# ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸੰਕਟ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ, ਬਾਈਕੈਚ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਹੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Source: https://vegeco.org/pa/ocean-conservation/ਵ-ਹ-ਲ-ਐ-ਟ-ਗਲਮ-ਟ-ਅਤ-ਮ-ਛ-ਫੜਨ-ਦ-ਸ-ਕਟ-ਸਮ-ਦਰ-ਜ-ਵਨ-ਬਚ-ਉਣ-ਲਈ-ਇ-ਕ-ਇ-ਟਰਵ-ਊ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
Published: 2026-09-20T21:19:09.384Z
Updated: 2026-09-20T21:19:09.420Z
Language: pa
Topics: ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸੰਕਟ, ਬਾਈਕੈਚ ਕੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣਾ, ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ, ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਕਾਰਨ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਫਸਣਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ, ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਈਏ, ਕੀ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

---

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵ੍ਹੇਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ, ਲਾਈਨਾਂ ਜਾਂ ਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਤੈਰਨਾ, ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਈਕੈਚ ਨਾਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵ੍ਹੇਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿੱਲ ਨੈੱਟ, ਟ੍ਰਾਲ ਨੈੱਟ, ਲਾਈਨਾਂ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਬ ਪੋਟ ਲਾਈਨਾਂ। ਇਹ ਜਾਲ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਹੇਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲੱਭਣ, ਸਤਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵ੍ਹੇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ (IWC, 2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਵ੍ਹੇਲ, ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਪੋਰਪੋਇਜ਼ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਵ੍ਹੇਲ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਵ੍ਹੇਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵ੍ਹੇਲ ਜੋ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
>
> — ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

> **ਹਰ ਸਾਲ 300,000 ਵ੍ਹੇਲ ਮੌਤਾਂ**
>
> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵ੍ਹੇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ (IWC, 2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਵ੍ਹੇਲ, ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਪੋਰਪੋਇਜ਼ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ।

## ਬਾਈਕੈਚ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ?

ਬਾਈਕੈਚ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੌਰਾਨ ਹਾਦਸੇ ਵਜੋਂ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ, ਡਾਲਫਿਨ, ਕੱਛੂ, ਸੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਈਕੈਚ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਤੱਟਾਂ 'ਤੇ, ਬਾਈਕੈਚ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ (2023) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਬਾਈਕੈਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਡਾਲਫਿਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

*ਬਾਈਕੈਚ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ (ਭਾਰਤੀ ਤੱਟਾਂ ਤੋਂ, 2023)*

| ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ | ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਮੌਤਾਂ | ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ |
| --- | --- | --- |
| ਵ੍ਹੇਲ | 1,200 | ਗਿੱਲ ਨੈੱਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਲ |
| ਡਾਲਫਿਨ | 8,500 | ਟ੍ਰਾਲ ਨੈੱਟ |
| ਕੱਛੂ | 15,000 | ਗਿੱਲ ਨੈੱਟ ਅਤੇ ਲਾਈਨਾਂ |
| ਸੀਲ | 3,200 | ਟ੍ਰਾਲ ਨੈੱਟ |
| ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ | 10 ਲੱਖ ਟਨ | ਸਾਰੇ ਜਾਲ |

## ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਭਾਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਧ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

> **ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਟਿਕਾਊ ਹੈ?**
>
> ਮਿੱਥ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਸੱਚ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰਾਲਿੰਗ, ਬਾਈਕੈਚ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

## ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਹੱਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਹੱਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪਿੰਗਰ' ਲਗਾਉਣਾ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢ ਕੇ ਵ੍ਹੇਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੋਪ-ਲੈੱਸ ਗੀਅਰ (ਬਿਨਾਂ ਰੱਸੀ ਵਾਲੇ ਜਾਲ) ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਵ੍ਹੇਲ ਨੂੰ ਫਸਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੀਤੀ 2023 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

**ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਦੇ 5 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ**

1. ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਰ ਲਗਾਉਣਾ
2. ਰੋਪ-ਲੈੱਸ ਗੀਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
3. ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
4. ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ
5. ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ

## ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਜਾਂ ਮਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਮੱਛੀ, ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਮੱਛੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ।

ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਇੰਡੀਆ (2024) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 20% ਵੱਧੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੀਗਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਹੁਣ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

**ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਾਧਾ (2020-2025)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2020 | 5 % |
| 2021 | 8 % |
| 2022 | 11 % |
| 2023 | 15 % |
| 2024 | 20 % |
| 2025 | 26 % |

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ MSC (ਮਰੀਨ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਕਾਉਂਸਿਲ) ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਐਨਜੀਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਿੱਤਰ', ਵ੍ਹੇਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

**ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚੈਕਲਿਸਟ**

- ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ
- MSC ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੱਛੀ ਹੀ ਖਰੀਦੋ
- ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰੋ
- ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ
- ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ

## ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

### ਕੀ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਖਤ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਪ-ਲੈੱਸ ਗੀਅਰ ਅਤੇ ਪਿੰਗਰ ਵਰਗੇ ਸਾਧਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

### ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਫਸਦੀਆਂ ਹਨ?

ਹੰਪਬੈਕ, ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੱਜੇ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੱਜੇ ਵ੍ਹੇਲ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਰਫ 340 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਮੌਤ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੈ।

### ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤੱਟੀ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਫਸਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ ਮੰਗ ਘਟਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

### ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ?

ਜੀ ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਮੱਛੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੱਡ ਫੂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੰਗ ਹਰ ਸਾਲ 20% ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

### ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੀਤੀ 2023 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਜਾਲਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

> **ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਬਾਰੇ 4 ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ**
>
> ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 300,000 ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਾਈਕੈਚ ਅਤੇ ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮੰਗ ਘਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

**ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ**

- ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ
- ਬਾਈਕੈਚ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ
- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਮੰਗ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਕੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/ocean-conservation/ਕ-ਸਮ-ਦਰ-ਸ-ਰ-ਖ-ਅਤ-ਖ-ਤਰ-ਸ-ਚਮ-ਚ-ਕ-ਮ-ਕਰਦ-ਹਨ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਸ-ਚ)
- [ਵੀਗਨ ਟ੍ਰੈਵਲ ਦੀਆਂ 8 ਮਿੱਥਾਂ ਡਿਬੰਕਡ: ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/vegan-travel/ਵ-ਗਨ-ਟ-ਰ-ਵਲ-ਦ-ਆ-8-ਮ-ਥ-ਡ-ਬ-ਕਡ-ਪ-ਜ-ਬ-ਤ-ਦ-ਨ-ਆ-ਦ-ਨ-ਤ-ਕ-ਯ-ਤਰ-ਦ-ਸ-ਚ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਨਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗਾਈਡ: ਪਹਿਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ](https://vegeco.org/pa/wildlife/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਵਨਯ-ਤਰ-ਸ-ਰ-ਕਰਨ-ਦ-ਗ-ਈਡ-ਪਹ-ਲ-30-ਦ-ਨ-ਵ-ਚ-ਜ-ਗਲ-ਜ-ਵਨ-ਨ-ਕ-ਵ-ਬਚ-ਉਣ-ਹ)
- [ਕੀ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 8 ਮਿੱਥਾਂ ਡਿਬੰਕਡ](https://vegeco.org/pa/climate/ਕ-ਡ-ਅਰ-ਫ-ਰਮ-ਗ-ਅਸਲ-ਵ-ਚ-ਜਲਵ-ਯ-ਸ-ਕਟ-ਦ-ਕ-ਰਨ-ਹ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-8-ਮ-ਥ-ਡ-ਬ-ਕਡ)
- [Fish, sentience and aquaculture](https://vegeco.org/pa/hub/fish-and-aquaculture)

---

Cite as: VegEco, "ਵ੍ਹੇਲ ਐਂਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸੰਕਟ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ", https://vegeco.org/pa/ocean-conservation/ਵ-ਹ-ਲ-ਐ-ਟ-ਗਲਮ-ਟ-ਅਤ-ਮ-ਛ-ਫੜਨ-ਦ-ਸ-ਕਟ-ਸਮ-ਦਰ-ਜ-ਵਨ-ਬਚ-ਉਣ-ਲਈ-ਇ-ਕ-ਇ-ਟਰਵ-ਊ