# બ્લાસ્ટ ફિશિંગ શું છે? ગુજરાતમાં દરિયાઈ જીવન બચાવવા શરૂઆતની માર્ગદર્શિકા

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ એ દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને માછીમારી સમુદાયો બંને માટે વિનાશકારી છે; આ માર્ગદર્શિકા ગુજરાતમાં તેને ઓળખવા, અટકાવવા અને ટકાઉ વિકલ્પો તરફ વળવાની રીત બતાવે છે.

Source: https://vegeco.org/gu/wildlife/બ-લ-સ-ટ-ફ-શ-ગ-શ-છ-ગ-જર-તમ-દર-ય-ઈ-જ-વન-બચ-વવ-શર-આતન-મ-ર-ગદર-શ-ક
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: અનિરુદ્ધ દેસાઈ
Published: 2026-09-20T07:49:00.427Z
Updated: 2026-09-20T07:49:00.479Z
Language: gu
Topics: બ્લાસ્ટ ફિશિંગ, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ગુજરાત, દરિયાઈ જીવન સંરક્ષણ, ટકાઉ માછીમારી ગુજરાત, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે કેવી રીતે લડવું, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ શું છે, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ કેમ ખતરનાક છે, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ અટકાવવા શું કરવું, ગુજરાતમાં બ્લાસ્ટ ફિશિંગની અસર, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ કાયદો, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ અને પ્રાણી કલ્યાણ, કોરલ રીફ બ્લાસ્ટ ફિશિંગ, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ જોખમો, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ નિવારણ

---

**સંક્ષિપ્ત જવાબ:** બ્લાસ્ટ ફિશિંગ એ દરિયામાં વિસ્ફોટકો (દારૂગોળો કે હોમમેઇડ બોમ્બ) વાપરીને માછલીઓને મારવાની ગેરકાયદેસર પદ્ધતિ છે, જે માછલીઓને તો મારે જ છે, પણ કોરલ રીફ, દરિયાઈ જીવો અને ઇકોસિસ્ટમનો નાશ કરે છે. ગુજરાતના દરિયાકાંઠે આ પદ્ધતિ સામે કડક કાયદા છે, પણ અમલ નબળો છે. આ માર્ગદર્શિકા તમને બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ઓળખવા, તેની અસર સમજવા અને તેને રોકવા માટે વ્યવહારુ પગલાં લેવામાં મદદ કરશે.

## બ્લાસ્ટ ફિશિંગ શું છે અને તેને 'બોમ્બ ફિશિંગ' કેમ કહે છે?

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ, જેને 'બોમ્બ ફિશિંગ' અથવા 'ડાયનામાઇટ ફિશિંગ' પણ કહે છે, તેમાં માછીમારો દરિયામાં વિસ્ફોટકો ફેંકે છે. આ વિસ્ફોટ મોટા પ્રમાણમાં માછલીઓને મારી નાખે છે, જે સપાટી પર તરતી આવે છે અને માછીમારો તેને ભેગી કરે છે. આ પદ્ધતિ ખૂબ જ અંધાધૂંધ છે — જે માછલીઓ પકડાય છે તેમાંથી ઘણી નાની, યુવાન અને બિન-લક્ષ્ય પ્રજાતિઓ હોય છે, જેને પછી કચરા તરીકે ફેંકી દેવામાં આવે છે.

વિસ્ફોટનો ધમાકો દરિયાઈ જીવો માટે ભયંકર છે. તે ફક્ત માછલીઓને જ નહીં, પણ ડોલ્ફિન, કાચબા, શાર્ક અને અન્ય દરિયાઈ સસ્તન પ્રાણીઓને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. વિસ્ફોટથી થતો ધ્વનિ પ્રદૂષણ અને પાણીની અંદરનો આંચકો દૂર સુધી ફેલાય છે, જેના કારણે સંવેદનશીલ જીવોની સાંભળવાની શક્તિ કાયમ માટે નષ્ટ થઈ શકે છે. ભારતના દરિયાઈ મત્સ્ય નિયમન અધિનિયમ, 1981 હેઠળ બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સખત પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ ગુજરાતના દરિયાકાંઠે તેની ઘટનાઓ હજુ પણ બનતી રહે છે.

