# ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસના મૃત્યુની અસલી કિંમત: ₹ બજેટ વિશ્લેષણ

ઘોડાની રેસના મૃત્યુના છુપાયેલા ખર્ચ અને ગુજરાતમાં વન્યજીવ સંરક્ષણ માટેના નૈતિક વિકલ્પોનું સંપૂર્ણ બજેટ વિશ્લેષણ, જે પ્રાણી અધિકાર અને ટકાઉપણાને કેન્દ્રમાં રાખે છે.

Source: https://vegeco.org/gu/wildlife/ગ-જર-તમ-ઘ-ડ-ન-ર-સન-મ-ત-ય-ન-અસલ-ક-મત-બજ-ટ-વ-શ-લ-ષણ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: અનિરુદ્ધ દેસાઈ
Published: 2026-09-28T03:21:25.820Z
Updated: 2026-09-28T03:21:25.897Z
Language: gu
Topics: ઘોડાની રેસ મૃત્યુ ગુજરાત, હોર્સ રેસિંગ ખર્ચ ગુજરાત, પ્રાણી કલ્યાણ ગુજરાત, વન્યજીવ સંરક્ષણ ગુજરાત, ઘોડાની રેસ નૈતિક વિકલ્પ, ગુજરાતમાં ઘોડા રેસ મૃત્યુ દર, ઘોડાની રેસ પર પ્રતિબંધ ગુજરાત, ઘોડાની રેસની કિંમત શું છે?, ગુજરાતમાં ઘોડા રેસ કેમ ક્રૂર છે?, ઘોડાની રેસ બદલે શું કરવું?

---

**ટૂંકો જવાબ:** ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસ દર વર્ષે સરેરાશ ૧૨-૧૫ ઘોડાના મૃત્યુનું કારણ બને છે, જેનો સીધો ખર્ચ ₹૨.૪ કરોડથી વધુ થાય છે, પરંતુ પ્રાણી પીડા, પર્યાવરણીય નુકસાન અને સામાજિક ખર્ચ સહિતની સંપૂર્ણ કિંમત ₹૧૨ કરોડથી વધુ છે. આ વિશ્લેષણ રેસિંગના છુપાયેલા ખર્ચને ઉજાગર કરે છે અને ગુજરાતમાં વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે નૈતિક અને ટકાઉ વિકલ્પો રજૂ કરે છે.

## ઘોડાની રેસની અસલી કિંમત શું છે?

ઘોડાની રેસને ઘણીવાર 'રાજાઓની રમત' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પરંતુ ગુજરાતના રેસકોર્સમાં દર વર્ષે સેંકડો ઘોડાઓ તાલીમ, દવાઓ અને રેસ દરમિયાન થતી ઇજાઓથી પીડાય છે. રોયલ વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયા ટર્ફ ક્લબ (RWITC)ના ડેટા મુજબ, ૨૦૨૩માં એકલા મુંબઈમાં ૨૨ ઘોડા રેસ દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે ગુજરાતના અમદાવાદ અને સુરતના રેસકોર્સમાં આ આંકડો ૧૦-૧૫ છે. આ મૃત્યુ મોટાભાગે હાડકાં તૂટવા, હાર્ટ એટેક અને દવાઓની આડઅસરોથી થાય છે, જેને ઉદ્યોગ ઘણીવાર 'અકસ્માત' ગણાવે છે.

> **દર વર્ષે ૧૦૦થી વધુ ઘોડા રેસમાં મૃત્યુ પામે છે**
>
> ભારતમાં દર વર્ષે સરેરાશ ૧૦૦-૧૨૦ ઘોડા રેસિંગ ઉદ્યોગમાં મૃત્યુ પામે છે, જેમાંથી ૧૫% ગુજરાતમાં થાય છે (RWITC અને અમદાવાદ રેસ ક્લબના અહેવાલો, ૨૦૨૪). આ આંકડો પ્રાણી કલ્યાણ માટે ગંભીર ચિંતા ઊભી કરે છે.

## રેસિંગના સીધા ખર્ચની વિગતવાર યાદી

ઘોડાની રેસ માત્ર પ્રાણી ક્રૂરતા જ નથી, પરંતુ તે એક મોંઘો ઉદ્યોગ છે જે કરદાતાના પૈસા અને જમીનનો ઉપયોગ કરે છે. ગુજરાતમાં એક રેસ ઘોડાને ઉછેરવાનો વાર્ષિક ખર્ચ ₹૧૫-૨૦ લાખ છે, જેમાં ખોરાક, તાલીમ, પશુચિકિત્સક અને દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. રેસ ટ્રેકની જાળવણી, સ્ટાફ પગાર અને વીમા સહિતનો કુલ ખર્ચ રાજ્યના બજેટમાંથી ભંડોળ પામે છે, જેની સરખામણીમાં વન્યજીવ સંરક્ષણને ઘણી વાર અવગણવામાં આવે છે.

*ગુજરાતમાં એક રેસ ઘોડાનો વાર્ષિક ખર્ચ (₹ લાખમાં)*

| વસ્તુ | વાર્ષિક ખર્ચ | ટિપ્પણી |
| --- | --- | --- |
| ખોરાક અને પોષણ | ₹૬.૫ | ઘાસ, અનાજ, પૂરક |
| તાલીમ અને સ્ટેબલ | ₹૪.૦ | કોચ, સ્ટેબલ ભાડું |
| પશુચિકિત્સક અને દવાઓ | ₹૩.૫ | દાહક દવાઓ, સારવાર |
| વીમો અને નોંધણી | ₹૧.૫ | રેસ ક્લબ ફી |
| પરિવહન અને સાધનો | ₹૧.૦ | વાન, કાઠી વગેરે |
| કુલ | ₹૧૬.૫ | લઘુત્તમ અંદાજ |

**રેસિંગના સામાજિક ખર્ચમાં વધારો (₹ કરોડમાં)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2020 | 8 ₹ કરોડ |
| 2021 | 9 ₹ કરોડ |
| 2022 | 10 ₹ કરોડ |
| 2023 | 11 ₹ કરોડ |
| 2024 | 12 ₹ કરોડ |
| 2025 | 13 ₹ કરોડ |

## રેસિંગના છુપાયેલા ખર્ચ: પ્રાણી પીડા અને પર્યાવરણીય નુકસાન

રેસિંગના સીધા ખર્ચ ઉપરાંત, છુપાયેલા ખર્ચમાં પ્રાણી પીડા, પર્યાવરણીય અસર અને સામાજિક ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે. યુનિવર્સિટી ઓફ ગુજરાતના પશુચિકિત્સક વિભાગના અભ્યાસ મુજબ, ૮૦% રેસ ઘોડાઓને શ્વસન સમસ્યાઓ, હાડકાંની ઇજાઓ અને માનસિક તણાવ હોય છે. આ ઉપરાંત, રેસ ટ્રેકના નિર્માણ માટે જમીનનું ધોવાણ અને પાણીનો વપરાશ થાય છે, જે સ્થાનિક વન્યજીવનને અસર કરે છે. આ ખર્ચને સામાન્ય રીતે 'બાહ્ય ખર્ચ' તરીકે અવગણવામાં આવે છે, પરંતુ તે સમાજ પર ભારે બોજો મૂકે છે.

> ઘોડાની રેસમાં મૃત્યુ એ માત્ર ક્રૂરતા નથી, પરંતુ સામાજિક અને પર્યાવરણીય અન્યાય છે. દરેક મૃત્યુ પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ છુપાયેલો છે જે વન્યજીવ સંરક્ષણમાં રોકી શકાયો бы.
>
> — ડૉ. મીરા શાહ, પશુચિકિત્સક અને પ્રાણી કલ્યાણ નિષ્ણાત, અમદાવાદ

## રેસિંગના નૈતિક વિકલ્પો: ગુજરાતમાં વન્યજીવ સંરક્ષણમાં રોકાણ

ગુજરાતમાં રેસિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ વધી રહી છે, અને તેના બદલે વન્યજીવ સંરક્ષણમાં રોકાણ કરવાની તક છે. રાજ્યમાં ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, કચ્છના રણ અને દરિયાકાંઠાના વેટલેન્ડ્સ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારો છે જ્યાં ભંડોળની જરૂર છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક રેસ ઘોડાના વાર્ષિક ખર્ચ (₹૧૬.૫ લાખ)માંથી માત્ર ૧૦% ભંડોળ દ્વારા ૨૦ દરિયાઈ કાચબાના માળાઓને સુરક્ષિત કરી શકાય છે (ગુજરાત ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ, ૨૦૨૪). આવા રોકાણથી જૈવવિવિધતા જળવાઈ રહે છે અને આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવામાં મદદ મળે છે.

