ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: 1970 ਤੋਂ 2026 ਤੱਕ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਸੰਖੇਪ ਜਵਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 2026 ਤੱਕ ਇਹ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।

1970-1990: ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਗਾਵਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਬੈਗ ਅਤੇ ਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ — ਕਸਾਈਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਨਾਲ ਮੌਤਾਂ ਆਮ ਸਨ। ਪੀ.ਈ.ਟੀ.ਏ. (PETA) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1980 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਚਮੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧੀ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਦਹਾਕੇ ਲੱਗ ਗਏ।

1990-2010: ਵੀਗਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਲਪ

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੀ ਵਧੀ। ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਊਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵੀਗਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 'ਧਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ' ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 'ਨੈਚੁਰਲ ਸਟੈਪਸ'। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਪਾਹ, ਭੰਗ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਪੀਟਾ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਸਾਈਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਫੁਟੇਜ ਦਿਖਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ 15% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ (ਪੀ.ਈ.ਟੀ.ਏ., 2006)।

2010-2020: ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਦੌਰ

2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

2015 ਵਿੱਚ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਫੈਸ਼ਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਇਸ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਕੈਕਟਸ ਚਮੜਾ (cactus leather) ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਚਮੜਾ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕੈਕਟਸ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ 'ਕੈਕਟਸ ਕ੍ਰਾਫਟ' ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ।

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਮੜੇ ਦਾ ਬਦਲ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੇ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।”

2020-2026: ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ

ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸਟੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 2021 ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਅਧਾਰਤ 'ਹਰੀ ਦੁਕਾਨ' ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਵੀਗਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ 'ਪੰਜਾਬ ਟਿਕਾਊ ਫੈਸ਼ਨ ਨੀਤੀ' ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚੋਂ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਨੀਤੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਮੜਾ ਉਦਯੋਗ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਲੋਕ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ (ਪੰਜਾਬ ਉਦਯੋਗ ਵਿਭਾਗ, 2024)। ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਹੁਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਣ।

ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ

ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਮੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਕਾਮੇ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 60% ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ (ਆਕਸਫੈਮ ਇੰਡੀਆ, 2022)।

ਵੀਗਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 'ਧਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ' ਆਪਣੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਊਨਤਮ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ 20% ਵੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰ

ਇਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਰਫਟ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 'ਕੱਪੜਾ ਗੋਦਾਮ' ਜੋ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ?

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੈਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹8,000 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵੀਗਨ ਲੈਦਰ ਜੈਕਟ ₹6,000 ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਥਰਫਟ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਸਤੇ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਚਮੜੇ ਦੇ ਬਦਲ ਕੀ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਕਟਸ ਚਮੜਾ, ਅਨਾਨਾਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪੀਨਾਟੈਕਸ, ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਚਮੜੇ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ। ਕੈਕਟਸ ਚਮੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਟਿਕਾਊ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਲਹਿੰਗਾ ₹2,000 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਰੀਦਣ 'ਤੇ ₹15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਊਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜੀ ਹਾਂ, ਊਨ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕਪਾਹ, ਭੰਗ, ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਫਾਈਬਰ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਊਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦਰਦਨਾਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਿਊਲਸਿੰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਕਪਾਹ ਦੇ ਸਵੈਟਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

2023 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬ ਟਿਕਾਊ ਫੈਸ਼ਨ ਨੀਤੀ' ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਊਨ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