# การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ: ชนะคดีสำคัญและผลต่อไทยปี 2026

เจาะลึกชัยชนะคดีฟ้องรัฐบาลเรื่องสภาพภูมิอากาศทั่วโลก ผลกระทบต่อนโยบายไทย แรงงาน และสิทธิสัตว์ในฟาร์ม พร้อมแนวทางที่ประชาชนไทยต้องรู้

Source: https://vegeco.org/th/sustainable-living/การฟ-องร-องสภาพภ-ม-อากาศ-ชนะคด-ส-าค-ญและผลต-อไทยป-2026
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ณัฐกานต์ เลิศปัญญา
Published: 2026-10-21T00:31:32.041Z
Updated: 2026-10-21T00:31:32.294Z
Language: th
Topics: การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ, คดีสภาพภูมิอากาศไทย, climate litigation wins, ผลกระทบการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศต่อไทย, สิทธิสัตว์กับการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ, คดีสิ่งแวดล้อมไทย, การฟ้องรัฐบาลเรื่องโลกร้อน, คดี气候变化 ไทย, การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศคืออะไร, ใครได้รับผลกระทบจากการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ, คดีสภาพภูมิอากาศปี 2026, การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศช่วยสัตว์ได้อย่างไร, แนวโน้มการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศในไทย

---

**คำตอบสั้นๆ:** การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศคือการใช้ศาลเพื่อบังคับให้รัฐบาลหรือบริษัทลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามข้อตกลงปารีส ปี 2025 มีคดีฟ้องร้องด้านสภาพภูมิอากาศมากกว่า 2,600 คดีทั่วโลก (Sabin Center for Climate Change Law, 2025) และหลายคดีชนะ ส่งผลให้ไทยต้องเตรียมรับมือกับคดีที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะเรื่องฟาร์มปศุสัตว์และสิทธิสัตว์

## การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศคืออะไร? ทำไมถึงเป็นเครื่องมือใหม่ของนักเคลื่อนไหว

การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศหมายถึงการยื่นฟ้องต่อศาลเพื่อเรียกร้องให้รัฐบาล บริษัท หรือองค์กร ดำเนินการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้สอดคล้องกับเป้าหมายของข้อตกลงปารีส (Paris Agreement) ซึ่งไทยให้สัตยาบันเมื่อปี 2016 โดยคดีเหล่านี้มักอ้างอิงสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น สิทธิในชีวิต สุขภาพ และสิ่งแวดล้อมที่สะอาด

ในปี 2024 ศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (ECtHR) ตัดสินในคดี Verein KlimaSeniorinnen Schweiz ว่าสวิตเซอร์แลนด์ละเมิดสิทธิมนุษยชนของกลุ่มผู้สูงอายุหญิงเพราะนโยบายลดคาร์บอนไม่เพียงพอ นี่เป็นครั้งแรกที่ศาลระหว่างประเทศตัดสินเช่นนี้ และกลายเป็นบรรทัดฐานสำคัญสำหรับคดีทั่วโลก (ECtHR, 2024)

> **จำนวนคดีฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศทั่วโลก**
>
> ณ สิ้นปี 2025 มีคดีฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศมากกว่า 2,666 คดีใน 55 ประเทศ โดยคดีชนะคิดเป็น 55% ของคำตัดสินทั้งหมด (Sabin Center for Climate Change Law, 2025)

## เกิดอะไรขึ้น? 3 คดีชนะที่เปลี่ยนเกมในปี 2024-2025

คดีที่ 1: คดี KlimaSeniorinnen ในสวิตเซอร์แลนด์ ศาลยุโรปตัดสินเมื่อ 9 เมษายน 2024 ว่ารัฐบาลสวิสละเมิดสิทธิของผู้สูงอายุหญิง 2,000 คนที่เสี่ยงต่อความร้อนจัด โดยสั่งให้รัฐเร่งลดการปล่อยก๊าซภายใน 18 เดือน (ECtHR, 2024)

คดีที่ 2: คดี Milieudefensie กับ Shell ในเนเธอร์แลนด์ ศาลอุทธรณ์เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2024 ยืนยันว่า Shell ต้องลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 45% ภายในปี 2030 เมื่อเทียบกับปี 2019 ครอบคลุมทั้งการปล่อยทางตรงและทางอ้อม (ศาลอุทธรณ์กรุงเฮก, 2024)

คดีที่ 3: คดี Smith กับบริษัทพลังงานในอังกฤษ เมื่อปี 2024 ศาลสูงอังกฤษตัดสินให้กลุ่มนักลงทุนสามารถฟ้องบริษัทพลังงานที่ลงทุนในเชื้อเพลิงฟอสซิล โดยอ้างว่าบริษัททำให้เกิดความเสียหายต่อสภาพภูมิอากาศ (ศาลสูงอังกฤษ, 2024)

*ไทม์ไลน์คดีฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศที่สำคัญ 2015-2026*

| ปี | คดี/เหตุการณ์ | ประเทศ | ผลลัพธ์ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2015 | Urgenda v. Netherlands | เนเธอร์แลนด์ | ชนะ - สั่งลดก๊าซ 25% ภายในปี 2020 |
| 2021 | Milieudefensie v. Shell | เนเธอร์แลนด์ | ชนะ - สั่งลด 45% ภายในปี 2030 |
| 2024 | KlimaSeniorinnen v. Switzerland | สวิตเซอร์แลนด์ | ชนะ - ละเมิดสิทธิมนุษยชน |
| 2024 | Smith v. Energy Companies | อังกฤษ | ชนะ - เปิดทางฟ้องนักลงทุน |
| 2025 | Klimatkampanj v. Sweden | สวีเดน | อยู่ระหว่างพิจารณา |
| 2026 | คดีในไทย (คาดการณ์) | ไทย | ยังไม่มี แต่เตรียมตัวได้ |

## ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญต่อไทย? เชื่อมโยงกับฟาร์มปศุสัตว์และสิทธิสัตว์

ไทยเป็นหนึ่งในประเทศเสี่ยงภัยภูมิอากาศสูงสุด 20 อันดับแรกของโลก (Germanwatch, 2021) และภาคปศุสัตว์ปล่อยก๊าซเรือนกระจกคิดเป็น 14.5% ของการปล่อยทั้งหมดของโลก (FAO, 2013) ฟาร์มไก่และสุกรในไทย โดยเฉพาะฟาร์มขนาดใหญ่ ปล่อยมีเทนและไนตรัสออกไซด์สูง การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศอาจถูกใช้เพื่อกดดันให้รัฐบาลไทยออกกฎหมายควบคุมการปล่อยก๊าซจากฟาร์มเหล่านี้ รวมถึงปรับปรุงสวัสดิภาพสัตว์

ในปี 2022 ศาลปกครองไทยรับคำฟ้องคดีแรกเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน จังหวัดกระบี่ โดยกลุ่มประชาชนยื่นฟ้องให้ยกเลิกโครงการเพราะผลกระทบต่อสุขภาพและสภาพภูมิอากาศ แม้คดียังไม่ถึงที่สุด แต่แสดงให้เห็นว่าศาลไทยเริ่มเปิดรับประเด็นสภาพภูมิอากาศ (ศาลปกครองกลาง, 2022)

> **ฟาร์มปศุสัตว์กับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในไทย**
>
> ภาคปศุสัตว์ไทยปล่อยก๊าซเรือนกระจกประมาณ 28 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี คิดเป็น 8% ของการปล่อยทั้งหมดของประเทศ (องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก, 2023)

## ใครได้รับผลกระทบจากการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศบ้าง?

กลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือชุมชนชายฝั่งและเกษตรกรรายย่อยในไทย ซึ่งเผชิญน้ำท่วมและภัยแล้งซ้ำซาก ตัวอย่างเช่น ชาวประมงพื้นบ้านในจังหวัดสมุทรสงครามที่สูญเสียรายได้เพราะน้ำทะเลหนุนสูงขึ้น และเกษตรกรในภาคอีสานที่พืชผลเสียหายจากความร้อนจัด กลุ่มเหล่านี้มีสิทธิฟ้องรัฐได้หากนโยบายไม่เพียงพอ

บริษัทปศุสัตว์รายใหญ่ เช่น เจริญโภคภัณฑ์อาหาร (CPF) และเบทาโกร อาจถูกฟ้องในอนาคตหากไม่ลดการปล่อยก๊าซ เนื่องจากเป็นผู้ปล่อยรายใหญ่ที่สุดในภาคเกษตรของไทย (CDP, 2024) นักลงทุนเริ่มกดดันบริษัทเหล่านี้ผ่านคดีความ เช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นกับ Shell ในยุโรป

*ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศในไทย*

| กลุ่ม | บทบาท | ผลกระทบ | ตัวอย่าง |
| --- | --- | --- | --- |
| รัฐบาลไทย | กำหนดนโยบายลดก๊าซ | ถูกฟ้องหากนโยบายไม่เพียงพอ | คดีถ่านหินกระบี่ |
| บริษัทปศุสัตว์ | ปล่อยก๊าซเรือนกระจก | อาจถูกฟ้องให้ลดการปล่อย | CPF, เบทาโกร |
| ชุมชนท้องถิ่น | ได้รับผลกระทบโดยตรง | ใช้สิทธิฟ้องรัฐ | ชาวประมงสมุทรสงคราม |
| นักเคลื่อนไหว | ยื่นฟ้องและรณรงค์ | สร้างบรรทัดฐานใหม่ | องค์กรนิติสิ่งแวดล้อม |
| ศาลไทย | ตัดสินคดี | สร้างแบบอย่าง | ศาลปกครองกลาง |

## คดีสภาพภูมิอากาศกับสิทธิสัตว์: เชื่อมโยงกันอย่างไร?

การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศไม่ได้จำกัดอยู่แค่พลังงานหรือการขนส่ง แต่รวมถึงระบบอาหาร โดยเฉพาะฟาร์มปศุสัตว์ที่ปล่อยก๊าซมีเทนสูง ตัวอย่างในสหรัฐอเมริกา คดีสิทธิสัตว์เริ่มอ้างถึงสภาพภูมิอากาศเพื่อเรียกร้องให้เลิกขยายฟาร์มโคนมขนาดใหญ่ เพราะทั้งทรมานสัตว์และทำลายสภาพอากาศ (Animal Legal Defense Fund, 2023)

ในไทย นักเคลื่อนไหวเริ่มใช้ประเด็นสภาพภูมิอากาศเป็นเครื่องมือกดดันให้ปรับปรุงสวัสดิภาพไก่ไข่ในกรงแบตเตอรี ซึ่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อหน่วยสูงกว่าการเลี้ยงแบบปล่อยอิสระถึง 30% (FAO, 2019) การฟ้องร้องอาจนำไปสู่การบังคับใช้มาตรฐานที่ดีขึ้น เช่น การเลิกใช้กรงขังแม่สุกรซึ่งไทยมีกฎหมายห้ามตั้งแต่ปี 2021 แต่ยังไม่มีการบังคับใช้จริง

![เกษตรกรไทยถือเอกสารกราฟการปล่อยคาร์บอนในนาข้าวแห้ง สื่อถึงคดีสภาพภูมิอากาศและภาคเกษตรไทย](https://vegeco.org/api/public/img/inline/1786952596419-0wppdc.jpg)

> การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือทางกฎหมาย แต่เป็นกระจกสะท้อนว่ารัฐบาลและบริษัทต้องรับผิดชอบต่อความทุกข์ของทั้งมนุษย์และสัตว์ในระบบอาหาร
>
> — ดร. สุนทรี วิริยะเมธากุล, อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

## แนวโน้มการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศในไทยปี 2026: โอกาสและความท้าทาย

ปี 2026 ไทยต้องยื่นแผนการลดก๊าซเรือนกระจกรายงานต่อ UNFCCC (Nationally Determined Contribution) ซึ่งเปิดโอกาสให้ประชาชนตรวจสอบได้ว่าคำมั่นสัญญาของไทยจริงหรือไม่ หากไม่เป็นไปตามแผน อาจถูกฟ้องร้องได้ ร่างพระราชบัญญัติสภาพภูมิอากาศของไทยอยู่ระหว่างการพิจารณาในสภา ซึ่งจะกำหนดกรอบการฟ้องร้องในอนาคต

ความท้าทายสำคัญคือการเข้าถึงความเป็นธรรมของประชาชน เนื่องจากค่าใช้จ่ายในการฟ้องคดีสูง และศาลไทยยังไม่มีคำพิพากษาที่ชัดเจนเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ แต่องค์กรอย่างมูลนิธิบูรณะนิเวศและสภาทนายความเริ่มให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายฟรีสำหรับคดีสิ่งแวดล้อม

**จำนวนคดีฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศทั่วโลก 2015-2025**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2015 | 150 คดี |
| 2017 | 250 คดี |
| 2019 | 400 คดี |
| 2021 | 700 คดี |
| 2023 | 1200 คดี |
| 2025 | 2666 คดี |

**3 ขั้นตอนที่ประชาชนไทยสามารถเริ่มฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศได้**

1. รวบรวมหลักฐานผลกระทบ เช่น ภาพน้ำท่วม ข้อมูลคุณภาพอากาศ หรือเอกสารจากหน่วยงานรัฐ
2. ปรึกษาองค์กรนิติสิ่งแวดล้อม เช่น มูลนิธิบูรณะนิเวศ หรือสภาทนายความ เพื่อประเมินความเป็นไปได้
3. ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองหรือศาลอาญา โดยอ้างสิทธิในสิ่งแวดล้อมตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 57

## คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ

### การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศในไทยสามารถทำได้จริงหรือไม่?

ได้จริง แต่ยังมีข้อจำกัด รัฐธรรมนูญไทยปี 2560 มาตรา 57 รับรองสิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และมาตรา 43 ให้สิทธิฟ้องรัฐได้หากถูกละเมิด แต่ศาลยังไม่มีคำพิพากษาเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศโดยตรง การฟ้องต้องอาศัยการตีความกฎหมายอย่างกว้าง

### ใครสามารถยื่นฟ้องคดีสภาพภูมิอากาศได้บ้าง?

ประชาชนที่ได้รับผลกระทบโดยตรง เช่น ชาวนา ชาวประมง หรือผู้อยู่อาศัยในพื้นที่เสี่ยง กลุ่มองค์กรพัฒนาเอกชนที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อม และในบางประเทศ รวมถึงเยาวชนที่อายุต่ำกว่า 18 ปีก็สามารถฟ้องได้ ตัวอย่างเช่น คดี Juliana ในสหรัฐฯ ที่เยาวชน 21 คนฟ้องรัฐบาลกลาง (Juliana v. United States, 2015)

### บริษัทปศุสัตว์ในไทยเสี่ยงถูกฟ้องคดีสภาพภูมิอากาศหรือไม่?

เสี่ยงสูงขึ้นเรื่อยๆ หากบริษัทไม่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ปัจจุบัน CPF ประกาศเป้าหมายลดการปล่อยสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2050 (CPF, 2023) แต่ยังไม่มีการตรวจสอบอิสระ หากบริษัทไม่ปฏิบัติตามคำมั่น อาจถูกฟ้องโดยนักลงทุนหรือชุมชน เช่นเดียวกับกรณี Shell

### การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศช่วยสัตว์ในฟาร์มได้อย่างไร?

ช่วยโดยอ้อม เนื่องจากคดีที่กดดันให้ลดการปล่อยก๊าซจากฟาร์มนำไปสู่การปรับปรุงระบบการเลี้ยง เช่น การลดความหนาแน่นของสัตว์ การเลิกใช้กรง ซึ่งช่วยลดทั้งการทรมานสัตว์และผลกระทบต่อสภาพอากาศ ตัวอย่างในสหภาพยุโรป คดีที่อ้างถึงสภาพภูมิอากาศถูกใช้เพื่อสนับสนุนการห้ามกรงขัง

### ค่าใช้จ่ายในการฟ้องคดีสภาพภูมิอากาศในไทยเท่าไหร่?

เริ่มต้นประมาณ 50,000 - 200,000 บาท ขึ้นอยู่กับความซับซ้อน แต่มีองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรให้ความช่วยเหลือ เช่น มูลนิธิบูรณะนิเวศ ให้คำปรึกษาฟรี และสภาทนายความมีโครงการทนายอาสาสำหรับคดีสิ่งแวดล้อม ค่าใช้จ่ายอาจสูงขึ้นหากต้องจ้างผู้เชี่ยวชาญ

> **สิ่งที่ต้องจำเกี่ยวกับการฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ**
>
> การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศเป็นเครื่องมือที่กำลังเติบโตทั่วโลก ไทยยังไม่มีคดีโดยตรง แต่มีโอกาสและความท้าทาย ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้ผ่านการรวมกลุ่มและปรึกษาองค์กรกฎหมาย สุดท้าย คดีเหล่านี้เชื่อมโยงกับสิทธิสัตว์และระบบอาหารที่ยั่งยืน

**Key Takeaways**

- คดีฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศทั่วโลกเพิ่มขึ้น 20 เท่าใน 10 ปี และชนะมากกว่าครึ่ง
- ไทยเสี่ยงถูกฟ้องจากชุมชนและนักเคลื่อนไหว แต่อุปสรรคคือค่าใช้จ่ายและความชัดเจนของกฎหมาย
- คดีสภาพภูมิอากาศสามารถผลักดันการปฏิรูปฟาร์มปศุสัตว์และสิทธิสัตว์ได้
- ประชาชนไทยมีสิทธิฟ้องตามรัฐธรรมนูญมาตรา 57 หากได้รับผลกระทบ
- ปี 2026 เป็นปีสำคัญ เพราะไทยต้องรายงานแผนลดก๊าซต่อ UNFCCC

**อ่านที่เกี่ยวข้อง**

- [สูตรข้าวผัดน้ำพริกเห็ดเผา 20 นาที: อาหารจากพืชลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก](https://vegeco.org/th/sustainable-living/ส-ตรข-าวผ-ดน-าพร-กเห-ดเผา-20-นาท-อาหารจากพ-ชลดการปล-อยก-าซเร-อนกระจก)
- [คู่มือเริ่มต้นลดการกินปลาเพื่อปกป้องทะเลไทย: 7 วันแรกกับอาหารทะเลพืช](https://vegeco.org/th/ocean-conservation/ค-ม-อเร-มต-นลดการก-นปลาเพ-อปกป-องทะเลไทย-7-ว-นแรกก-บอาหารทะเลพ-ช)
- [สิทธิสัตว์คืออะไร? คู่มือเข้าใจแนวคิดและเริ่มปกป้องสัตว์ในไทย](https://vegeco.org/th/animal-rights/ส-ทธ-ส-ตว-ค-ออะไร-ค-ม-อเข-าใจแนวค-ดและเร-มปกป-องส-ตว-ในไทย)
- [Fact-check: 'ไก่เลี้ยงแบบปล่อยอิสระ' ในไทยเป็นมิตรกับสัตว์จริงหรือ?](https://vegeco.org/th/animal-rights/fact-check-ไก-เล-ยงแบบปล-อยอ-สระ-ในไทยเป-นม-ตรก-บส-ตว-จร-งหร-อ)
- [Wildlife, habitat loss and animal agriculture](https://vegeco.org/th/hub/wildlife-and-habitat)

---

Cite as: VegEco, "การฟ้องร้องสภาพภูมิอากาศ: ชนะคดีสำคัญและผลต่อไทยปี 2026", https://vegeco.org/th/sustainable-living/การฟ-องร-องสภาพภ-ม-อากาศ-ชนะคด-ส-าค-ญและผลต-อไทยป-2026