# ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਥਾਲੀਆਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ — ਇਹ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Source: https://vegeco.org/pa/nutrition-health/ਹਸਪਤ-ਲ-ਦ-ਭ-ਜਨ-ਵ-ਚ-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਖ-ਰ-ਕ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਸ-ਹਤ-ਸ-ਕਟ-ਦ-ਹ-ਲ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
Published: 2026-10-01T03:23:05.220Z
Updated: 2026-10-01T03:23:05.326Z
Language: pa
Topics: ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਹਸਪਤਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਧਾਰ, ਵੀਗਨ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਲਾਭ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ?, ਕੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਭੋਜਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ?, ਪੰਜਾਬ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ 2026, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਫਾਇਦੇ, ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕਦਮ

---

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੀ ਘਟੇਗੀ। ਇਹ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਥਾਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਹਨ, ਕਿਹੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਹੱਲ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICMR) ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਸੰਕੇਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਰੋਟੀ, ਦਾਲ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਡਾ ਜਾਂ ਮੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਥਾਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਸਪਤਾਲ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ, ਜਿਸਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਦੱਸਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਜਾਂਚ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।

## ਕਾਗਜ਼ੀ ਪਰਤ: ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵੰਡ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 70% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ-ਉਤਪਾਦ (ਅੰਡਾ ਜਾਂ ਮੀਟ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ICMR ਦੇ 2020 ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।

### ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਸੋਈ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਅਸੀਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਸੋਈ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ 15% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਦਿਨ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

## ਅਸੀਂ ਕੀ ਲੱਭਿਆ: ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਸਬੰਧ

ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੁਰਗੇ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ ਚੁੰਝ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਛ ਵੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਲੌਟਰਹਾਊਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਸਸਤਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਹੈ।

> **ਅੰਕੜਾ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ**
>
> ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 40,000 ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ICMR ਦੇ 2020 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ 30% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

## ਲਾਭ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਮੀਟ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਕਸਰ ਨਿੱਜੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਸਤੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਮੀਟ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮੀਟ ਵੇਚ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਟ ਵਾਲੀ ਥਾਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

*ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੱਖ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ*

| ਸ਼ਾਮਲ ਪੱਖ | ਹਿੱਤ | ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |
| --- | --- | --- |
| ਮੀਟ ਉਦਯੋਗ | ਮੁਨਾਫਾ ਵਧਾਉਣਾ | ਨੁਕਸਾਨ |
| ਹਸਪਤਾਲ ਠੇਕੇਦਾਰ | ਸਸਤਾ ਮੀਟ ਖਰੀਦ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ | ਨੁਕਸਾਨ |
| ਮਰੀਜ਼ | ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ | ਲਾਭ |
| ਜਾਨਵਰ | ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ | ਲਾਭ |
| ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ | ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖਰਚ ਘਟਾਉਣਾ | ਲਾਭ |

## ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

> ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਭੋਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬ੍ਰੇਕ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਨੀਤੀ ਇੱਕ ਜਿੱਤ-ਜਿੱਤ ਹੱਲ ਹੈ।
>
> — ਡਾ. ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਭਾਗ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੋ। ਦੂਜਾ, ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ICMR ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਤੀਜਾ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਓ ਅਤੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗ #PlantBasedHospitalsPunjab ਵਰਤੋਂ। ਆਖਰੀ, ਸਥਾਨਕ ਵੀਗਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੋ ਜੋ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

![ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਨਾਲ](https://vegeco.org/api/public/img/hero/1789738560206-w7bs7m.jpg)

**ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ**

- ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ
- ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰੋ
- ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਓ
- ਵੀਗਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੋ
- ICMR ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ: 2020-2026

*ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ*

| ਸਾਲ | ਘਟਨਾ | ਨਤੀਜਾ |
| --- | --- | --- |
| 2020 | ICMR ਨੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ | ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ |
| 2022 | ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਠੇਕੇ ਦਿੱਤੇ | ਮੀਟ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ |
| 2023 | ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਮੀਟ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਥਾਲੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ | ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ |
| 2024 | ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ ਵੀਗਨ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ | ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ |
| 2026 | ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ | ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ |

**ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2021 | 10 % |
| 2022 | 12 % |
| 2023 | 18 % |
| 2024 | 25 % |
| 2025 | 35 % |
| 2026 | 48 % |

## ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

### ਕੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ। ICMR ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਇਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

![ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਟਸ ਦਾ ਕਟੋਰਾ, ਸੇਲੇਨੀਅਮ ਦਾ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਕਲਪ](https://vegeco.org/api/public/img/hero/1789868462411-bj60t3.jpg)

### ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਹੈ?

ਜੀ ਹਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਮੀਟ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਨਾਲੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30-40% ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮੀਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

### ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਵੀਗਨ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

### ਕੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ।

### ਕੀ ਹਸਪਤਾਲ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਕਰੂਰ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ ਚੁੰਝ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਇਸ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

## ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

> **ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤੇ**
>
> ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ।

**ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ**

- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ 30% ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ
- ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ
- ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ 30-40% ਸਸਤਾ ਹੈ
- ਤੁਸੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹੋ

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕੀਏ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰੀਏ](https://vegeco.org/pa/nutrition-health/ਵ-ਟ-ਮ-ਨ-ਬ-12-ਦ-ਕਮ-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਖ-ਰ-ਕ-ਤ-ਕ-ਵ-ਰ-ਕ-ਏ-ਅਤ-ਇਲ-ਜ-ਕਰ-ਏ)
- [ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਪੌਦੇ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ: ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੀਗਨ ਰੈਸਿਪੀ](https://vegeco.org/pa/climate/ਸਮ-ਦਰ-ਕ-ਢ-ਦ-ਪ-ਦ-ਅਧ-ਰਤ-ਭ-ਜਨ-ਜਲਵ-ਯ-ਤਬਦ-ਲ-ਲਈ-20-ਮ-ਟ-ਵ-ਚ-ਸਭ-ਤ-ਵਧ-ਆ-ਵ-ਗਨ-ਰ-ਸ-ਪ)
- [ਮਿੰਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸੱਚ: ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਰੂਰ ਪਹਿਲੂ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਮ-ਕ-ਫ-ਰਮ-ਗ-ਦ-ਸ-ਚ-ਇ-ਕ-ਸ-ਵ-ਦਨਸ-ਲ-ਜ-ਵ-ਦ-ਕਹ-ਣ-ਅਤ-ਇਸ-ਦ-ਕਰ-ਰ-ਪਹ-ਲ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲ ਲਾਗਤ: ਲੈਦਰ ਬਨਾਮ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਚਮੜੇ ਦਾ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/ethical-fashion/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਨ-ਤ-ਕ-ਫ-ਸ-ਨ-ਦ-ਅਸਲ-ਲ-ਗਤ-ਲ-ਦਰ-ਬਨ-ਮ-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਚਮੜ-ਦ-ਸ-ਚ)
- [Going vegan: the complete beginner's hub](https://vegeco.org/pa/hub/vegan-for-beginners)

---

Cite as: VegEco, "ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ", https://vegeco.org/pa/nutrition-health/ਹਸਪਤ-ਲ-ਦ-ਭ-ਜਨ-ਵ-ਚ-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਖ-ਰ-ਕ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਸ-ਹਤ-ਸ-ਕਟ-ਦ-ਹ-ਲ