> **બ્લાસ્ટ ફિશિંગથી દર વર્ષે ૧,૦૦,૦૦૦ ટન માછલીઓ નાશ પામે છે**
>
> યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNEP) અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે બ્લાસ્ટ ફિશિંગથી દર વર્ષે અંદાજે ૧,૦૦,૦૦૦ ટન માછલી નાશ પામે છે, જેમાંથી મોટાભાગની વેડફાય છે. આ પદ્ધતિ દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને માછીમારી સમુદાયો બંને માટે લાંબા ગાળાનું સંકટ ઊભું કરે છે.

## ગુજરાતના દરિયાકાંઠે બ્લાસ્ટ ફિશિંગની અસર શું છે?

ગુજરાતનો દરિયાકાંઠો લગભગ ૧,૬૦૦ કિલોમીટર લાંબો છે, જેમાં કચ્છના અખાત અને ખંભાતના અખાત જેવા સંવેદનશીલ દરિયાઈ વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારોમાં કોરલ રીફ, મેન્ગ્રોવ અને દરિયાઈ ઘાસના મેદાનો છે, જે માછલીઓની અનેક પ્રજાતિઓ માટે નર્સરી તરીકે કામ કરે છે. બ્લાસ્ટ ફિશિંગ આ ઇકોસિસ્ટમને સીધું નુકસાન પહોંચાડે છે, જેના કારણે માછલીઓની વસ્તી ઘટે છે અને સ્થાનિક માછીમારોની આજીવિકા જોખમમાં મૂકાય છે.

ગુજરાત મરીન ઇકોસિસ્ટમ પરના એક સંશોધન (૨૦૨૩, ગુજરાત ઇકોલોજી કમિશન) અનુસાર, કચ્છના અખાતમાં છેલ્લા એક દાયકામાં કોરલ રીફનું આવરણ ૩૦% ઘટ્યું છે, અને તેમાંથી ૧૫% ઘટાડો બ્લાસ્ટ ફિશિંગ જેવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને આભારી છે. આની સીધી અસર પ્રવાસન, માછીમારી અને દરિયાઈ જૈવવિવિધતા પર પડે છે. ઉપરાંત, વિસ્ફોટથી ડોલ્ફિન અને દરિયાઈ કાચબા જેવા સંરક્ષિત પ્રાણીઓનું મૃત્યુ થાય છે, જે ભારતીય વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, ૧૯૭૨નું ઉલ્લંઘન છે.

## શા માટે બ્લાસ્ટ ફિશિંગ રોકવું જરૂરી છે? પ્રાણીઓ અને ઇકોસિસ્ટમ માટે ૭ કારણો

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ફક્ત માછલીઓને જ નહીં, પણ સમગ્ર દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમને નષ્ટ કરે છે. તેને રોકવું એ માત્ર કાયદાનું પાલન નથી, પરંતુ દરિયાઈ જીવોના કલ્યાણ માટે નૈતિક ફરજ છે. નીચેના ૭ કારણો દર્શાવે છે કે શા માટે આ પદ્ધતિ સામે તાત્કાલિક પગલાં લેવાં જોઈએ.

**બ્લાસ્ટ ફિશિંગ રોકવાના ૭ મુખ્ય કારણો**

- માછલીઓ અને દરિયાઈ પ્રાણીઓને ભયંકર પીડા અને મૃત્યુ: વિસ્ફોટથી માછલીઓના આંતરિક અવયવો ફાટી જાય છે, જે ધીમી અને પીડાદાયક મૃત્યુનું કારણ બને છે.
- કોરલ રીફનો નાશ: વિસ્ફોટ કોરલ રીફની રચનાને તોડી નાખે છે, જે દરિયાઈ જીવોના આવાસ તરીકે કામ કરે છે.
- બિન-લક્ષ્ય પ્રજાતિઓની હત્યા: ડોલ્ફિન, કાચબા, શાર્ક અને નાની માછલીઓ પણ વિસ્ફોટનો શિકાર બને છે.
- માછીમારી સમુદાયોની આજીવિકા જોખમમાં: ઇકોસિસ્ટમના વિનાશથી માછલીઓની વસ્તી ઘટે છે, જેનાથી સ્થાનિક માછીમારોને નુકસાન થાય છે.
- દરિયાઈ પ્રદૂષણ: વિસ્ફોટથી ઝેરી રસાયણો અને ભંગાર પાણીમાં ભળે છે, જે સમુદ્રી જીવન માટે ઝેરી બને છે.
- આબોહવા પરિવર્તનની અસર વધારે છે: કોરલ રીફ કાર્બન શોષવામાં મદદ કરે છે; તેનો નાશ કાર્બન ઉત્સર્જન વધારે છે.
- કાયદાનું ઉલ્લંઘન: ભારતીય કાયદામાં આ પદ્ધતિ પર પ્રતિબંધ છે, પણ તેનું પાલન ન થવાથી કાયદાની અવગણના થાય છે.

## બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે લડવા માટે પ્રથમ ૭ દિવસ: શરૂઆત કરવાની રીત

જો તમે ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં રહો છો અથવા ત્યાંની મુલાકાત લો છો, તો તમે બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે અસરકારક પગલાં લઈ શકો છો. અહીં ૭ દિવસનો વ્યવહારુ પ્લાન છે જે તમને આ મુદ્દાને સમજવામાં અને કાર્યવાહી કરવામાં મદદ કરશે.

**પ્રથમ ૭ દિવસની કાર્યવાહી**

1. દિવસ ૧: બ્લાસ્ટ ફિશિંગ વિશે વાંચો અને સમજો — ગુજરાત મરીન બોર્ડ અને CMFRIના અહેવાલો જુઓ.
2. દિવસ ૨: સ્થાનિક માછીમારો સાથે વાત કરો અને તેમના અનુભવો જાણો — તેઓ પર્યાવરણીય અસરથી વાકેફ છે કે નહીં તે સમજો.
3. દિવસ ૩: ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં બ્લાસ્ટ ફિશિંગની ઘટનાઓની જાણ કરવા માટે સ્થાનિક મત્સ્ય વિભાગનો સંપર્ક કરો.
4. દિવસ ૪: સોશિયલ મીડિયા પર જાગૃતિ ફેલાવો — #StopBlastFishing અને #SaveGujaratReefs જેવા હેશટેગ વાપરો.
5. દિવસ ૫: ટકાઉ માછલી ખરીદો — MSC પ્રમાણિત અથવા સ્થાનિક, નાના પાયે પકડાયેલી માછલી પસંદ કરો.
6. દિવસ ૬: સ્વયંસેવક જૂથોમાં જોડાઓ — ગુજરાતમાં કોસ્ટલ કન્ઝર્વેશન NGO જેમ કે 'સાગર મિત્ર' સાથે સંપર્ક કરો.
7. દિવસ ૭: તમારા સમુદાયમાં એક મીટિંગ યોજો અને બ્લાસ્ટ ફિશિંગના જોખમો વિશે ચર્ચા કરો.

## પ્રથમ મહિનામાં શું કરવું? લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના

પ્રથમ મહિનામાં, તમારે ફક્ત જાગૃતિ જ નહીં, પણ ઠોસ કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. તમે સ્થાનિક માછીમાર સંઘો સાથે ભાગીદારી કરી શકો છો, જે ટકાઉ માછીમારી પદ્ધતિઓ અપનાવવા માંગે છે. ગુજરાત સરકારે 'સાગરમિત્ર' યોજના હેઠળ માછીમારોને તાલીમ અને વૈકલ્પિક આજીવિકા માટે સહાય આપી છે — આવા કાર્યક્રમોને ટેકો આપવો મહત્વપૂર્ણ છે.

તમે સ્થાનિક મીડિયા અને પ્રભાવકો સાથે સંપર્ક કરીને બ્લાસ્ટ ફિશિંગની ઘટનાઓને પ્રકાશમાં લાવી શકો છો. ઉપરાંત, દરિયાઈ સંરક્ષણ માટે કામ કરતી રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ જેમ કે 'વાઇલ્ડલાઇફ ટ્રસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા' (WTI) અને 'ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ફોર કન્ઝર્વેશન ઓફ નેચર' (IUCN) સાથે જોડાવાથી તમારી અસર વધી શકે છે. આ સંસ્થાઓ દરિયાઈ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ માટે નીતિ ભલામણો પણ કરે છે.

## બ્લાસ્ટ ફિશિંગ રોકવામાં સામાન્ય ભૂલો અને તેને કેવી રીતે ટાળવી

ઘણા લોકો માને છે કે બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ફક્ત ગરીબ માછીમારોની સમસ્યા છે, પરંતુ તે એક પ્રણાલીગત સમસ્યા છે જેમાં નબળા અમલ અને આર્થિક દબાણનો સમાવેશ થાય છે. એક સામાન્ય ભૂલ એ છે કે લોકો ફક્ત સોશિયલ મીડિયા પર જાગૃતિ ફેલાવવાનું બંધ કરી દે છે, પરંતુ વાસ્તવિક કાર્યવાહી — જેમ કે સ્થાનિક પ્રશાસનને જાણ કરવી અને માછીમારોને વિકલ્પો આપવા — ઘણી વાર અવગણાય છે.

> **માછીમારો સાથે સહાનુભૂતિથી વાત કરો, આરોપ ન લગાવો**
>
> બ્લાસ્ટ ફિશિંગમાં સામેલ માછીમારો ઘણી વાર આર્થિક તંગીને કારણે આવું કરે છે. તેમને ગુનેગાર તરીકે નહીં, પરંતુ સમસ્યાના ભોગ બનેલા તરીકે જુઓ. ટકાઉ માછીમારી તકનીકો અને વૈકલ્પિક આજીવિકાની તાલીમ આપતા કાર્યક્રમોને પ્રોત્સાહન આપવાથી લાંબા ગાળાનો ઉકેલ મળી શકે છે.

## બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે લડવા માટે સંસાધનો અને સાધનો

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે અસરકારક કાર્યવાહી માટે યોગ્ય સંસાધનો અને સાધનો જરૂરી છે. નીચેની યાદી તમને શરૂ કરવામાં મદદ કરશે.

**બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે કાર્યવાહી માટે ચેકલિસ્ટ**

- સ્થાનિક મત્સ્ય વિભાગનો ફોન નંબર અને ઇમેઇલ સાચવો
- ગુજરાત મરીન બોર્ડની વેબસાઇટની મુલાકાત લો અને અહેવાલો વાંચો
- કોસ્ટલ કન્ઝર્વેશન NGO ની યાદી બનાવો અને સંપર્ક કરો
- ટકાઉ માછલી ખરીદવા માટે MSC પ્રમાણિત ઉત્પાદનો ઓળખો
- સોશિયલ મીડિયા પર જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કરો
- માછીમાર સંઘો સાથે બેઠક યોજો
- દરિયાઈ સંરક્ષણ કાયદાઓની નકલ મેળવો અને સમજો

## બ્લાસ્ટ ફિશિંગ વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

### બ્લાસ્ટ ફિશિંગ કેમ ખતરનાક છે?

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ખતરનાક છે કારણ કે તે દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમનો નાશ કરે છે, માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ પ્રાણીઓને ભયંકર પીડા આપે છે, અને માછીમારી સમુદાયોની આજીવિકા છીનવી લે છે. વિસ્ફોટથી કોરલ રીફ તૂટી જાય છે, જે દરિયાઈ જીવોનું આવાસ છે. આથી, તે માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં, પણ માનવો માટે પણ હાનિકારક છે.