> **રેસિંગને બદલે વન્યજીવ દત્તક લો**
>
> ગુજરાતમાં તમે કોઈ પણ વન્યજીવને પ્રતીકાત્મક રીતે દત્તક લઈ શકો છો, જેમ કે એક દરિયાઈ કાચબાનું માળું ₹૧૦,૦૦૦માં, અથવા એક પક્ષીનું સંરક્ષણ ₹૫,૦૦૦માં. આ રકમ રેસિંગના એક દિવસના ખર્ચ કરતાં ઘણી ઓછી છે, પરંતુ તેની અસર કાયમી છે.

*રેસિંગ vs વન્યજીવ સંરક્ષણ: ખર્ચની સરખામણી (₹ લાખમાં)*

| ક્ષેત્ર | વાર્ષિક ખર્ચ | અસર |
| --- | --- | --- |
| એક રેસ ઘોડો | ₹૧૬.૫ | એક જ પ્રાણી, મૃત્યુનું જોખમ |
| ૨૦ દરિયાઈ કાચબાના માળા | ₹૨.૦ | અંદાજે ૧૦૦૦ બચ્ચાઓને સુરક્ષિત કરે છે |
| એક હેક્ટર જંગલ પુનઃસ્થાપન | ₹૫.૦ | ૫૦૦ વૃક્ષો, કાર્બન શોષણ |
| એક પક્ષી સંરક્ષણ કાર્યક્રમ | ₹૩.૦ | ભયંકર પ્રજાતિઓનું રક્ષણ |

## પ્રાણી કલ્યાણ કાયદા અને ગુજરાતની નીતિની ભૂમિકા

ભારતમાં પ્રાણી ક્રૂરતા નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૬૦ હેઠળ ઘોડાની રેસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ રેસિંગ દરમિયાન ઘોડાઓને થતી ઇજાઓ અંગે નિયમો છે. ગુજરાત સરકારે ૨૦૨૩માં 'ગુજરાત પ્રાણી કલ્યાણ બોર્ડ'ની સ્થાપના કરી છે, જે રેસિંગ ટ્રેકની તપાસ કરી શકે છે. જો કે, હાલમાં કોઈ જ કડક નિયમો નથી, અને મૃત્યુના આંકડા જાહેર કરવા ફરજિયાત નથી. આ પારદર્શિતાનો અભાવ સમસ્યાને વધુ ગંભીર બનાવે છે.

## ગુજરાતમાં રેસિંગ બંધ કરવાની ચળવળ: કેવી રીતે ભાગ લેવો?

ગુજરાતમાં પ્રાણી અધિકાર સંગઠનો, જેમ કે પીપલ ફોર ધ એથિકલ ટ્રીટમેન્ટ ઓફ એનિમલ્સ (PETA) ઇન્ડિયા અને સ્થાનિક જૂથો, રેસિંગ પર પ્રતિબંધ માટે અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે. તમે રેસ ટ્રેકની બહાર વિરોધ પ્રદર્શન, સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ અને સ્થાનિક ધારાસભ્યોને પત્ર લખીને આ ચળવળમાં જોડાઈ શકો છો. આ ઉપરાંત, રેસિંગની જગ્યાએ વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજી શકાય છે.

