# ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦਾ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਡਾ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ

ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੋਲਟਰੀ ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੇ ਕਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਮੁਰਗੀਆਂ-ਮੁਕਤ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Source: https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਫ-ਰਸਡ-ਮ-ਲਟ-ਗ-ਦ-ਸ-ਚ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਅ-ਡ-ਫ-ਰਮ-ਵ-ਚ-ਕ-ਵ-ਪਰਦ-ਹ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
Published: 2026-09-18T20:04:37.790Z
Updated: 2026-09-18T20:04:37.839Z
Language: pa
Topics: ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਪੰਜਾਬ, ਅੰਡਾ ਫਾਰਮ ਕਰੂਰਤਾ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਕੀ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਪੰਜਾਬ, ਮੁਰਗੀ ਕਲਿਆਣ ਭਾਰਤ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ

---

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਇੱਕ ਕਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ 10-14 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਡੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਦਰਦ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਇਸ ਬੇਰਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

## ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨਾ

ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਫਾਰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ 5,000 ਮੁਰਗੀਆਂ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿੰਨੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾ ਉਤਪਾਦਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਬੈਟਰੀ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਹੁੰ ਜਾਲੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।

### ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਜਦੋਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਅੰਡਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਜੁਗਤ ਵਰਤਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ: ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਝਾੜ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਡੇ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ।

> **ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦਾ ਅੰਕੜਾ**
>
> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70% ਅੰਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। (ਸਰੋਤ: ਪੇਟਾ ਇੰਡੀਆ, 2024)

## ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ: ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ

ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਸੀ।

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮੁਰਗੀ ਨੇ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਅਜਿਹੀ ਤਰਸ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਡਰ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਕੀ ਇਹੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਮਾਸੂਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ?

> ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
>
> — ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ, ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

### ਸਿਹਤ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੂ

ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਲਮੋਨੇਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਕੀ ਬਦਲਿਆ: ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਮੇਰਾ ਰੁਖ

2019 ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦੇਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਕਰੂਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਰਾਤ ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ। ਅਸੀਂ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਸਬਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਅੱਜ, ਮੈਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵੀਗਨ ਕੈਫੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਟੋਫੂ ਭੁਰਜੀ, ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਮਲੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪਕਵਾਨਾਂ ਪਰੋਸਦੇ ਹਾਂ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ।

### ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ

ਫਾਰਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ 200 ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੰਭ ਕੱਢਣ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੈਸਲਾ ਸੀ।

## ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ

ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੋ ਅੰਡਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿੰਨਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਗਨ ਵਿਕਲਪ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

**ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਦਮ**

- ਅੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਟੋਫੂ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਵਰਤੋਂ
- ਲੇਬਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ 'ਕੇਜ-ਫ੍ਰੀ' ਜਾਂ 'ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ' ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਤਪਾਦ ਚੁਣੋ
- ਸਥਾਨਕ ਵੀਗਨ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਬੇਕਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿਓ
- ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਓ
- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੌਰ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੀ ਅਸਲ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

*ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (2024)*

| ਤਰੀਕਾ | ਮੁਰਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਗ੍ਹਾ | ਮੋਲਟਿੰਗ ਵਿਧੀ | ਜੋਖਮ |
| --- | --- | --- | --- |
| ਬੈਟਰੀ ਕੇਜ | 500 ਵਰਗ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ | ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ | ਉੱਚ ਤਣਾਅ, ਸੱਟਾਂ |
| ਫਰਨੇਸ਼ਡ ਕੇਜ | 750 ਵਰਗ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ | ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ | ਮੱਧਮ ਤਣਾਅ |
| ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ | ਖੁੱਲ੍ਹਾ | ਕੁਦਰਤੀ ਮੋਲਟਿੰਗ | ਘੱਟ ਤਣਾਅ |
| ਜੈਵਿਕ | ਖੁੱਲ੍ਹਾ | ਕੁਦਰਤੀ ਮੋਲਟਿੰਗ | ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਣਾਅ |

**ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2019 | 2 % |
| 2020 | 4 % |
| 2021 | 6 % |
| 2022 | 9 % |
| 2023 | 12 % |
| 2024 | 15 % |
| 2025 | 18 % |

## ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ 10 ਸਾਲ ਕਰੂਰਤਾ ਦੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਸੋਚਣ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਛੁਪੀ ਹੈ। ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋੜਾਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

> **ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ**
>
> ਟੋਫੂ ਭੁਰਜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਕ੍ਰੰਬਲ ਕੀਤੇ ਟੋਫੂ ਨੂੰ ਪਿਆਜ਼, ਟਮਾਟਰ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਨਮਕ ਨਾਲ ਭੁੰਨੋ। ਇਹ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

## ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

### ਕੀ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਮੰਨਦਿਆਂ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

### ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 25-35% ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦਾ ਅਲਸਰ, ਲਾਗ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮੁਰਗੀਆਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

### ਕੀ ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਫੂ, ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਅਤੇ ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਮਿਕਸ ਵੀ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੇਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

### ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਉਤਪਾਦ ਕਿੱਥੋਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਈ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੇਜ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਬਿੱਗਬਾਸਕੇਟ 'ਤੇ 'ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਮਿਕਸ' ਖੋਜ ਕੇ ਵੀ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਵੀਗਨ ਕੈਫੇ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਮਿਕਸ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।

### ਕੀ ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ ਅੰਡੇ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ' ਲੇਬਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਫਾਰਮ ਇਸ ਲੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਵੀਗਨ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅੰਡੇ ਖਰੀਦਣਾ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ

> **ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਬਕ**
>
> ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਇੱਕ ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਡਾ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੀ ਅਸਲ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

**ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ**

- ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਵਿਕਲਪ ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਸੁਆਦੀ ਅਤੇ ਕਰੂਰਤਾ-ਮੁਕਤ ਹਨ।
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀਗਨ ਅੰਡਾ ਉਤਪਾਦ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
- ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਬਨਾਮ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ?](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਜ-ਰ-ਵ-ਸਟ-ਬਨ-ਮ-ਰ-ਸ-ਈਕਲ-ਗ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਕ-ਹੜ-ਵ-ਤ-ਵਰਣ-ਅਨ-ਕ-ਲ-ਹ)
- [ਐਮਆਰਐਨਏ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਟੈਸਟਿੰਗ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਐਮਆਰਐਨਏ-ਟ-ਕ-ਅਤ-ਪਸ-ਟ-ਸਟ-ਗ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਨ-ਤ-ਕ-ਵ-ਗ-ਆਨ-ਦ-ਗ-ਲਬ-ਤ)
- [11 ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਉੱਨ ਵਿਕਲਪ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/11-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਉ-ਨ-ਵ-ਕਲਪ-ਜ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਜ-ਨਵਰ-ਦ-ਅਤ-ਆਚ-ਰ-ਨ-ਰ-ਕਦ-ਹਨ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਚ ਕੁਕਿੰਗ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਗਾਈਡ: ਵੀਕਨਾਈਟ ਵੀਗਨ ਭੋਜਨ ਲਈ 7 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ](https://vegeco.org/pa/recipes/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਬ-ਚ-ਕ-ਕ-ਗ-ਦ-ਸ-ਪ-ਰਨ-ਗ-ਈਡ-ਵ-ਕਨ-ਈਟ-ਵ-ਗਨ-ਭ-ਜਨ-ਲਈ-7-ਦ-ਨ-ਦ-ਯ-ਜਨ)
- [ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸੀਫੂਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸੱਚ](https://vegeco.org/pa/ocean-conservation/ਕ-ਸਮ-ਦਰ-ਜ-ਵਨ-ਲਈ-ਪ-ਦ-ਆ-ਅਧ-ਰਤ-ਸ-ਫ-ਡ-ਸ-ਰ-ਖ-ਅਤ-ਵ-ਕਲਪ-ਹ-ਪ-ਜ-ਬ-ਲਈ-ਸ-ਚ)

---

Cite as: VegEco, "ਫੋਰਸਡ ਮੋਲਟਿੰਗ ਦਾ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਡਾ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ", https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਫ-ਰਸਡ-ਮ-ਲਟ-ਗ-ਦ-ਸ-ਚ-ਪ-ਜ-ਬ-ਦ-ਅ-ਡ-ਫ-ਰਮ-ਵ-ਚ-ਕ-ਵ-ਪਰਦ-ਹ