ਮੈਂ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੀ: ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਜੋ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ

ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: ਮੈਂ ਦਸ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿਕਲਪ ਕਿਉਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ।

ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ

2014 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਕੰਮ ਹੈ। ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣ ਤੱਕ ਘਸਰਦਾ ਸੀ।

ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਫਾਰਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਫਾਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੱਛੇ ਅਕਸਰ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਟ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।

ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ: ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਰੂਰ ਤਰੀਕੇ

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੈਂ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਵੱਛਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੱਛੇ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਭਾਵੁਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਤਸੀਹੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਕੱਟਣ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ ਜਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਨਾ ਹਿਲਾ ਸਕਣ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਫਾਰਮ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਕਿਸ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

ਕੀ ਬਦਲਿਆ: ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ

2018 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚੱਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਤ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਡੇਅਰੀ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 4-5 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ

2020 ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਾਮ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜਈ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਚੰਗੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਦਾਮ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜਈ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੁਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਐਕਟੀਵ' ਅਤੇ 'ਸੋਇਲ' ਵੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਬਦਾਮ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 50 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਦਾਮ ਕਾਫੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ 60 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੈ।

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਦੁੱਧ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਮਤਲਬ

ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਚੋਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ (FAO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 3.4% ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ?

ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿਕਲਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਦਾਮ ਜਾਂ ਸੋਇਆ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਵਿੱਚ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿਕਲਪ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 300 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕੱਪ। ਬਦਾਮ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੀ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਿਲ, ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਕੀ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ?

ਜੀ ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40% ਪਰਿਵਾਰ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ?

ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ। ਬਦਾਮ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਕੱਪ ਬਦਾਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਭਿਓ ਕੇ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਸ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਜੂਰ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਦੁੱਧ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।

ਕੀ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। FAO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਲਗਭਗ 4% ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਇੱਕ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਦੁੱਧ ਅਜ਼ਮਾਓ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ।