ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ 9 ਮਿੱਥਾਂ, ਡਿਬੰਕਡ: ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ?

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਨਹੀਂ, ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ, ਬਾਈਕੈਚ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਸਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (FAO, 2024)। ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਰਗੇ ਹੱਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਿੱਥ 1: ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਸੀਮਤ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 34% ਮੱਛੀ ਆਬਾਦੀਆਂ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੱਛੀ ਫੜੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ MSC, ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਸਾਰੀ ਪਕੜ ਟਿਕਾਊ ਹੈ।

ਮਿੱਥ 2: ਬਾਈਕੈਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਬਾਈਕੈਚ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮਰੇ ਜਾਂ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। FAO (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬਾਈਕੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ – ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪਕੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੌਲਫਿਨ, ਕੱਛੂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟਰਾਲਰ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕੈਚ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਖਪਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਰਟਲ ਐਕਸਕਲੂਡਰ ਡਿਵਾਈਸ, ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਹੈ।

ਮਿੱਥ 3: ਖੇਤੀ ਮੱਛੀ (ਐਕਵਾਕਲਚਰ) ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ

ਐਕਵਾਕਲਚਰ ਅਕਸਰ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਲਮਨ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੂੰਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ (ਵਰਲਡ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫੰਡ, 2023)।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੇਤੀ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਜੂਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਮਿੱਥ 4: ਕੋਰਲ ਬਲੀਚਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ

ਕੋਰਲ ਬਲੀਚਿੰਗ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੋਰਲ ਆਪਣੇ ਸਹਿਜੀਵ ਸ਼ੈਵਾਲਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। NOAA (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 75% ਕੋਰਲ ਰੀਫਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀਚਿੰਗ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋਰਲ ਰੀਫਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਰਲ ਰੀਫਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ।

ਮਿੱਥ 5: ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ (MPAs) ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ (MPAs) ਉਹ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ MPAs ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ MPAs ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ., 2023)।

ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ MPAs ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਧੇਰੇ MPAs ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਮਿੱਥ 6: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਅਸਲ ਮੱਛੀ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਨ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈਵਾਲਾ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ 2030 ਤੱਕ 1.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੱਛੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਿੱਥ 7: ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੱਛੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 2.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ CO2 ਬਰਾਬਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ (ਪਾਰਕਰ ਐਟ ਅਲ., 2023)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਰਾਲਰ ਜਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਿੱਥ 8: ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕੂੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਕੂੜਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ (ਜੈਮਿਨੀ ਇੰਡੀਆ, 2024)।

ਇਸ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਮਿੱਥ 9: ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਆਮ ਲੋਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ

ਇਹ ਮਿੱਥ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨਾ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ – ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਦਮ ਆਮ ਲੋਕ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਵੀਗਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਗਠਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਨੀਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ' ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਕੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਟਿਕਾਊ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਟਿਕਾਊ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। MSC ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੀਗਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰ ਵੀ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ MPAs ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ MPAs ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਜੀਵ-ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ 600% ਵਧਦਾ ਹੈ (ਲੈਸਟਰ ਐਟ ਅਲ., 2022)। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ, ਚਿਆ ਬੀਜ ਅਤੇ ਅਖਰੋਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਾਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, 2023)।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਰੜੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਿੱਟਾ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਕੱਛੂ ਬਾਈਕੈਚ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਾਂ।

“ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।”