ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ: ਬਾਈਕੈਚ ਮੁਕਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ 7 ਕਦਮੀ ਗਾਈਡ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਵਾਬ: ਬਾਈਕੈਚ ਮੁਕਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਜੋ ਟਾਰਗੇਟ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ — ਡੌਲਫਿਨ, ਕੱਛੂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ — ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ 7 ਵਿਹਾਰਕ ਕਦਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਨੀਤੀਗਤ ਸਮਝ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਬਾਈਕੈਚ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖਤਰਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਬਾਈਕੈਚ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੌਰਾਨ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ (FAO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 9.1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਮੱਛੀ ਬਾਈਕੈਚ ਵਜੋਂ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੌਲਫਿਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।

ਕਦਮ 1: ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਖਤਮ ਕਰੋ

ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਦਮ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਆਯਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੱਛੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 0.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਾਈਕੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਘਟਾਉਣਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਠੋਸ ਉਦਾਹਰਨ: ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਾਈਕੈਚ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਸਵਿਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਦਮ 2: ਟਿਕਾਊ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਉਤਪਾਦ ਚੁਣੋ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਲ ਨਹੀਂ। ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਬਾਈਕੈਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਹੈ। MSC (ਮਰੀਨ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਕਾਉਂਸਿਲ) ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਸੈਲਮਨ ਅਕਸਰ ਓਪਨ-ਨੈੱਟ ਪੈਨ ਫਾਰਮਿੰਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੂਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਥਾਨਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਕਦਮ 3: ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ (MPAs) ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰੋ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ (MPA) ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 30% ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ 8% ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ (IUCN, 2024)।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਨਕ ਐਨਜੀਓ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।”

ਕਦਮ 4: ਬਾਈਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੇਅਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ

ਬਾਈਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ TEDs (ਕੱਛੂ ਬਚਾਅ ਯੰਤਰ), ਜੋ ਟ੍ਰਾਲ ਨੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਛੂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਣ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੁਨੀ ਰਿਪੈਲੈਂਟਸ ਡੌਲਫਿਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ TEDs ਲਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਛੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ 60% ਤੱਕ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ (CMFRI, 2023)। ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਦਮ 5: ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ 'ਟਿਕਾਊ' ਜਾਂ 'ਈਕੋ-ਫਰੈਂਡਲੀ' ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। MSC, ASC, ਅਤੇ Friend of the Sea ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਖਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ 'ਸਥਾਨਕ' ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਰਿਟੇਲਰ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਬਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 'ਤਾਜ਼ੀ ਮੱਛੀ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖਪਤਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਟੋਰ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਦਮ 6: ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੋ

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਸਟੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਟੈਗ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੋ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਈਕੈਚ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਦਮ 7: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ 2023 ਵਿੱਚ $175 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ ਜੋ ਟੋਫੂ, ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਸੀਵੀਡ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸੋਇਆ-ਅਧਾਰਤ ਫਿਸ਼ ਫਿੰਗਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮੱਛੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਈਕੈਚ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਬਾਈਕੈਚ ਮੁਕਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਭਵ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬਾਈਕੈਚ ਮੁਕਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਗੇਅਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। TEDs, ਧੁਨੀ ਰਿਪੈਲੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ 80% ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (FAO, 2024)। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਕਿੰਨੀ ਆਮ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੱਛੀ ਨੀਤੀ 2020 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਖਪਤ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 15 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਜਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਫਲੈਕਸਸੀਡ, ਚਿਆ ਬੀਜ ਜਾਂ ਸੀਵੀਡ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਛੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ, ਸਿੰਗਲ-ਯੂਜ਼ ਪਲਾਸਟਿਕ ਘਟਾਉਣ, ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਬਾਈਕੈਚ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੇਂ ਗੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ TEDs ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ (CMFRI, 2023)। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਖਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

ਇਹ ਗਾਈਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਕਦਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਈਕੈਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ।