ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸੱਚ

ਸ਼ਾਰਟ ਜਵਾਬ: ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੀਮ ਆਇਰਨ (ਲਾਲ ਮੀਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਇਰਨ) ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਸਮੂਹ 1 ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਨੂੰ ਸਮੂਹ 2A ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ?

ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਇਰਨ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਮੀਟ, ਮੁਰਗੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ ਅਤੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨਾਨ-ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਲਾਂ, ਪਾਲਕ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਸੋਇਆ। ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸਾਮੀਨ ਨਾਮਕ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਲ ਮੀਟ (ਮਟਨ, ਬੀਫ) ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਜੰਸੀ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਕੈਂਸਰ (IARC) ਦੀ 2015 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਨ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ 18% ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ: ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੇ 2022 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਰ 5.2 ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 3.1 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਦੀ ਵੱਧ ਖਪਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਲਾਂ, ਰੋਟੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਹੀਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਮੀਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਚਾਰਟ ICMR ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕੈਂਸਰ ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਤੋਂ 2025 ਤੱਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਾਨ-ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਵਾਂਗ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸਾਮੀਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਟੇਟ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਚ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ 10-20% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਮਰੀਕਨ ਕੈਂਸਰ ਸੋਸਾਇਟੀ, 2023)।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ, ਰਾਜਮਾ, ਛੋਲੇ, ਪਾਲਕ, ਮੈਥੀ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ (ਨਿੰਬੂ, ਆਂਵਲਾ) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਦੀ ਸਮਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਆਇਰਨ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਨਾਨ-ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਸਰੀਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਨਾਨ-ਹੀਮ ਆਇਰਨ, ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਇਰਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 18% ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਮਾਈ ਦਰ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ (ICMR, 2021) ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਖੁਰਾਕ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਮੀਟ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 22% ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (EPIC-ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਧਿਐਨ, 2019)। ਪਰ ਇਹ ਘਟਾਓ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾਈਏ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪਕਵਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਦਾਲ ਮਖ਼ਾਨੀ (ਬਿਨਾਂ ਮੱਖਣ), ਛੋਲੇ, ਰਾਜਮਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 5 ਦਿਨ ਮੀਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ: ਛੋਟੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 5 ਦਿਨ ਮੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪੂਛ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਏ?

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਆਇਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ-3 ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਐਕਟੀਵਾ ਪਲਾਂਟ ਮਿਲਕ ਅਤੇ ਸੋਫਿਟ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਖਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਟੈਨਿਨ ਆਇਰਨ ਦੀ ਸਮਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਜਾਂ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਲਓ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ: ICMR ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼

ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਖੋਜ ਪਰਿਸ਼ਦ (ICMR) ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਖੁਰਾਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੀਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਰ ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

“ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੀਟ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।”

ਕੀ ਮੀਟ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਬਿਲਕੁਲ! ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਲੱਸੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਗਨ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੀਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਫਲੈਕਸੀਟੇਰੀਅਨ' ਖੁਰਾਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ?

ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਖੁਦ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸਾਮੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। WHO/IARC ਨੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖ਼ਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਾਲਾਂ, ਪਾਲਕ, ਮੈਥੀ, ਤਿਲ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ (ਨਿੰਬੂ, ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਦੀ ਸਮਾਈ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।

ਕੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ 20-25% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਈਬਰ, ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਅਤੇ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਕ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੀਜੀਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ (ਕੋਲੋਨੋਸਕੋਪੀ) ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਲ ਮੀਟ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਲਾਲ ਮੀਟ ਵੀ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ। WHO ਨੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਨੂੰ ਸਮੂਹ 2A ਕਾਰਸਿਨੋਜਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹੀਮ ਆਇਰਨ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੀਟ ਖਰੀਦਣ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਸ ਮੀਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।