# ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ

ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੈਟਰਨਰੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਧਦੇ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਇੰਟਰਵਿਊ।

Source: https://vegeco.org/pa/activism/ਵ-ਟਰਨਰ-ਅਨ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਨ-ਸ-ਈਨ-ਕਰਨ-ਤ-ਇਨਕ-ਰ-ਕ-ਉ-ਕਰ-ਰਹ-ਹਨ-ਇ-ਕ-ਇ-ਟਰਵ-ਊ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
Published: 2026-10-16T00:06:55.205Z
Updated: 2026-10-16T00:06:55.371Z
Language: pa
Topics: ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਪੰਜਾਬ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਵੈਟਰਨਰੀ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬ, ਕੀ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਨੈਤਿਕ ਹਨ?, ਪਸ਼ੂ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪੰਜਾਬ, ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਕਿਉਂ?

---

**ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ:** ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫਾਰਮ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪੂਛ ਕੱਟਣਾ)। ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

## ਤੁਸੀਂ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?

ਮੈਂ 2019 ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਇੱਕ ਸੂਰ ਫਾਰਮ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਰ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 0.5 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਥਾਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿਆਰ 2 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੰਦ ਪੀਸੇ ਗਏ ਸਨ — ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਗਤ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਈਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।

ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (GADVASU) ਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀ ਸਾਥੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲਾਤ ਅਸਹਿ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪੇਸ਼ਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ।

## ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਰੂਰਤਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?

ਦੁੱਧ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਗੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੂਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੁੰਝ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਰ ਚੂਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਕਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਪੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਰੀਓਟਾਈਪਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੱਕਣਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਸੀਹੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ।

## ਕੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਦਬਾਅ ਹੈ ਜੋ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਰੂਐਲਟੀ ਟੂ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਐਕਟ (1960) ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FSSAI) ਨੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮੀਟ ਲਈ ਮਿਆਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਟਰਨਰੀ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (VCI) ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਵਾਬ ਮਿਲਣਾ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

## ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?

ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ (FAO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਗਲੋਬਲ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 14.5% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੀਥੇਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੁਮੇਨ ਕਿਣਵਨ ਤੋਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਦਾ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਕਰੂਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ ਤਬਾਹਕੁਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੱਟ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਘੱਟ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਨਿਕਾਸ। ਇਸ ਲਈ, ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਜ ਇੱਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ।

## ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੈਟਰਨਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਨਕਾਰ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ?

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ। ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਬਣ ਗਈ। ਨੌਜਵਾਨ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ, ਜੋ GADVASU ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ।

ਇਸ ਨੇ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਨਾਲ 48 ਘੰਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ 24 ਘੰਟੇ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਦਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਅ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ?

ਮੈਂ ਕਹਾਂਗੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੀਟ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਾੜੇ ਹੋ; ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ, ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ।

ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਸਾਡੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਦਤ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

## ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੈਟਰਨਰੀ ਇਨਕਾਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੀ ਹੈ?

ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਮਾਪਦੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰੀਏ — ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ, ਖਪਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ — ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਦਿਆਲੂ ਹੋਵੇ, ਬਲਕਿ ਧਰਤੀ ਲਈ ਵੀ ਟਿਕਾਊ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਖਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ।

![ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਤੰਗ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੂਰ, ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼](https://vegeco.org/api/public/img/hero/1790388925456-djk3m3.jpg)

## ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

### ਕੀ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਲਈ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਵੈਟਰਨਰੀ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਫਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ।

### ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਦਾ ਗਲਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

### ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਰੂਐਲਟੀ ਟੂ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਐਕਟ (1960) ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮ ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

![ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਅੰਦਰ ਬੱਛੇ ਦੀ ਅੰਡਰਕਵਰ ਵੀਡੀਓ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕੈਦ ਅਤੇ ਡਰ ਦਾ ਸੱਚ](https://vegeco.org/api/public/img/hero/1790929501209-iad99h.jpg)

### ਮੈਂ ਇੱਕ ਖਪਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਛੋਲੇ, ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਦੂਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਨਕ ਜੈਵਿਕ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

### ਕੀ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਅਤੇ ਵੈਟਰਨਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਇਆ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।

> **ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਟੋਲ**
>
> ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਗਲੋਬਲ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 14.5% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ (FAO, 2024)। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਦਮ ਹੈ।

> **ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ**
>
> ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਡੇਅਰੀ ਜਾਂ ਮੀਟ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਪੁੱਛੋ। ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਫਾਰਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਹੈ।

*ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਦੀਆਂ ਆਮ ਕਰੂਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿਕਲਪ*

| ਕਰੂਰਤਾ | ਆਮ ਅਭਿਆਸ | ਮਿਆਰੀ ਵਿਕਲਪ |
| --- | --- | --- |
| ਤੰਗ ਪਿੰਜਰੇ | 0.5 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੂਰ | 2 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੂਰ |
| ਪੂਛ ਕੱਟਣਾ | ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦੇ | ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਟਾਈ |
| ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ | 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ | 48 ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਵੱਧ |
| ਨਰ ਚੂਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਕਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ | ਜ਼ਿੰਦਾ ਪੀਸਣਾ | ਮਨੁੱਖੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਨਾ |
| ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭਧਾਰਨ | ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ, ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ |

**ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (2019-2025)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2019 | 120 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2020 | 135 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2021 | 148 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2022 | 160 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2023 | 172 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2024 | 185 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
| 2025 | 198 ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |

**ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ 5 ਤਰੀਕੇ**

- ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਓ
- ਸਥਾਨਕ ਜੈਵਿਕ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
- ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਓ
- ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰੋ
- ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ ਜੋ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ

**ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਬਣਨ ਦੇ ਕਦਮ**

1. ਵੈਟਰਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਓ
2. ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ ਅਤੇ ਕਰੂਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ
3. ਨੈਤਿਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਹੋਵੇ
4. ਹੋਰ ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਓ ਜੋ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
5. ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ

**ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮ ਨਿਰੀਖਣ ਚੈੱਕਲਿਸਟ**

- ਕੀ ਹਰ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਥਾਂ ਹੈ?
- ਕੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ?
- ਕੀ ਦਰਦਨਾਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਪੂਛ ਕੱਟਣਾ, ਚੁੰਝ ਕੱਟਣਾ) ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਕੀ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਨਾਲ 48 ਘੰਟੇ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਕੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ?

> ਸਾਡਾ ਪੇਸ਼ਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ।
>
> — ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਰਜਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ

> **ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ**
>
> ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ, ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

**ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ**

- ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਵੈਟਰਨਰੀਅਨਾਂ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਰੁਖ ਹੈ ਜੋ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ, ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹਨ।

**ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ**

- [ਪਸ਼ੂ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਵੱਲ: 2026 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ](https://vegeco.org/pa/activism/ਪਸ-ਖ-ਤ-ਤ-ਪ-ਦ-ਆ-ਵ-ਲ-2026-ਵ-ਚ-ਗਲ-ਬਲ-ਫ-ਡ-ਗ-ਦ-ਪ-ਰ-ਹ-ਸ-ਬ)
- [ਫਰਿੰਗ ਕ੍ਰੇਟ ਪਾਬੰਦੀ 2026: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਫਰ-ਗ-ਕ-ਰ-ਟ-ਪ-ਬ-ਦ-2026-ਦ-ਨ-ਆ-ਭਰ-ਵ-ਚ-ਸ-ਰ-ਫ-ਰਮ-ਗ-ਦ-ਨ-ਯਮ-ਦ-ਸਥ-ਤ)
- [ਟਾਈਗਰ ਸੈਲਫੀ ਪਾਰਕ ਬਨਾਮ ਜੰਗਲੀ ਟਾਈਗਰ ਸਫਾਰੀ: ਕਿਹੜਾ ਨੈਤਿਕ ਹੈ?](https://vegeco.org/pa/eco-lifestyle/ਟ-ਈਗਰ-ਸ-ਲਫ-ਪ-ਰਕ-ਬਨ-ਮ-ਜ-ਗਲ-ਟ-ਈਗਰ-ਸਫ-ਰ-ਕ-ਹੜ-ਨ-ਤ-ਕ-ਹ)
- [ਕਸਾਈਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ PTSD ਅਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ: ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ](https://vegeco.org/pa/factory-farming/ਕਸ-ਈਖ-ਨ-ਦ-ਕ-ਮ-ਆ-ਵ-ਚ-ptsd-ਅਤ-ਖ-ਦਕ-ਸ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਗ-ਦ-ਲ-ਕ-ਆ-ਮਨ-ਖ-ਸ-ਕਟ)
- [Animal rights: sentience, law and moral status](https://vegeco.org/pa/hub/animal-rights-philosophy)

---

Cite as: VegEco, "ਵੈਟਰਨਰੀਅਨ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ", https://vegeco.org/pa/activism/ਵ-ਟਰਨਰ-ਅਨ-ਫ-ਕਟਰ-ਫ-ਰਮ-ਨ-ਸ-ਈਨ-ਕਰਨ-ਤ-ਇਨਕ-ਰ-ਕ-ਉ-ਕਰ-ਰਹ-ਹਨ-ਇ-ਕ-ਇ-ਟਰਵ-ਊ