokwa o legumbre ay mas mababa pa rin ang carbon kaysa lokal na karne ng baka.

Kailan mahalaga ang lokal

Hindi ibig sabihin nito na walang saysay ang lokal. Mahalaga ang lokal kung ang produksyon ay mas episyente, mas kaunti ang aksaya, mas maikli ang cold chain, at mas patas ang kabuhayan. Sa kontekstong Pilipino, ang pagbili ng gulay, munggo, saging, at iba pang pagkaing-halaman sa palengke ay maaaring magpababa ng basura at suportahan ang lokal na agrikultura. Ngunit mali ang ideya na awtomatikong mas “berde” ang anumang lokal na produktong hayop.

“Ang pinakamalaking pagkakataon sa pagbawas ng emisyon sa pagkain ay kadalasang nasa paglipat mula sa mataas ang methane na pagkaing hayop tungo sa mas maraming pagkaing-halaman, hindi lamang sa pagpapaikli ng biyahe ng pagkain.”

Myth: Ang manok at baboy ay halos kasing taas ng carbon ng baka

Ang katotohanan: Hindi pare-pareho ang emisyon ng lahat ng karne. Ang baka at tupa ang karaniwang may pinakamataas na greenhouse-gas intensity dahil sa enteric methane at lawak ng lupang kailangan. Ang manok at baboy ay karaniwang mas mababa kaysa baka, ngunit sa pangkalahatan ay mas mataas pa rin kaysa karamihan sa mga legumbre, tokwa, at whole grains. Kaya kung layunin ang pagbawas ng emisyon, pinakamalaki ang epekto ng pagbawas sa baka at dairy.

Mahalaga rin ito sa pampublikong debate dahil madalas napagpapalit ang lahat ng “protina.” Sa datos ng EAT-Lancet at Our World in Data, ang protina mula sa beans, lentils, tokwa, mani, at buto ay karaniwang may mas mababang carbon footprint kada kilo at kadalasan ay mas kaunti rin ang pressure sa lupa at tubig. Sa Pilipinas, praktikal na alternatibo ang munggo, tokwa, taho, mani, at iba’t ibang gulay na may kasamang kanin.

Myth: Walang saysay ang plant-based diet kung gumagamit pa rin ng fossil fuel ang mundo

Bakit parehong kailangan ang enerhiya transition at pagbabago sa pagkain

Ang katotohanan: Hindi ito alinman sa dalawa. Kailangan sabay ang energy transition at pagbabago sa sistema ng pagkain. Ang pagbawas sa coal, oil, at gas ay pundasyon ng climate action, ngunit hindi nito kusang ibababa ang methane mula sa hayop, ang nitrous oxide mula sa pataba, o ang pressure ng agrikultura sa kagubatan at biodiversity. Ang IPCC ay malinaw: maraming sektor ang kailangang kumilos nang sabay para manatiling buhay ang target na 1.5°C.

Sa antas ng sambahayan, ang plant-based diet ay nangangahulugang paraan ng pagkain na nakasentro sa gulay, prutas, whole grains, legumes, mani, buto, at iba pang pagkaing-halaman; hindi nito awtomatikong ibig sabihing perpekto o walang anumang emisyon. Ngunit sa average, mas mababa ang footprint nito kaysa diyetang mataas sa karne ng baka at dairy. Sa antas ng polisiya, dapat itong samahan ng malinis na kuryente, mahusay na transportasyon, at suporta sa mga magsasaka.

Myth: Mas mahal lagi ang pagkaing-halaman kaysa sa karne sa Pilipinas

Ano ang ipinapakita ng mga presyo sa karaniwang pamilihan

Ang katotohanan: Hindi laging mas mahal ang pagkaing-halaman. Sa maraming palengke at tindahan sa Pilipinas, mas mura kada kain ang munggo, tokwa, kangkong, pechay, kalabasa, saba, at kamote kaysa sa karne ng baka o keso. Nagbabago ang presyo ayon sa panahon at lugar, ngunit ang batayang plant-based staples ay madalas cost-competitive, lalo na kung bibili nang maramihan at magluluto sa bahay.

Mahalagang ihiwalay ang plant-based staples sa mamahaling “specialty” products. Ang imported na vegan cheese o processed meat alternatives sa mga supermarket sa Metro Manila ay maaaring mas mahal. Ngunit hindi sila kailangan para bumaba ang emisyon o para maging mas plant-based ang pagkain. Para sa maraming sambahayan, mas makatotohanang ruta ang adobong tokwa, ginisang munggo, laing na walang karne, pinakbet, at lugaw na may kabute at tokwa.

Myth: Ang usapan sa COP ay enerhiya lang, hindi pagkain

Ang katotohanan: Dumarami na ang puwang ng pagkain sa pandaigdigang pulitika ng klima, kahit hindi pa sapat. Sa mga kamakailang COP, mas lumalakas ang panawagan para isama ang food systems, methane reduction, proteksiyon sa kagubatan, at adaptation ng agrikultura. Ang hamon ay malaki pa rin ang impluwensiya ng mga industriyang may mataas na emisyon, at maraming bansa ang umiiwas sa maseselang usapan tungkol sa pagbawas ng produksyon at konsumo ng produktong hayop.

