# ขยะทะเลคืออะไร? ไขปริศนามลพิษมหาสมุทรที่คุกคามสัตว์ทะเลไทย

เจาะลึกนิยามขยะทะเล แหล่งกำเนิด สายพันธุ์สัตว์ที่ได้รับผลกระทบ และแนวทางแก้ไขที่คนไทยทำได้จริง พร้อมข้อมูลจากกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

Source: https://vegeco.org/th/ocean-conservation/ขยะทะเลค-ออะไร-ไขปร-ศนามลพ-ษมหาสม-ทรท-ค-กคามส-ตว-ทะเลไทย
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: พิมพ์ชนก วงศ์สวัสดิ์
Published: 2026-10-30T04:02:52.205Z
Updated: 2026-10-30T04:02:52.343Z
Language: th
Topics: ขยะทะเล คือ, ขยะทะเลมีอะไรบ้าง, ขยะทะเลในไทย, ขยะทะเล ภาษาอังกฤษ, ขยะทะเลบางแสน, ขยะทะเลส่งผลกระทบต่อสัตว์ทะเลอย่างไร, ไมโครพลาสติกในทะเลไทย, วิธีลดขยะทะเล, กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ขยะทะเล, ขยะทะเล 2568, ขยะทะเลเกิดจากอะไร, ขยะทะเลที่เป็นอันตรายต่อสัตว์, ขยะทะเลในไทย ที่พบมาก 2 อันดับแรก, นโยบายจัดการขยะทะเลไทย

---

**ขยะทะเลคืออะไร** – คำตอบสั้นๆ คือ วัสดุหรือสิ่งของที่ถูกทิ้งร้างและไหลลงสู่ทะเล รวมถึงพลาสติก โฟม แก้ว โลหะ และอวนประมงที่สูญหาย โดยในประเทศไทย กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) รายงานว่าขยะทะเลส่วนใหญ่มาจากกิจกรรมบนบกร้อยละ 80 และจากกิจกรรมทางทะเลอีกร้อยละ 20 ส่งผลให้สัตว์ทะเลอย่างเต่า โลมา และปลาหมึก ต้องตายหรือบาดเจ็บปีละนับพันตัว

## What happened: วิกฤตขยะทะเลในไทยปี 2568 ที่ทุกคนต้องรู้

เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2568 กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งได้เผยแพร่รายงานสถานการณ์ขยะทะเลประจำปี 2567 ซึ่งระบุว่าปริมาณขยะทะเลที่เก็บได้จากชายหาด 24 จังหวัดทั่วประเทศมีมากถึง 12,847 ตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 15 จากปีก่อนหน้า (ทช., 2568) โดยขยะพลาสติกคิดเป็นสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 82 ของทั้งหมด

ตัวเลขนี้สอดคล้องกับรายงานของโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP, 2024) ที่ระบุว่าไทยเป็นหนึ่งใน 10 ประเทศที่ปล่อยขยะพลาสติกลงสู่มหาสมุทรมากที่สุดในโลก ด้วยปริมาณประมาณ 1.03 ล้านตันต่อปี เหตุการณ์สำคัญที่จุดประกายความสนใจคือการเกยตื้นของพะยูนมาเรียมน้อยที่เกาะลิบง จังหวัดตรัง เมื่อเดือนธันวาคม 2567 โดยผลชันสูตรพบพลาสติกในกระเพาะอาหารถึง 8 กิโลกรัม

การตายของพะยูนครั้งนี้ไม่ใช่เหตุการณ์โดดเดี่ยว แต่สะท้อนวิกฤตที่สั่งสมมานานหลายทศวรรษ โดยข้อมูลจากศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนกลาง (2567) ระบุว่า ในปี 2567 มีสัตว์ทะเลหายากเกยตื้นทั้งสิ้น 287 ตัว โดยในจำนวนนี้ร้อยละ 34 มีสาเหตุมาจากการติดขยะพลาสติกหรือการกินขยะเข้าไป

*เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิกฤตขยะทะเลในไทย ปี 2563–2568*

| ปี | เหตุการณ์ | หน่วยงาน/แหล่งข้อมูล |
| --- | --- | --- |
| 2563 | ไทยประกาศใช้แผนจัดการขยะทะเลแห่งชาติ ฉบับที่ 2 | ทช. |
| 2565 | พบซากเต่าตนุ 132 ตัวตายจากขยะพลาสติกตามชายฝั่งอันดามัน | ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลฯ |
| 2567 | พะยูนมาเรียมน้อยเกยตื้นที่ตรัง ท้องมีพลาสติก 8 กก. | ข่าวท้องถิ่น รายงาน ทช. |
| 2568 | ทช. รายงานขยะทะเลเพิ่มขึ้นร้อยละ 15 จากปีก่อน | ทช., 2568 |
| 2568 | ไทยเข้าร่วมเจรจาสนธิสัญญาพลาสติกโลกที่ปูซาน | UNEP |

## Why it matters: ผลกระทบของขยะทะเลต่อสัตว์ทะเลและระบบนิเวศ

ขยะทะเลไม่ได้เป็นเพียงปัญหาความสวยงามของชายหาด แต่เป็นหายนะต่อสัตว์ทะเลโดยตรง จากการศึกษาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (2567) พบว่า สัตว์ทะเลในน่านน้ำไทยอย่างน้อย 356 สายพันธุ์ได้รับผลกระทบจากการกินพลาสติกหรือการพันติดกับเศษอวน โดยเต่าทะเล โลมา และนกทะเลเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด

เมื่อสัตว์ทะเลกินพลาสติกเข้าไป มันจะอุดตันระบบย่อยอาหาร ทำให้สัตว์อดตายอย่างช้าๆ และทรมาน กรณีของวาฬบรูด้าที่เกยตื้นที่จังหวัดสมุทรปราการในปี 2566 พบถุงพลาสติก 85 ชิ้นในกระเพาะ แสดงให้เห็นถึงความทุกข์ทรมานที่มนุษย์มองไม่เห็น

> ขยะพลาสติกในทะเลไม่ใช่แค่ขยะ แต่คือกับดักมรณะที่คร่าชีวิตสัตว์ทะเลอย่างเงียบๆ เราพบเต่าติดอวนและกินพลาสติกแทบทุกเดือน การแก้ปัญหาต้องเริ่มที่ต้นทางบนบก ไม่ใช่แค่เก็บขยะที่ชายหาด
>
> — ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์, นักวิชาการด้านทะเล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

> **ตัวเลขที่น่าตกใจ: สัตว์ทะเลไทยตายจากขยะปีละ 1,200 ตัว**
>
> กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (2568) ประมาณการว่า สัตว์ทะเลเลี้ยงลูกด้วยนม เต่า และนกทะเลอย่างน้อย 1,200 ตัวตายในน่านน้ำไทยแต่ละปีจากสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับขยะทะเล โดยร้อยละ 60 เกิดจากการกินพลาสติก และร้อยละ 40 เกิดจากการติดพันกับอวนประมงที่สูญหาย

## Who is affected: ชุมชนชายฝั่ง ประมงพื้นบ้าน และสัตว์ทะเล

ผลกระทบของขยะทะเลกระจายไปในหลายกลุ่ม โดยกลุ่มที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดคือสัตว์ทะเลที่กล่าวข้างต้น แต่ยังรวมถึงชาวประมงพื้นบ้านกว่า 200,000 ครัวเรือนทั่วประเทศที่ต้องเสียค่าซ่อมแซมเครื่องมือประมงที่ติดขยะ และรายได้ลดลงจากการจับสัตว์น้ำได้น้อยลง (สมาคมประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย, 2567)

อุตสาหกรรมท่องเที่ยวทางทะเลก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน จากข้อมูลการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (2567) ชายหาดที่มีขยะหนาแน่น เช่น บางแสน จังหวัดชลบุรี มีนักท่องเที่ยวลดลงร้อยละ 18 ในช่วงไฮซีซัน เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า สวนทางกับแหล่งท่องเที่ยวที่สะอาดอย่างหมู่เกาะสิมิลัน ที่นักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นร้อยละ 22

*กลุ่มผู้ได้รับผลกระทบจากขยะทะเลในไทยและลักษณะความเสียหาย (ข้อมูลประมาณการปี 2567)*

| กลุ่ม | ผลกระทบหลัก | ตัวเลขโดยประมาณ | แหล่งข้อมูล |
| --- | --- | --- | --- |
| สัตว์ทะเล | กินพลาสติก ติดอวน ตาย | 1,200 ตัว/ปี | ทช., 2568 |
| ชาวประมงพื้นบ้าน | ค่าใช้จ่ายเพิ่ม รายได้ลด | 200,000 ครัวเรือน | สมาคมประมงพื้นบ้านฯ |
| ธุรกิจท่องเที่ยว | จำนวนนักท่องเที่ยวลดลง | ลดลง 18% ที่บางแสน | ททท., 2567 |
| สุขภาพมนุษย์ | ไมโครพลาสติกในอาหารทะเล | พบในปลาร้อยละ 25 | จุฬาฯ, 2566 |
| ภาครัฐ | ค่าใช้จ่ายในการเก็บขยะ | 500 ล้านบาท/ปี | ทช., 2568 |

## ขยะทะเลมีอะไรบ้าง: ประเภทและแหล่งกำเนิดที่แท้จริง

ขยะทะเลมีอะไรบ้าง คำตอบคือ มีหลายประเภท แต่ที่พบมากที่สุดในไทยคือพลาสติกชนิดใช้ครั้งเดียวทิ้ง รองลงมาคือโฟมและอวนประมง ตามรายงานของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ปี 2558 ซึ่งยังคงเป็นข้อมูลอ้างอิงหลัก พบว่า ขยะทะเลที่พบมาก 2 อันดับแรกคือ ถุงพลาสติก (ร้อยละ 17.2) และหลอดพลาสติก (ร้อยละ 12.4)

**10 อันดับขยะทะเลที่พบมากที่สุดในไทย (ทช., 2558)**

1. ถุงพลาสติก
2. หลอดพลาสติก
3. ขวดพลาสติก (PET)
4. โฟม
5. เชือกและอวนประมง
6. ฝาขวด
7. ถ้วยและจานพลาสติก
8. ซองขนม
9. แก้วพลาสติก
10. ก้นบุหรี่

แหล่งกำเนิดของขยะเหล่านี้มาจาก 3 ทางหลัก ได้แก่ 1) การทิ้งขยะลงแม่น้ำลำคลองโดยตรง ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 60 ของขยะทะเลทั้งหมด (WWF ไทย, 2567) 2) การทิ้งขยะบริเวณชายหาดจากนักท่องเที่ยว ร้อยละ 25 และ 3) กิจกรรมทางทะเล เช่น การทิ้งอวนและขยะจากเรือประมง ร้อยละ 15

## What's next: มาตรการ和政策จัดการขยะทะเลในไทยและระดับโลก

ในปี 2568 ไทยกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2568 ประกาศใช้พระราชบัญญัติการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ซึ่งมีบทบัญญัติเฉพาะเกี่ยวกับการจัดการขยะทะเล โดยกำหนดให้ผู้ผลิตสินค้าพลาสติกต้องรับผิดชอบต่อวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ (Extended Producer Responsibility – EPR) ตามที่ระบุในราชกิจจานุเบกษา

ในระดับโลก ไทยเป็นหนึ่งใน 175 ประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาสนธิสัญญาพลาสติกโลก (Global Plastics Treaty) รอบที่ 5 ที่เมืองปูซาน เกาหลีใต้ เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2567 ซึ่งล้มเหลวในการบรรลุข้อตกลง แต่จะมีการประชุมต่อเนื่องในปี 2568 ที่ประเทศเอกวาดอร์ ข้อเสนอหลักคือการลดการผลิตพลาสติกบริสุทธิ์ลงร้อยละ 40 ภายในปี 2583 (UNEP, 2024)

> **ขยะทะเลบางแสน: เรื่องจริงที่หลายคนเข้าใจผิด**
>
> ความเชื่อผิดๆ: ขยะทะเลบางแสนเกิดจากนักท่องเที่ยวทิ้งขยะชายหาดเท่านั้น ความจริง: จากการสำรวจของสถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา (2567) พบว่าขยะที่เกยหาดบางแสนส่วนใหญ่ร้อยละ 65 ถูกพัดมาจากแม่น้ำบางปะกง และคลองต่างๆ ในพื้นที่โดยรอบ ไม่ใช่การทิ้งขยะโดยตรงจากนักท่องเที่ยว

## วิธีลดขยะทะเล: สิ่งที่คนไทยทำได้ตั้งแต่วันนี้

การแก้ปัญหาขยะทะเลไม่ใช่หน้าที่ของภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่ทุกคนมีส่วนร่วมได้ เริ่มจากการลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ย่อยสลายได้ และแยกขยะอย่างถูกต้อง ข้อมูลจากการรณรงค์ 'ไม่เทรวม' ของกรุงเทพมหานคร (2567) พบว่า การแยกขยะที่ต้นทางช่วยลดปริมาณขยะที่ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาได้ถึงร้อยละ 12 ในระยะเวลา 1 ปี

**5 วิธีพิชิตขยะทะเลที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน**

- พกถุงผ้าและแก้วน้ำส่วนตัวทุกครั้งที่ออกจากบ้าน ลดถุงพลาสติกและแก้วกระดาษ
- ปฏิเสธหลอดพลาสติกเมื่อสั่งเครื่องดื่ม และใช้หลอดไม้ไผ่หรือหลอดสแตนเลสแทน
- แยกขยะเปียก ขยะแห้ง และขยะรีไซเคิลทุกวัน เพื่อป้องกันการปนเปื้อนที่ทำให้ขยะไหลลงแหล่งน้ำ
- เลือกซื้ออาหารทะเลจากแหล่งประมงที่ยั่งยืน เพื่อสนับสนุนการทำประมงที่ไม่ทิ้งอวนร้าง
- ร่วมกิจกรรมเก็บขยะชายหาดเดือนละครั้ง เช่น โครงการเก็บขยะใต้ทะเลของกรม ทช.

## คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับขยะทะเล (FAQ)

### ขยะทะเลคืออะไร และทำไมถึงเป็นปัญหาใหญ่

ขยะทะเลคือวัสดุทุกชนิดที่ถูกทิ้งและไหลลงสู่ทะเล ไม่ว่าจะเป็นพลาสติก โฟม แก้ว หรืออวนประมง ปัญหาสำคัญคือพลาสติกใช้เวลาย่อยสลายนานถึง 450 ปี และแตกเป็นไมโครพลาสติกที่สัตว์ทะเลกินเข้าไป ส่งผลให้สัตว์ตายหรือบาดเจ็บ และไมโครพลาสติกยังเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารของมนุษย์อีกด้วย

### ขยะทะเลในไทยที่พบมาก 2 อันดับแรกคืออะไร

ตามรายงานของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ปี 2558 ขยะทะเลที่พบมาก 2 อันดับแรกคือ ถุงพลาสติก (ร้อยละ 17.2) และหลอดพลาสติก (ร้อยละ 12.4) ข้อมูลนี้ยังคงถูกใช้เป็น基准อ้างอิงในการวางแผนจัดการขยะทะเลของไทย และใช้ในการรณรงค์ลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง

### ขยะทะเลบางแสนมีปริมาณเท่าไร และมาจากไหน

จากการศึกษาของมหาวิทยาลัยบูรพา (2567) ชายหาดบางแสนมีขยะสะสมเฉลี่ย 1.2 กิโลกรัมต่อตารางเมตรต่อเดือน โดยร้อยละ 65 มาจากแม่น้ำและคลองที่พัดพาขยะจากชุมชนเมืองเข้ามา ส่วนที่เหลือมาจากนักท่องเที่ยวโดยตรง ปริมาณขยะเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูฝนเนื่องจากน้ำป่าและน้ำท่วมพัดพาตะกอนและขยะลงสู่ทะเล

### ขยะทะเล ภาษาอังกฤษคืออะไร และนิยามต่างจากขยะทั่วไปอย่างไร

ขยะทะเล ภาษาอังกฤษคือ Marine Debris หรือ Marine Litter โดย UNEP (2024) นิยามว่าคือของแข็งที่ถูกทิ้งหรือสูญหายในทะเลและชายฝั่ง ซึ่งรวมถึงขยะจากกิจกรรมบนบกและทางทะเล ต่างจากขยะทั่วไปตรงที่ขยะทะเลมีผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลและสามารถเดินทางข้ามพรมแดนได้ไกลหลายพันกิโลเมตร

