Κατάργηση κλωβών στην ΕΕ: Ο οδικός χάρτης για την Ευρώπη χωρίς κλουβιά το 2027

<b>Σύντομη απάντηση:</b> Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε να καταργήσει τη χρήση κλωβών για τα περισσότερα εκτρεφόμενα ζώα έως το 2027, ως απάντηση στην Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «End the Cage Age». Αυτή η φιλόδοξη νομοθετική πρόταση αποσκοπεί στη βελτίωση της ευζωίας δισεκατομμυρίων ζώων, συμπεριλαμβανομένων των κοτών, των χοίρων και των μοσχαριών, θέτοντας ουσιαστικά τέλος σε ορισμένες από τις πιο σκληρές πρακτικές της βιομηχανικής κτηνοτροφίας στην Ευρώπη.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι όσον αφορά την ευζωία των ζώων εκμετάλλευσης. Μετά από χρόνια εκστρατειών από ομάδες για τα δικαιώματα των ζώων και την υποστήριξη εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να προτείνει νομοθεσία για την πλήρη κατάργηση των κλωβών έως το 2027. Αυτή η δέσμευση, που πηγάζει από την επιτυχημένη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) «End the Cage Age», σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή στην προσέγγιση της ΕΕ στη γεωργία και την ηθική μεταχείριση των ζώων.

Ο οδικός χάρτης της ΕΕ για την κατάργηση κλωβών μέχρι το 2027

Η δέσμευση για την κατάργηση των κλωβών είναι αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας «End the Cage Age», η οποία συγκέντρωσε πάνω από 1,4 εκατομμύρια έγκυρες υπογραφές από πολίτες της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανταποκρινόμενη στην ΕΠΠ το 2021, υποσχέθηκε να υποβάλει νομοθετική πρόταση έως το τέλος του 2023 για τη σταδιακή κατάργηση των κλωβών για όλα τα ζώα που αναφέρονται στην πρωτοβουλία. Αυτό περιλαμβάνει στρώματα, κουνέλια, νεαρές όρνιθες, πάπιες, χήνες, ορτύκια, μοσχάρια και χοίρους (τόσο θηλυκά όσο και χοιρίδια).

Η διαδικασία περιλαμβάνει τη διενέργεια αξιολόγησης επιπτώσεων και διαβούλευσης με εμπειρογνώμονες και ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε το προτεινόμενο πλαίσιο να είναι εφαρμόσιμο και να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες για τους αγρότες και τα κράτη μέλη. Η τελική νομοθετική πρόταση αναμένεται να περιλαμβάνει μεταβατικές περιόδους για την προσαρμογή των αγροτών, καθώς και μέτρα στήριξης για την μετάβαση σε συστήματα εκτροφής χωρίς κλουβιά.

Τι σημαίνει η κατάργηση κλωβών για την Ελλάδα;

Για την Ελλάδα, η εφαρμογή της νομοθεσίας για την κατάργηση κλωβών θα απαιτήσει σημαντικές προσαρμογές στην κτηνοτροφική παραγωγή, ιδιαίτερα σε τομείς όπως οι ορνιθοτροφικές μονάδες και οι χοιροτροφικές μονάδες. Ενώ η χώρα έχει ήδη καταργήσει τα κλουβιά για τις όρνιθες ωοπαραγωγής που εκτρέφονται για βιολογική παραγωγή (με βάση τον Κανονισμό ΕΕ 2018/848), ένα μεγάλο ποσοστό της συμβατικής παραγωγής εξακολουθεί να χρησιμοποιεί συστήματα κλωβών. Η Ομοσπονδία Ελληνικών Ορνιθοτροφικών Επιχειρήσεων (ΟΕΟΕ) έχει εκφράσει την ανάγκη για επαρκή μεταβατική περίοδο και οικονομική στήριξη για τους αγρότες.

Ποια ζώα επηρεάζονται από την απαγόρευση κλωβών;

Η προτεινόμενη νομοθεσία θα καλύπτει μια ευρεία γκάμα ζώων εκτροφής, των οποίων η ευζωία είναι αυτή τη στιγμή σοβαρά περιορισμένη από τη στέγασή τους σε κλουβιά. Αυτά περιλαμβάνουν:

Για αυτά τα ζώα, η κατάργηση κλωβών σημαίνει τη μετάβαση σε συστήματα ελεύθερης βοσκής, ανοιχτούς στάβλους ή εμπλουτισμένα περιβάλλοντα που επιτρέπουν την έκφραση φυσικών συμπεριφορών, όπως το περπάτημα, το άπλωμα, το φτέρωμα και η κοινωνική αλληλεπίδραση.

Η παγκόσμια κατάσταση των νόμων κατά των κλωβών: Διακρατική σύγκριση

Ενώ η ΕΕ πρωτοστατεί με τη δέσμευσή της για πλήρη κατάργηση, άλλες χώρες και περιφέρειες έχουν υιοθετήσει διαφορετικές προσεγγίσεις για τους περιορισμούς των κλωβών. Η παγκόσμια τάση είναι προς μεγαλύτερη ευζωία των ζώων, αλλά με διαφορετικούς ρυθμούς και εφαρμογές.