### બ્લાસ્ટ ફિશિંગ માટે સજા શું છે?

ભારતીય મત્સ્ય નિયમન અધિનિયમ, ૧૯૮૧ હેઠળ, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ માટે ૫ વર્ષ સુધીની જેલ અને દંડ થઈ શકે છે. જો કે, અમલ નબળો હોવાને કારણે ઘણી ઘટનાઓ નોંધાતી નથી. ગુજરાતમાં, મત્સ્ય વિભાગ દ્વારા દરિયાઈ ગસ્ટ કરવામાં આવે છે, પરંતુ માછીમારોને પકડવા માટે વધુ સંસાધનોની જરૂર છે.

### બ્લાસ્ટ ફિશિંગ કેવી રીતે ઓળખવું?

બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ઓળખવા માટે, તમે દરિયામાં અચાનક મોટો ધડાકો અથવા પાણીમાં ઉછળતી લહેર જોઈ શકો છો. માછીમારોની બોટો પરથી વિસ્ફોટકો ફેંકવામાં આવે છે, તેથી જો તમને એક જ જગ્યાએ ઘણી બોટો એકઠી થયેલી દેખાય અને પછી અચાનક ધડાકો થાય, તો તે બ્લાસ્ટ ફિશિંગ હોઈ શકે છે. ઉપરાંત, સપાટી પર મૃત માછલીઓ તરતી દેખાય તો પણ શંકા કરો.

### ગુજરાતમાં બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ક્યાં વધુ થાય છે?

ગુજરાતમાં બ્લાસ્ટ ફિશિંગ મુખ્યત્વે કચ્છના અખાત, ખંભાતના અખાત અને જૂનાગઢ જિલ્લાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં નોંધાય છે. આ વિસ્તારોમાં કોરલ રીફ અને માછલીઓની વિપુલ વસ્તી છે, જે બ્લાસ્ટ ફિશિંગ માટે આકર્ષક છે. સ્થાનિક માછીમારો અને સરકારી અધિકારીઓના અહેવાલો અનુસાર, નાના પાયે થતી ઘટનાઓ હજુ પણ બનતી રહે છે.

### શું બ્લાસ્ટ ફિશિંગ માછલીની વસ્તી ઘટાડે છે?

હા, બ્લાસ્ટ ફિશિંગ માછલીની વસ્તી પર વિનાશક અસર કરે છે. વિસ્ફોટથી માત્ર પુખ્ત માછલીઓ જ નહીં, પણ નાની અને યુવાન માછલીઓ પણ મરી જાય છે, જે પ્રજનન ચક્રને નુકસાન પહોંચાડે છે. IUCN અનુસાર, બ્લાસ્ટ ફિશિંગથી દરિયાઈ જૈવવિવિધતામાં ૬૦% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે, જે લાંબા ગાળે માછીમારી ઉદ્યોગ માટે જોખમી છે.

### બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે નાગરિક તરીકે હું શું કરી શકું?

નાગરિક તરીકે, તમે સ્થાનિક મત્સ્ય વિભાગને જાણ કરી શકો છો, ટકાઉ માછલી ખરીદી શકો છો, જાગૃતિ ફેલાવી શકો છો, અને સ્વયંસેવક સંસ્થાઓ સાથે જોડાઈ શકો છો. ગુજરાતમાં, તમે 'સાગર મિત્ર' જેવી NGO સાથે ભાગીદારી કરીને દરિયાઈ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સમાં ભાગ લઈ શકો છો. તમારો અવાજ અને કાર્યવાહી સામૂહિક પરિવર્તન લાવી શકે છે.