### ไมโครพลาสติกในทะเลไทยอันตรายแค่ไหนต่อสุขภาพมนุษย์

งานวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2566) พบไมโครพลาสติกในปลาที่ขายตามตลาดสดในกรุงเทพฯ ร้อยละ 25 ของตัวอย่างที่สุ่มตรวจ โดยเฉพาะปลากะตักและปลาทู ซึ่งเป็นปลาที่กินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร ไมโครพลาสติกอาจสะสมในเนื้อเยื่อและเมื่อมนุษย์บริโภคเข้าไปอาจส่งผลต่อระบบฮอร์โมน แม้ยังไม่มีข้อสรุปทางการแพทย์ที่ชัดเจน แต่ก็เป็นความเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยง

## Key Takeaways: สรุปประเด็นสำคัญที่ต้องจำ

ขยะทะเลคือวิกฤตที่คร่าชีวิตสัตว์ทะเลไทยปีละนับพันตัว และปนเปื้อนห่วงโซ่อาหารของมนุษย์ ขยะทะเลที่พบมากในไทยคือถุงพลาสติกและหลอดพลาสติกซึ่งมาจากกิจกรรมบนบกเป็นหลัก การแก้ปัญหาต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน และการลดใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งเป็นก้าวแรกที่ทุกคนทำได้ทันที

**Key Takeaways**

- ขยะทะเลคือวัสดุที่ถูกทิ้งลงทะเลและชายฝั่ง โดยพลาสติกเป็นสัดส่วนสูงสุดร้อยละ 82
- สัตว์ทะเลไทยอย่างน้อย 1,200 ตัวตายต่อปีจากขยะทะเล ทั้งการกินพลาสติกและการติดอวน
- ขยะทะเล 2 อันดับแรกในไทยคือถุงพลาสติกและหลอดพลาสติก ตามข้อมูล ทช. ปี 2558
- ขยะทะเลบางแสนส่วนใหญ่มาจากแม่น้ำและคลอง ร้อยละ 65 ไม่ใช่นักท่องเที่ยวโดยตรง
- การแยกขยะและการลดใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งช่วยลดขยะทะเลได้จริง ตามผลการรณรงค์ กทม.

**อ่านที่เกี่ยวข้อง**

- [คู่มือเริ่มต้นเลือกอาหารทะเลพืชในไทย 2026: 7 วันแรกกับการปกป้องมหาสมุทร](https://vegeco.org/th/ocean-conservation/ค-ม-อเร-มต-นเล-อกอาหารทะเลพ-ชในไทย-2026-7-ว-นแรกก-บการปกป-องมหาสม-ทร)
- [คู่มือเริ่มต้นลดการกินปลาเพื่อปกป้องทะเลไทย: 7 วันแรกกับอาหารทะเลพืช](https://vegeco.org/th/ocean-conservation/ค-ม-อเร-มต-นลดการก-นปลาเพ-อปกป-องทะเลไทย-7-ว-นแรกก-บอาหารทะเลพ-ช)
- [8 ความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับการประมงไทย ที่ทำให้ทะเลตายและสัตว์ทะเลทรมาน](https://vegeco.org/th/ocean-conservation/8-ความเช-อผ-ดๆ-เก-ยวก-บการประมงไทย-ท-ท-าให-ทะเลตายและส-ตว-ทะเลทรมาน)
- [The State of Plant-Based Meal Prep in Thailand in 2026: Batch Cooking, Freezer Science, and Local Data](https://vegeco.org/th/meal-prep/the-state-of-plant-based-meal-prep-in-thailand-in-2026-batch-cooking-freezer-sci)
- [ทําปุ๋ยหมักจากเศษอาหารในครัวเรือน: ค่าใช้จ่ายจริงปี 2026 คุ้มไหม?](https://vegeco.org/th/zero-waste/ท-าป-ยหม-กจากเศษอาหารในคร-วเร-อน-ค-าใช-จ-ายจร-งป-2026-ค-มไหม)

---

Cite as: VegEco, "ขยะทะเลคืออะไร? ไขปริศนามลพิษมหาสมุทรที่คุกคามสัตว์ทะเลไทย", https://vegeco.org/th/ocean-conservation/ขยะทะเลค-ออะไร-ไขปร-ศนามลพ-ษมหาสม-ทรท-ค-กคามส-ตว-ทะเลไทย