ਮੈਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ: ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ ਤੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸੱਚ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ, ਟੋਫੂ, ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਵਰਗੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਸਰੋਤ ਖਾਂਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ 15 ਸਾਲ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਚਲਾਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਵੀ ਸੁਧਰੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵੀ ਘਟੀ।

ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਡੇਅਰੀ ਖੇਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ 12 ਗਾਵਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਉੱਠਦੇ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਣਾ ਖੁਆਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੁਹਾਉਂਦੇ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਛੇ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਦ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ: ਫਾਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸੱਚ

ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਗਰਭਧਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਲਈ। ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਫਾਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।

“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਦੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਦੁੱਧ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਨਹੀਂ।”

ਕੀ ਬਦਲਿਆ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕੰਬਾਈਨਿੰਗ ਮਿੱਥ ਦਾ ਖੰਡਨ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਸੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਅਧੂਰਾ' ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਾਇਟੇਟਿਕਸ (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿੱਥ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਡਾਈਟ ਫਾਰ ਏ ਸਮਾਲ ਪਲੈਨੇਟ' ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਖੁਦ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਕਈ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ, ਛੋਲੇ, ਕਾਬਲੀ ਛੋਲੇ, ਰਾਜਮਾ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਟੋਫੂ, ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ। ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 18 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 8 ਗ੍ਰਾਮ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨਦੇ ਸੀ।

ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ

ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਵੇਰੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਦੁਪਹਿਰੇ ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਚੌਲ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਟੋਫੂ ਮਟਰ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ 220 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 170 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀ ਘਟਿਆ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ: ਮੇਰਾ ਤਜਰਬਾ

ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਬਲਕਿ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ ਆਲਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਰਵਰਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ (2023) ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ।

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਵਾਂ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸਾਈਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਵੱਛੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੀਟ ਲਈ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। FAO (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਸ਼ੂ-ਆਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 14.5% ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਧਰਤੀ ਲਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਦਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 500 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਲਈ 1,000 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧੋ

ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿਓ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਦੀ ਥਾਂ ਦਾਲ ਖਾਓ, ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਲਈ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।

“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੀ।”

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦੇ ਹੋ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਸਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਦਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹80-100 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹56 ਹੈ। ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਪਏ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਹੋਰ ਵੀ ਸਸਤੇ ਹਨ।

ਕੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਬਿਲਕੁਲ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਥਲੀਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸੇਰੇਨਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈਕਟਰ ਬੇਲੇਰਿਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਹਨ। ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ, ਟੋਫੂ, ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਕੀ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ: ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ, ਬਾਦਾਮ, ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਗ, ਅਤੇ ਟੋਫੂ। ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਸਾਗ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਥਕਾਵਟ ਅਕਸਰ ਆਇਰਨ ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਕ, ਅਤੇ B12 ਲਈ ਫੋਰਟਿਫਾਈਡ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