Επιπτώσεις της κατάργησης στους αγρότες και τον κλάδο

Η μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε νέες υποδομές και αλλαγές στις πρακτικές διαχείρισης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αρχικό κόστος για τους αγρότες και πιθανώς σε αυξημένες τιμές για ορισμένα προϊόντα. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η βελτιωμένη ευζωία των ζώων μπορεί να οδηγήσει σε πιο υγιή κοπάδια, μειωμένη ανάγκη για αντιβιοτικά και καλύτερη δημόσια εικόνα για τον κλάδο. Οι γεωργοί που εφαρμόζουν πρακτικές φιλικές προς τα ζώα μπορούν επίσης να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες αγορές και να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση των καταναλωτών για βιώσιμα και ηθικά παραγόμενα προϊόντα.

“«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει μια μοναδική ευκαιρία να θέσει το σημείο αναφοράς για μια πιο ανθρώπινη και βιώσιμη γεωργία. Η κατάργηση των κλωβών δεν είναι μόνο ηθική επιταγή, αλλά και μια επένδυση σε ένα σύστημα τροφίμων που σέβεται τα ζώα, τους αγρότες και τους καταναλωτές.»”

Οφέλη της γεωργίας χωρίς κλουβιά για τα ζώα και το περιβάλλον

Η κατάργηση κλουβών είναι θεμελιώδης για την ευζωία των ζώων, επιτρέποντάς τους να εκφράσουν φυσικές συμπεριφορές που καταπιέζονται πλήρως σε ένα κλουβί. Για παράδειγμα, οι όρνιθες μπορούν να κινούνται, να κάνουν μπάνιο με σκόνη και να κουρνιάζουν, ενώ οι χοιρομητέρες μπορούν να περιποιηθούν τα χοιρίδιά τους χωρίς να είναι περιορισμένες σε κλουβιά τοκετού. Αυτό οδηγεί σε λιγότερο στρες, καλύτερη υγεία και μειωμένα προβλήματα συμπεριφοράς.

Πέρα από τα ίδια τα ζώα, η μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά μπορεί να έχει και περιβαλλοντικά οφέλη. Συχνά συνδέεται με πιο εκτεταμένα συστήματα γεωργίας, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένη χρήση αντιβιοτικών (μειώνοντας τον κίνδυνο ανθεκτικών μικροβίων) και ενδεχομένως σε πιο βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης της γης, αν και αυτό εξαρτάται από τον τρόπο εφαρμογής των νέων συστημάτων.

Προκλήσεις και επόμενα βήματα στην κατάργηση κλωβών

Παρά την ισχυρή πολιτική δέσμευση, η μετάβαση σε ένα σύστημα χωρίς κλουβιά δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Αυτές περιλαμβάνουν:

Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να παρουσιάσει μια λεπτομερή και καλά μελετημένη νομοθετική πρόταση που να συμπεριλαμβάνει σαφείς μεταβατικές περιόδους, οικονομική στήριξη μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και μέτρα για την αποφυγή αθέμιτου ανταγωνισμού.

Συχνές Ερωτήσεις για την κατάργηση κλωβών στην ΕΕ

Γιατί η ΕΕ αποφάσισε να καταργήσει τους κλωβούς;

Η απόφαση της ΕΕ να καταργήσει τους κλωβούς οφείλεται κυρίως στην επιτυχημένη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «End the Cage Age», η οποία αναδείχθηκε ως η πιο επιτυχημένη πρωτοβουλία για τα δικαιώματα των ζώων στην ιστορία της ΕΕ, εκφράζοντας την ισχυρή επιθυμία των πολιτών για καλύτερη μεταχείριση των ζώων εκτροφής. Επιπλέον, επιστημονικές μελέτες έχουν αναδείξει τις αρνητικές επιπτώσεις των κλωβών στην ευζωία και την φυσική συμπεριφορά των ζώων.

Πότε αναμένεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή η απαγόρευση;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στόχο έχει να έχει σε πλήρη εφαρμογή την απαγόρευση των κλωβών έως το 2027, με την υποβολή της νομοθετικής πρότασης μέχρι το τέλος του 2023. Ωστόσο, η νομοθετική διαδικασία απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ενώ μετά την έγκριση θα προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι για τους αγρότες, πιθανώς αρκετών ετών, ώστε να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις.

Θα αυξηθεί το κόστος των ζωικών προϊόντων μετά την κατάργηση των κλωβών;

Η μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά μπορεί να οδηγήσει σε αρχική αύξηση του κόστους παραγωγής, το οποίο ενδεχομένως να μεταφερθεί στο τέλος και στις τιμές λιανικής. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο κόστος εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η κλίμακα των επενδύσεων, οι επιδοτήσεις της ΕΕ και η αποδοτικότητα των νέων συστημάτων. Με την πάροδο του χρόνου και την αύξηση της κλίμακας, το κόστος μπορεί να σταθεροποιηθεί ή ακόμα και να μειωθεί.

Πώς θα επηρεαστεί η ελληνική κτηνοτροφία από αυτή την αλλαγή;

Η ελληνική κτηνοτροφία θα χρειαστεί να προσαρμοστεί σημαντικά, ειδικά στους τομείς της ορνιθοτροφίας και χοιροτροφίας, όπου η χρήση κλωβών είναι ακόμη διαδεδομένη. Θα απαιτηθούν επενδύσεις σε νέες υποδομές και εκπαίδευση των αγροτών. Η Ελλάδα, ως κράτος μέλος, μπορεί να λάβει στήριξη μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων χρηματοδότησης και πρέπει να διασφαλίσει ένα σαφές εθνικό σχέδιο μετάβασης, σε συντονισμό με τις εθνικές ενώσεις αγροτών.