Para sa Pilipinas, may kabuluhan ito sa usaping climate justice. Ang bansa ay paulit-ulit na humihingi ng mas mataas na climate finance, loss and damage support, at mas makatarungang responsibilidad mula sa mayayamang bansa. Kung hindi babaguhin ang pandaigdigang sistema ng pagkain, lalong lalaki ang pressure sa lupa, karagatan, at presyo ng pagkain. Ang Nationally Determined Contribution ng Pilipinas ay mas may saysay kung may sabayang hakbang sa agrikultura, pag-angkop, at mababang-emisyong suplay ng pagkain.

Myth: Personal choice lang ito at walang kinalaman sa climate justice

Ang katotohanan: Ang plato ay may pampulitikang dimensiyon. Ang climate justice ay ideya na ang mga pinakamaliit ang ambag sa krisis sa klima ay hindi dapat magbayad ng pinakamalaking halaga sa anyo ng baha, gutom, sakit, at pagkawala ng kabuhayan. Kapag ang mayayamang sistema ng pagkain ay nakadepende sa mataas na emisyon, malawak na lupa, at murang pakain, ang epekto ay madalas na tumatama sa mahihirap na komunidad at sa mga bansang tulad ng Pilipinas.

Hindi nito ibig sabihing ang indibidwal ang may buong pananagutan. Ang mas makatarungang pananaw ay ganito: mahalaga ang personal na pagbabago, ngunit dapat itong samahan ng patakaran sa masustansiya at abot-kayang plant-based school meals, suporta sa mga magsasakang nagtatanim ng legumbre at gulay, pagbawas ng food waste, at mas maayos na pag-uulat ng emisyon. Sa Pilipinas, may papel dito ang Department of Agriculture, Department of Health, at mga pamahalaang lokal.

Mga Madalas Itanong

Mas nakakasama ba talaga ang karne ng baka sa klima kaysa sa tokwa?

Oo, mas mataas sa pangkalahatan ang emisyon ng karne ng baka kaysa sa tokwa. Ayon sa malawakang life-cycle data na pinasikat ng Our World in Data at iba pang pag-aaral, ang baka ay humigit-kumulang 60 kg CO2e kada kilo ng produkto samantalang ang tokwa ay nasa paligid ng 3 kg CO2e kada kilo. Ang pangunahing dahilan ay methane, pakain, at paggamit ng lupa.

Makakatulong ba ang pagkain ng mas maraming munggo at gulay kahit hindi ganap na vegan?

Oo, makakatulong ang bahagyang paglipat sa pagkaing-halaman kahit hindi ganap na vegan. Ang direktang pagbawas sa dami ng baka, tupa, at dairy sa loob ng isang linggo ay maaaring magpababa ng personal na emisyon sa pagkain. Ang pinakamahalaga ay ang kabuuang pattern ng diyeta, hindi ang perpektong label, ayon sa mga synthesis ng IPCC at EAT-Lancet.

Mas mababa ba ang carbon ng lokal na pagkain kaysa imported na pagkain?

Hindi palagi. Ang direktang sagot ay nakadepende ito sa produkto at sa paraan ng produksyon. Sa maraming kaso, mas mababa pa rin ang carbon ng imported na pagkaing-halaman kaysa lokal na karne ng baka dahil ang malaking bahagi ng emisyon ay nangyayari sa produksyon, hindi sa transportasyon. Gayunman, mahalaga pa rin ang lokal para sa kabuhayan, sariwa, at bawas aksaya.

Bakit madalas banggitin ang methane kapag usapang pagkain at klima?

Mahalaga ang methane dahil mas malakas itong magpainit sa maikling panahon kaysa carbon dioxide, kahit mas maikli ang buhay nito sa atmospera. Sa pagkain, malaking pinagmumulan nito ang mga ruminant gaya ng baka dahil sa enteric fermentation. Kaya ang mabilis na pagbawas sa methane mula sa food systems ay nakikita bilang isa sa agarang paraan para pabagalin ang pag-init.

May kinalaman ba ang pag-aaksaya ng pagkain sa greenhouse-gas emissions?

Oo, may malinaw na kinalaman ang food waste sa greenhouse-gas emissions. Kapag nasayang ang pagkain, nasayang din ang lupa, tubig, pataba, enerhiya, at transportasyong ginamit para gawin ito. Kung ang nasasayang ay karne o dairy, lalo pang lumalaki ang climate impact dahil mataas na ang baseline emissions ng mga pagkaing iyon bago pa man itapon.

Ano ang praktikal na unang hakbang ng pamilyang Pilipino para bawasan ang emisyon sa pagkain?

Ang praktikal na unang hakbang ay ang magtalaga ng ilang araw kada linggo na nakasentro sa munggo, tokwa, gulay, at whole grains. Ang sagot na ito ay simple at abot-kaya: bawasan muna ang baka at keso, planuhin ang menu upang iwas-aksaya, at bumili ng seasonal na ani sa palengke. Ito ang kombinasyong mabisa para sa bulsa at sa klima.