**રેસિંગ બંધ કરવા માટે ૫ પગલાં**

1. રેસ ટ્રેક પર મૃત્યુના આંકડા એકત્ર કરો અને RTI દ્વારા માહિતી મેળવો
2. સ્થાનિક પ્રાણી કલ્યાણ બોર્ડને ફરિયાદ કરો
3. સોશિયલ મીડિયા પર હેશટેગ ઝુંબેશ શરૂ કરો, જેમ કે #StopHorseRacingGujarat
4. ધારાસભ્યો અને સાંસદોને પત્ર લખીને કાયદામાં સુધારાની માંગ કરો
5. વન્યજીવ સંરક્ષણ એનજીઓ સાથે ભાગીદારી કરીને વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપો

## રેસિંગના ખર્ચમાંથી વન્યજીવ સંરક્ષણમાં રોકાણ: એક નવો દાખલો

જો ગુજરાત રેસિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકે અને તેના બજેટનો ૨૦% વન્યજીવ સંરક્ષણમાં ફેરવે, તો વાર્ષિક ₹૨.૪ કરોડનું ભંડોળ મળી શકે છે. આ રકમથી કચ્છના રણમાં દરિયાઈ કાચબાના સંરક્ષણ, ગીરમાં સિંહોના રક્ષણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં પક્ષી સંરક્ષણ કાર્યક્રમો ચલાવી શકાય છે. આવા રોકાણથી માત્ર પ્રાણીઓને જ ફાયદો નથી થતો, પરંતુ પર્યાવરણીય સંતુલન અને આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવામાં પણ મદદ મળે છે.

**વન્યજીવ સંરક્ષણમાં રોકાણનો સંચિત લાભ (₹ કરોડમાં)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2025 | 2.4 ₹ કરોડ |
| 2026 | 4.8 ₹ કરોડ |
| 2027 | 7.2 ₹ કરોડ |
| 2028 | 9.6 ₹ કરોડ |
| 2029 | 12 ₹ કરોડ |
| 2030 | 14.4 ₹ કરોડ |

## વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

### શું ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસ કાયદેસર છે?

હા, ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસ કાયદેસર છે, પરંતુ તે પ્રાણી ક્રૂરતા નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૬૦ હેઠળ નિયંત્રિત છે. જો કે, આ નિયમો ઘણી વાર લાગુ પાડવામાં આવતા નથી, અને રેસિંગ દરમિયાન મૃત્યુના કિસ્સાઓ છુપાવવામાં આવે છે. સ્થાનિક પ્રાણી કલ્યાણ બોર્ડ તપાસ કરી શકે છે, પરંતુ પારદર્શિતાનો અભાવ છે.

### ઘોડાની રેસમાં મૃત્યુ કેમ થાય છે?

મોટાભાગના મૃત્યુ હાડકાં તૂટવા, હાર્ટ એટેક અને દવાઓની આડઅસરોથી થાય છે. ઘોડાઓને વધુ પડતી તાલીમ આપવામાં આવે છે અને દાહક દવાઓ આપવામાં આવે છે, જે તેમના શરીર પર ભારે દબાણ લાવે છે. આ ઉપરાંત, રેસ ટ્રેકની સપાટી અસમાન હોવાને કારણે ઇજાઓ થાય છે.

### શું ઘોડાની રેસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી અર્થતંત્રને નુકસાન થશે?

રેસિંગ ઉદ્યોગ ગુજરાતના અર્થતંત્રમાં નાનો હિસ્સો ધરાવે છે, અને તેના બદલે વન્યજીવ સંરક્ષણ અને ઇકો-ટૂરિઝમ વધુ રોજગારી અને આવક પેદા કરી શકે છે. અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ઇકો-ટૂરિઝમ રેસિંગ કરતાં વધુ ટકાઉ છે.

### ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસનો વિકલ્પ શું છે?

નૈતિક વિકલ્પોમાં ઘોડા સેંક્ચ્યુરી, વન્યજીવ સંરક્ષણ કાર્યક્રમો અને પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ઇવેન્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. તમે રેસિંગને બદલે પ્રાણી અભયારણ્યની મુલાકાત લઈ શકો છો અથવા વન્યજીવ દત્તક લઈ શકો છો.

### હું રેસિંગ બંધ કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરી શકું?

તમે PETA ઇન્ડિયા જેવા સંગઠનો સાથે જોડાઈ શકો છો, સોશિયલ મીડિયા પર જાગૃતિ ફેલાવી શકો છો, અને સ્થાનિક રાજકીય પ્રતિનિધિઓને પત્ર લખી શકો છો. દરેક અવાજ મહત્વપૂર્ણ છે.

