ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ: ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਸੱਚ

**ਤੇਜ਼ ਜਵਾਬ:** ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰੇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਮੌਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਘੋੜੇ ਰੇਸ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾੜਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਅਸਲ ਅੰਕੜਾ ਕੀ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 500 ਘੋੜੇ ਰੇਸ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀਮਲ ਏਡ ਇੰਡੀਆ ਦੀ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਰੇਸ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15-20 ਘੋੜੇ ਮਰਦੇ ਹਨ।

ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰੇਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਰਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰੇਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ ਕਿੱਥੇ ਲੁਕੀ ਹੈ?

ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਇੱਕ ਅਰਬਾਂ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੇਸ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਰੇਸ ਕਲੱਬ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨਾ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਆਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।

“ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੂਏ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਰੂਰਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।”

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰੇਸ ਕਲੱਬ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅੱਜ, ਇਹ ਕਲੱਬ ਭਾਰਤੀ ਰੇਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੂਏ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਰੂਰਤਾ ਰੋਕੂ ਐਕਟ, 1960 ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੇਸਿੰਗ ਨੂੰ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰੇਸ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰੇਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਤਲਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2022 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਲਾਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਬੋਰਡ, ਅਜਿਹੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਰੋਤ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੋੜੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦੇ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਵਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 'ਅਸ਼ਵ ਮਿਤਰ' ਸੰਸਥਾ ਰੇਸਿੰਗ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈਲਾਨੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਖੁਆਉਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਮਾਈ ਲਗਭਗ ₹50 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੇਸਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਖਰਚੇ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਰੇਸ ਟਰੈਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਬਾਰੇ ਆਮ ਮਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਤੱਥ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਬਚਾਅ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਰੇਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਰੇਸਿੰਗ ਕਲੱਬਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਕੀ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੇਸਿੰਗ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੇਸ ਟਰੈਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੇਸ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਰੇਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਕਲੱਬ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੇਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਰੂਰਤਾ ਰੋਕੂ ਐਕਟ, 1960 ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਰੂਰਤਾ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰੇਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੋੜੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਤਲਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ 15% ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਤੁਸੀਂ ਰੇਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਬਚਾਅ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਰੇਸਿੰਗ ਇਵੈਂਟਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