ਬੋਵੇਅਰ ਐਡਿਟਿਵ ਦਾ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਝੂਠਾ ਹੱਲ

**ਤੇਜ਼ ਜਵਾਬ:** ਬੋਵੇਅਰ ਐਡਿਟਿਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ 3-ਨਾਈਟ੍ਰੋਆਕਸੀਪ੍ਰੋਪਾਨੌਲ (3-NOP) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ 30% ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੈਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਬੋਵੇਅਰ ਐਡਿਟਿਵ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ?

ਬੋਵੇਅਰ ਐਡਿਟਿਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਵੇਅਰ 10 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫੀਡ ਐਡਿਟਿਵ ਹੈ ਜੋ DSM ਫਰਮਾ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਐਡਿਟਿਵ 2024 ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼?

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਦਾ 20% ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਬੋਵੇਅਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੀਥੇਨ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੀਡ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ: ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪਿਆ ਸੱਚ

ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ DSM ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ (EFSA) ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। EFSA ਦੀ 2021 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬੋਵੇਅਰ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੀਡ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਵੇਅਰ ਦਾ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।

“ਬੋਵੇਅਰ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਜੋ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹਨ। ਅਸਲ ਹੱਲ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਣਾ।”

ਅਸੀਂ ਕੀ ਪਾਇਆ: ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਪਹਿਲਾ, ਬੋਵੇਅਰ ਦਾ ਅਸਰ ਮੀਥੇਨ ਘਟਾਉਣ 'ਤੇ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਘਟਾਉਂਦਾ। ਦੂਜਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਦ ਅਤੇ ਬੇਅਰਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਬੋਵੇਅਰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਗਾਂ 12,000 ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਬੋਵੇਅਰ ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ EFSA ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ (FSSAI) ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਗੜਾਪਣ ਅਤੇ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੌਣ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਲਾਬੀ

ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਡੀਐਸਐਮ ਫਰਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਡੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਾਰਬਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ 50% ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਸਕੀਮ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 70% ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੋਵੇਅਰ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ: ਬੋਵੇਅਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ

ਬੋਵੇਅਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਹੱਲ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ICMR) ਦੇ 2024 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਬੋਵੇਅਰ ਐਡਿਟਿਵ ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ EFSA ਅਤੇ FSSAI ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਲੰਗੜਾਪਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੀ ਬੋਵੇਅਰ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਬੋਵੇਅਰ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ 30% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੀਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਹੋਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਘਟਾਉਂਦਾ, ਜੋ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 12,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਗਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਮਤ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਗਾਂ ਸਿਰਫ਼ 40,000 ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਫਾਰਮ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਬੋਵੇਅਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਕਲਪ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਨੀਲੀ ਹਰੀ ਸ਼ੈਵਾਲਾ (ਐਸਪਾਰਾਗੋਪਸਿਸ) ਨੂੰ ਫੀਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੀਥੇਨ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 2021 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਬੋਵੇਅਰ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਵਾਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਸਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਤਹੀ ਹੱਲ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਬੋਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬੋਵੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ 50% ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ (Key Takeaways)