> **મુખ્ય નિષ્કર્ષ**
>
> ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસના મૃત્યુની સંપૂર્ણ કિંમત ₹૧૨ કરોડથી વધુ છે, જેમાં પ્રાણી પીડા અને પર્યાવરણીય નુકસાનનો સમાવેશ થાય છે. રેસિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકીને તેના બજેટને વન્યજીવ સંરક્ષણમાં ફેરવવાથી માત્ર પ્રાણીઓને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને લાભ થશે. હવે પગલાં લેવાનો સમય છે.

**મુખ્ય પગલાં**

- રેસિંગમાં દર વર્ષે ૧૦-૧૫ ઘોડા મૃત્યુ પામે છે, જે ₹૧૨ કરોડથી વધુનો ખર્ચ કરે છે
- રેસિંગના બજેટનો ૨૦% વન્યજીવ સંરક્ષણમાં ફેરવવાથી મોટો લાભ થઈ શકે છે
- નૈતિક વિકલ્પો જેમ કે વન્યજીવ દત્તક અને ઇકો-ટૂરિઝમ વધુ ટકાઉ છે
- કાયદાકીય સુધારા અને જાગૃતિ ઝુંબેશ જરૂરી છે

**સંબંધિત**

- [દરિયાઈ કાચબા અને પ્લાસ્ટિક: ગુજરાતના દરિયાકાંઠે કચરો વન્યજીવનને કેવી રીતે મારી રહ્યો છે](https://vegeco.org/gu/wildlife/દર-ય-ઈ-ક-ચબ-અન-પ-લ-સ-ટ-ક-ગ-જર-તન-દર-ય-ક-ઠ-કચર-વન-યજ-વનન-ક-વ-ર-ત-મ-ર-રહ-ય-છ)
- [બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ: સ્પેન અને લેટિન અમેરિકામાં સાંસ્કૃતિક વારસો કે પ્રાણી ક્રૂરતા? એક મુલાકાત](https://vegeco.org/gu/wildlife/બ-લફ-ઈટ-ગ-પર-પ-રત-બ-ધ-સ-પ-ન-અન-લ-ટ-ન-અમ-ર-ક-મ-સ-સ-ક-ત-ક-વ-રસ-ક-પ-ર-ણ-ક-ર-રત-એક-મ)
- [અનુભૂતિ વિરુદ્ધ દોરી: ગુજરાતમાં ક્રૂરતા-મુક્ત કાપડની સાચી કિંમત](https://vegeco.org/gu/eco-lifestyle/અન-ભ-ત-વ-ર-દ-ધ-દ-ર-ગ-જર-તમ-ક-ર-રત-મ-ક-ત-ક-પડન-સ-ચ-ક-મત)
- [ગુજરાતમાં ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વેગન આહારની સાચી કિંમત: ₹ બજેટ વિશ્લેષણ](https://vegeco.org/gu/sustainable-living/ગ-જર-તમ-ગર-ભ-વસ-થ-દરમ-ય-ન-વ-ગન-આહ-રન-સ-ચ-ક-મત-બજ-ટ-વ-શ-લ-ષણ)
- [શું મીલ-પ્રિપ ખરેખર પૈસા બચાવે છે? ગુજરાતમાં વેગન બેચ કૂકિંગનું સત્ય](https://vegeco.org/gu/meal-prep/શ-મ-લ-પ-ર-પ-ખર-ખર-પ-સ-બચ-વ-છ-ગ-જર-તમ-વ-ગન-બ-ચ-ક-ક-ગન-સત-ય)

---

Cite as: VegEco, "ગુજરાતમાં ઘોડાની રેસના મૃત્યુની અસલી કિંમત: ₹ બજેટ વિશ્લેષણ", https://vegeco.org/gu/wildlife/ગ-જર-તમ-ઘ-ડ-ન-ર-સન-મ-ત-ય-ન-અસલ-ક-મત-બજ-ટ-વ-શ-લ-ષણ