# ਕੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ ਹੈ? ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦਾ ਸੱਚ

ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ — ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਸਬੂਤ, ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ।

Source: https://vegeco.org/pa/animal-rights/ਕ-ਘ-ੜ-ਦ-ੜ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਕਰ-ਰਤ-ਹ-ਮ-ਤ-ਜ-ਖ-ਮ-ਅਤ-ਰ-ਹਤ-ਦ-ਸ-ਚ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
Published: 2026-09-28T01:51:07.836Z
Updated: 2026-09-28T01:51:07.903Z
Language: pa
Topics: ਘੋੜ ਦੌੜ ਕਰੂਰਤਾ ਪੰਜਾਬ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਮੌਤਾਂ ਅੰਕੜੇ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ, ਕੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਪੰਜਾਬ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਲਾਗਤ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ

---

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਹਾਂ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਰੂਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ — ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਘੋੜੇ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘੋੜ ਦੌੜ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ, ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਅੰਕੜੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਉਦਯੋਗ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਰੇਸਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 20-30 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਰੇਸਕੋਰਸ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੁਝਾਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ।

2023 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਸੰਸਥਾ (ਆਈਆਰਸੀ) ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਅਕਸਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

> **ਹਰ ਸਾਲ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋੜੇ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ**
>
> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1,000 ਘੋੜੇ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਅਣਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ (ਹਾਰਸ ਰੇਸਿੰਗ ਰਿਫਾਰਮ, 2024)।

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ — ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਮ ਹਨ। ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ, ਘੋੜੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਘੋੜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੌੜ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਤੰਗ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋੜੇ ਮਾਰਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਵਿਵਹਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਧ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

> ਘੋੜ ਦੌੜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
>
> — ਡਾ. ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਮਾਹਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਰਥਿਕਤਾ: ਕੀ ਪੈਸਾ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਉਦਯੋਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ ₹20,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ 'ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੋੜੇ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ ਦੌੜ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦੌੜ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹25 ਲੱਖ ਤੋਂ ₹5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ₹5-10 ਲੱਖ ਦਾ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਘੋੜਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਤਲਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਨੈਤਿਕ ਹੈ।

*ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ*

| ਪਹਿਲੂ | ਘੋੜ ਦੌੜ ਉਦਯੋਗ | ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ |
| --- | --- | --- |
| ਸਾਲਾਨਾ ਮੌਤਾਂ (ਭਾਰਤ) | 20-30 ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ | ਅਣਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਮਾਮਲੇ ਸਮੇਤ ਕਿਤੇ ਵੱਧ |
| ਘੋੜੇ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ | ₹25 ਲੱਖ - ₹5 ਕਰੋੜ | ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਨਮੋਲ ਹੈ |
| ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਉਮਰ | 2 ਸਾਲ | ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ |
| ਨਿਗਰਾਨੀ | ਆਈਆਰਸੀ (ਸਵੈ-ਨਿਯਮਤ) | ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ |
| ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ | ਕਤਲਖਾਨਾ ਜਾਂ ਛੱਡਣਾ | ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸੀਮਤ |

## ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪਸ਼ੂ ਕਰੂਰਤਾ ਰੋਕੂ ਐਕਟ, 1960 ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰੂਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜ ਦੌੜ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕੋਲ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਘੋੜ ਦੌੜ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਸਖਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਖਤ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

> **ਮਿੱਥ: ਘੋੜ ਦੌੜ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ**
>
> ਸੱਚ: ਘੋੜੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਧੀਮੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ (ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, 2023)।

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੌੜ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 15-20 ਕਿਲੋ ਚਾਰਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਤੁਰੰਤ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸੱਟ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਜ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 'ਯੂਥੇਨੇਸ਼ੀਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ। ਹਲਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀਮਲ ਐਕਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਐਨੀਮਲਜ਼, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦੌੜ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੈਲਟਰ ਹਨ ਜੋ ਬਚਾਏ ਗਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਹੱਲ ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਕਈ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹਨ ਜੋ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜੋ ਦੌੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਫਾਰਮ ਹਨ ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਸਿਰਫ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਕੇ, ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**ਘੋੜ ਦੌੜ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ**

- ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰੋ
- ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਐਪਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ
- ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ
- ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ
- ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ
- ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿਓ

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

### ਕੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਨ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋੜੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਵਰਗੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਘੋੜੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਕਸਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

### ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਕਰੂਰਤਾ ਰੋਕੂ ਐਕਟ, 1960 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੱਲੀਕਟੂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ।

### ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਸਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਦਵਾਈਆਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹਨ।

### ਘੋੜ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਚੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਚੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀਮਲ ਐਕਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੈਲਟਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

### ਕੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖਣਾ, ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸਫਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਇਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

### ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ?

ਘੋੜ ਦੌੜ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਪੈਸਾ ਹੋਰ ਨੈਤਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਤ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ। ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

> **ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ**
>
> ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਰੂਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾ ਸਕਦੇ। ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

**ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ**

- ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋੜੇ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ
- ਘੋੜ ਦੌੜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ
- ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਲਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੌਜੂਦ ਹਨ

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਟੈਕਸ ਦੀ ਲੜਾਈ: ਜਲਵਾਯੂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ](https://vegeco.org/pa/activism/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਮ-ਟ-ਟ-ਕਸ-ਦ-ਲੜ-ਈ-ਜਲਵ-ਯ-ਮ-ਕ-ਦਮ-ਅਤ-ਨ-ਤ-ਦ-ਸ-ਕਤ)
- [ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਭੇਤ: ਕੀ ਰੀਵਾਈਲਡਿੰਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?](https://vegeco.org/pa/wildlife/ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਜ-ਗਲ-ਜ-ਵ-ਤਸਕਰ-ਦ-ਭ-ਤ-ਕ-ਰ-ਵ-ਈਲਡ-ਗ-ਅਸਲ-ਵ-ਚ-ਜ-ਨਵਰ-ਦ-ਰ-ਖ-ਆ-ਕਰ-ਰਹ-ਹ)
- [ਰੀਫਿਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਰਹਿਤ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ](https://vegeco.org/pa/zero-waste/ਰ-ਫ-ਲ-ਸ-ਭ-ਆਚ-ਰ-ਦ-ਸ-ਚ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਪ-ਕ-ਜ-ਗ-ਰਹ-ਤ-ਖਰ-ਦਦ-ਰ-ਕ-ਵ-ਬਦਲ-ਰਹ-ਹ)
- [Factory farming explained](https://vegeco.org/pa/hub/factory-farming-explained)
- [Vegan vs vegetarian](https://vegeco.org/pa/compare/vegan-vs-vegetarian)

---

Cite as: VegEco, "ਕੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰਤਾ ਹੈ? ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦਾ ਸੱਚ", https://vegeco.org/pa/animal-rights/ਕ-ਘ-ੜ-ਦ-ੜ-ਪ-ਜ-ਬ-ਵ-ਚ-ਕਰ-ਰਤ-ਹ-ਮ-ਤ-ਜ-ਖ-ਮ-ਅਤ-ਰ-ਹਤ-ਦ-ਸ-ਚ