# ਅੰਦਰ ਵੇਖੋ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ

ਇਹ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਲੀਕ ਹੋਏ ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਤਸੀਹੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Source: https://vegeco.org/pa/sustainable-living/ਅ-ਦਰ-ਵ-ਖ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਵ-ਚ-ਆਨ-ਫ-ਰਮ-ਐਮਰਜ-ਸ-ਕਤਲ-ਦ-ਕਰ-ਰ-ਸ-ਚ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
Published: 2026-09-22T09:46:37.497Z
Updated: 2026-09-22T09:46:37.548Z
Language: pa
Topics: ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਕਰੂਰਤਾ ਪੰਜਾਬ, ਪਸ਼ੂ ਕਤਲ ਨਿਯਮ ਪੰਜਾਬ, ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਪਸ਼ੂ ਕਤਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਸਬੂਤ, ਪਸ਼ੂ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਪੰਜਾਬ

---

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਲੀਕ ਹੋਏ ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਉਸ ਫੁਟੇਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

## ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਦੇਖਿਆ?

ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ 'ਪੰਜਾਬ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਿਆ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਰੋੜਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਾਮਾ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਸੂਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਰਾਡ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਕਾਮੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਰਹਿਮ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ (AWBI) ਦੇ 2023 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹਨ, ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਇਹ ਫੁਟੇਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
>
> — ਡਾ. ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ, ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

## ਕਿਹੜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜੇ ਗਏ? ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਕਈ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹਨ। ਪਸ਼ੂ ਕ्रूरਤਾ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ, 1960 ਦੀ ਧਾਰਾ 11 ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, AWBI ਦੇ 2023 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੋਗ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗੈਸ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

*ਪੰਜਾਬ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ*

| ਕੰਮ | ਕਾਨੂੰਨ/ਨਿਯਮ | ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਕਿਸਮ |
| --- | --- | --- |
| ਗਰਦਨ ਮਰੋੜ ਕੇ ਮੁਰਗੀ ਮਾਰਨਾ | AWBI ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ 2023, ਧਾਰਾ 11 | ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਤਲ |
| ਸੂਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰਾਡ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨਾ | ਪਸ਼ੂ ਕ्रूरਤਾ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ, 1960 | ਬੇਲੋੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣਾ |
| ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡਣਾ | ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਿਯਮ | ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਘਾਟ |
| ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਨਾ ਕਰਨਾ | AWBI ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ 2023 | ਸਟਨਿੰਗ ਦੀ ਘਾਟ |
| ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਣਾ | ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਕਟ, 2006 | ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖਤਰਾ |

> **ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪਸ਼ੂ ਤਸੀਹੇ ਸਹਿ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ**
>
> ਭਾਰਤ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਪਸ਼ੂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪੰਜਾਬ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਿਆ ਸੁਸਾਇਟੀ, 2024)।

## ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ: ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸ਼-ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਖੇਡ

ਫੁਟੇਜ ਜਨਤਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਾਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਿਵ ਐਗਰੋ ਫੂਡਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਤਨ ਪੈਟਰਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਫਾਰਮ ਦਾ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਮੀਆਂ ਪਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਮੇ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਪੈਟਰਨ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪੈਟਰਨ: ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ?

ਇਹ ਕੋਈ ਇਕੱਲੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।

> ਅਸੀਂ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਦਬਾਅ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
>
> — ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਕਾਮਾ, ਪੰਜਾਬ

> **ਕੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ 'ਮਨੁੱਖੀ' ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?**
>
> ਮਿੱਥ: ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੱਥ: AWBI ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ਼ 15% ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਟਨਿੰਗ ਉਪਕਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਖਪਤਕਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਕਦਮ

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਆਂਡੇ ਦੀ ਖਪਤ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

**ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ 7 ਕਦਮ**

1. ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
2. ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ ਜੋ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3. ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਓ।
4. ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰੋ ਜੋ ਕਰੂਰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
5. ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੋ।
6. ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖਾਦ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਘਟਾਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
7. ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੋ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਪਸ਼ੂ ਕਤਲ ਦੇ ਲੇਬਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਲ ਝੰਡੇ: ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ?

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੀਟ ਜਾਂ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਬਲ 'ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ' ਜਾਂ 'ਜੈਵਿਕ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

**ਲੇਬਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਲ ਝੰਡੇ**

- 'ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਹਰੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- 'ਜੈਵਿਕ' ਲੇਬਲ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ।
- 'ਮਨੁੱਖੀ ਕਤਲ' ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੋ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਵੇ।
- ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ; ਜੇਕਰ ਉਸ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਕ्रूरਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਚੋ।
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

### ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਕੀ ਹੈ?

ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ, ਜ਼ਖਮੀ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੋਗ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

### ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨਿਰੀਖਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2024 ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ 12% ਰਜਿਸਟਰਡ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਰੀਖਣ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਕਮੀਆਂ ਲੁਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਪਤ ਜਾਂਚਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਕਸਰ ਸਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ, ਮੂੰਗੀ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਮਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਸਤ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਖਰਚਾ 15-20% ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ।

### ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਿਆ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਐਨੀਮਲਜ਼ (PFA) ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਾਖਾ, ਅਤੇ ਵੀ ਫਾਰ ਐਨੀਮਲਜ਼। ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂਚ, ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਵਲੰਟੀਅਰ ਬਣ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

### ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਹੈ?

2024 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਰੜਾ ਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਲਈ ਸਟਨਿੰਗ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨੀਤੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ

> **ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ**
>
> ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਖਤ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਕਰੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰੋ।

**ਕੁੰਜੀ ਟੇਕਵੇਅਜ਼**

- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਅਕਸਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।
- ਗੁਪਤ ਫੁਟੇਜ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕਲੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ।
- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
- ਖਪਤਕਾਰ ਬਾਈਕਾਟ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ।

**ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ (2020-2025)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2020 | 120 ਮਾਮਲੇ |
| 2021 | 145 ਮਾਮਲੇ |
| 2022 | 180 ਮਾਮਲੇ |
| 2023 | 210 ਮਾਮਲੇ |
| 2024 | 265 ਮਾਮਲੇ |
| 2025 | 310 ਮਾਮਲੇ |

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਮੋਨਾਰਕ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਬਕ](https://vegeco.org/pa/sustainable-living/ਮ-ਨ-ਰਕ-ਤ-ਤਲ-ਆ-ਦ-ਮ-ਤ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਕ-ਸ-ਨ-ਲਈ-ਜਲਵ-ਯ-ਸ-ਕਟ-ਦ-ਸਬਕ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਹੀਟਿੰਗ: ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਗਾਈਡ](https://vegeco.org/pa/sustainable-living/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਡ-ਸਟ-ਰ-ਕਟ-ਹ-ਟ-ਗ-ਸਸਟ-ਨ-ਬਲ-ਜ-ਵਨ-ਲਈ-ਪ-ਰ-ਗ-ਈਡ)
- [ਸੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁਪੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ: ਬੁੱਧੀ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/sustainable-living/ਸ-ਰ-ਦ-ਆ-ਛ-ਪ-ਆ-ਜ-ਦਗ-ਆ-ਬ-ਧ-ਦਰਦ-ਅਤ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਗ-ਦ-ਸ-ਚ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗਾਈਡ: ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਨਗਰ-ਨ-ਗਮ-ਖ-ਦ-ਬਣ-ਉਣ-ਦ-ਗ-ਈਡ-ਇ-ਕ-ਇ-ਟਰਵ-ਊ)
- [ਡਾਊਨ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਤੋਤੜੀ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਡ-ਊਨ-ਅਤ-ਜ-ਵਤ-ਤ-ਤੜ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਨ-ਤ-ਕ-ਫ-ਸ-ਨ-ਦ-ਕਰ-ਰ-ਸ-ਚ)

---

Cite as: VegEco, "ਅੰਦਰ ਵੇਖੋ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨ-ਫਾਰਮ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਤਲ ਦਾ ਕਰੂਰ ਸੱਚ", https://vegeco.org/pa/sustainable-living/ਅ-ਦਰ-ਵ-ਖ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਵ-ਚ-ਆਨ-ਫ-ਰਮ-ਐਮਰਜ-ਸ-ਕਤਲ-ਦ-ਕਰ-ਰ-ਸ-ਚ