## મુખ્ય ઉપાયો: બ્લાસ્ટ ફિશિંગ સામે અસરકારક કાર્યવાહી માટે સારાંશ

> **બ્લાસ્ટ ફિશિંગ રોકવા માટે ૪ મુખ્ય પગલાં**
>
> બ્લાસ્ટ ફિશિંગ એ દરિયાઈ જીવો અને ઇકોસિસ્ટમ માટે ગંભીર ખતરો છે. તેને રોકવા માટે, તમારે (૧) સ્થાનિક સત્તાવાળાઓને જાણ કરવી, (૨) ટકાઉ માછલી ખરીદવી, (૩) જાગૃતિ ફેલાવવી, અને (૪) સ્વયંસેવક સંસ્થાઓ સાથે જોડાવું. આ પગલાં માત્ર દરિયાઈ જીવનને બચાવશે નહીં, પણ માછીમારી સમુદાયોના ભવિષ્યને પણ સુરક્ષિત કરશે.

**મુખ્ય ઉપાયો**

- બ્લાસ્ટ ફિશિંગ ગેરકાયદેસર છે અને દરિયાઈ જીવોને ભયંકર પીડા આપે છે.
- ગુજરાતના કચ્છ અને ખંભાતના અખાતમાં આ પદ્ધતિ સામે કડક અમલ જરૂરી છે.
- ટકાઉ માછલી ખરીદવી અને સ્થાનિક NGO સાથે જોડાવું એ અસરકારક પગલાં છે.
- માછીમારો સાથે સહાનુભૂતિથી વાત કરવી અને વિકલ્પો આપવા એ લાંબા ગાળાનો ઉકેલ છે.

**સંબંધિત**

- [દરિયાઈ અભયારણ્ય vs માછીમારી ઉદ્યોગ: ગુજરાતમાં સમુદ્રી જીવન બચાવવાનું સત્ય](https://vegeco.org/gu/wildlife/દર-ય-ઈ-અભય-રણ-ય-vs-મ-છ-મ-ર-ઉદ-ય-ગ-ગ-જર-તમ-સમ-દ-ર-જ-વન-બચ-વવ-ન-સત-ય)
- [9 અસરકારક કોરલ રીફ પુનઃસ્થાપન પદ્ધતિઓ: ગુજરાતમાં સમુદ્રી જીવન બચાવવાની રીત](https://vegeco.org/gu/wildlife/9-અસરક-રક-ક-રલ-ર-ફ-પ-ન-સ-થ-પન-પદ-ધત-ઓ-ગ-જર-તમ-સમ-દ-ર-જ-વન-બચ-વવ-ન-ર-ત)
- [ગુજરાતમાં ડાઉન અને લાઈવ-પ્લકિંગ: ઊન ઉદ્યોગની છુપી ક્રૂરતા અને નૈતિક વિકલ્પો](https://vegeco.org/gu/wildlife/ગ-જર-તમ-ડ-ઉન-અન-લ-ઈવ-પ-લક-ગ-ઊન-ઉદ-ય-ગન-છ-પ-ક-ર-રત-અન-ન-ત-ક-વ-કલ-પ)
- [How to Stop Zoos in Gujarat: 30-Day Ethical Animal Rights Action Plan](https://vegeco.org/gu/animal-rights/how-to-stop-zoos-in-gujarat-30-day-ethical-animal-rights-action-plan)
- [ગુજરાતમાં કેક્ટસ લેધર વૉલેટ કેવી રીતે બનાવવું: 30 દિવસમાં ઝીરો-વેસ્ટ ક્રાફ્ટ ગાઇડ](https://vegeco.org/gu/eco-lifestyle/ગ-જર-તમ-ક-ક-ટસ-લ-ધર-વ-લ-ટ-ક-વ-ર-ત-બન-વવ-30-દ-વસમ-ઝ-ર-વ-સ-ટ-ક-ર-ફ-ટ-ગ-ઇડ)

---

Cite as: VegEco, "બ્લાસ્ટ ફિશિંગ શું છે? ગુજરાતમાં દરિયાઈ જીવન બચાવવા શરૂઆતની માર્ગદર્શિકા", https://vegeco.org/gu/wildlife/બ-લ-સ-ટ-ફ-શ-ગ-શ-છ-ગ-જર-તમ-દર-ય-ઈ-જ-વન-બચ-વવ-શર-આતન-મ-ર-ગદર-શ-ક