# શ્રેષ્ઠ બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી: 30 મિનિટમાં બનાવો મઠની કઢી અને ભાત

બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપીની આ સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકામાં, મઠની કઢી અને ભાતની સરળ રીત, પોષણ અને ટકાઉપણું જાણો – 30 મિનિટમાં તૈયાર.

Source: https://vegeco.org/gu/recipes/શ-ર-ષ-ઠ-બ-દ-ધ-શ-ક-હ-ર-ર-સ-પ-30-મ-ન-ટમ-બન-વ-મઠન-કઢ-અન-ભ-ત
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: પ્રિયા શાહ
Published: 2026-10-02T07:42:11.856Z
Updated: 2026-10-02T07:42:11.919Z
Language: gu
Topics: બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી, મઠની કઢી રેસિપી, વેગન કઢી ગુજરાતી, બૌદ્ધ ભોજન પરંપરા, શાકાહારી ભોજન 30 મિનિટ, પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ કઢી, મઠ ભોજન વાનગીઓ, બૌદ્ધ ધર્મમાં શાકાહાર, ગુજરાતમાં શાકાહારી રેસિપી, ટકાઉ ભોજન રેસિપી, કઢી કેવી રીતે બનાવવી, બૌદ્ધ મઠમાં ભોજન, વેગન કઢી પોષણ, શાકાહારી ભોજન ટિપ્સ

---

**ટૂંકો જવાબ:** બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી એ પરંપરાગત ભારતીય કઢીનો એક પ્રકાર છે, જેમાં દહીં અથવા છાશની જગ્યાએ શાકભાજી, દાળ અને મસાલાનો ઉપયોગ થાય છે. આ રેસિપી 30 મિનિટમાં તૈયાર થાય છે, પોષણથી ભરપૂર છે, અને પ્રાણી-મૈત્રીપૂર્ણ હોવાથી ટકાઉ જીવનશૈલીને ટેકો આપે છે. અહીં આપેલી રીત ગુજરાતી રસોડામાં સરળતાથી બનાવી શકાય છે.

## બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી શું છે અને તે શા માટે લોકપ્રિય છે?

બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી એ ભારતીય ઉપખંડમાં બૌદ્ધ મઠોમાં પીરસવામાં આવતા ભોજનની પરંપરા પર આધારિત છે. બૌદ્ધ ધર્મમાં અહિંસાના સિદ્ધાંતને કારણે મોટાભાગના મઠોમાં માંસ, માછલી અને ઇંડાનો ત્યાગ કરવામાં આવે છે. આધુનિક સમયમાં, આ રેસિપીઓ વેગન અને શાકાહારી આહાર લેનારાઓ માટે પ્રેરણા બની છે. ગુજરાતમાં, જ્યાં શાકાહાર પહેલેથી જ વ્યાપક છે, આ રેસિપીઓ સ્થાનિક સ્વાદ અને આરોગ્ય લાભો સાથે સુસંગત છે.

બૌદ્ધ મઠોમાં ભોજન સામાન્ય રીતે સાદું, સંતુલિત અને મોસમી શાકભાજી પર કેન્દ્રિત હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, તિબેટીયન મઠોમાં થુકપા (નૂડલ સૂપ) અને મોમો (શાકભાજી ડમ્પલિંગ) જોવા મળે છે, જ્યારે થાઈ મઠોમાં હરિયાળી કઢી અને ચોખા પ્રચલિત છે. ભારતમાં, ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં, મઠની કઢી જેવી વાનગીઓ લોકપ્રિય છે, જેમાં દહીંને બદલે દાળ અથવા નારિયેળના દૂધનો ઉપયોગ થાય છે. આ રેસિપી માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નથી, પરંતુ પર્યાવરણ માટે પણ ઓછી હાનિકારક છે, કારણ કે તેમાં ડેરી ઉત્પાદનોની જરૂર નથી.

> **ડેરી ઉદ્યોગની પર્યાવરણીય અસર**
>
> ડેરી ઉદ્યોગ વૈશ્વિક ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનમાં લગભગ 3.4% ફાળો આપે છે, અને દરેક લિટર દૂધ માટે લગભગ 1.5 કિલોગ્રામ CO₂ સમકક્ષ ઉત્સર્જન થાય છે (FAO, 2024). મઠની કઢી જેવી વેગન રેસિપી આ ઉત્સર્જનને ટાળે છે.

## મઠની કઢી અને ભાત: સામગ્રી અને સાધનો

### આ રેસિપી માટે જરૂરી સામગ્રી

આ રેસિપી 4 લોકો માટે છે, અને તૈયારીનો સમય 15 મિનિટ અને રાંધવાનો સમય 15 મિનિટ છે. કુલ સમય 30 મિનિટ. દરેક સર્વિંગ લગભગ 350 કેલરી આપે છે.

**મઠની કઢી માટે સામગ્રી**

- 1 કપ ચણાની દાળ (પલાળેલી, 4 કલાક)
- 1 નાની ડુંગળી, ઝીણી સમારેલી
- 2 લીલા મરચા, ઝીણા સમારેલા
- 1 ટીસ્પૂન આદુ-લસણની પેસ્ટ
- 1 ટીસ્પૂન હળદર પાવડર
- 1 ટીસ્પૂન ધાણા-જીરું પાવડર
- ½ ટીસ્પૂન ગરમ મસાલો
- 2 ટમેટાં, ઝીણા સમારેલા
- 2 કપ શાકભાજી (ગાજર, વટાણા, બટેટા)
- 2 ચમચી નારિયેળ તેલ
- 4 કપ પાણી
- મીઠું સ્વાદ મુજબ
- તાજી કોથમીર, સજાવટ માટે

**ભાત માટે સામગ્રી**

- 1 કપ બાસમતી ચોખા
- 2 કપ પાણી
- 1 ટીસ્પૂન તેલ
- એક ચપટી મીઠું

### જરૂરી સાધનો

**રસોડાનાં સાધનો**

- મોટી કડાઈ અથવા પેન
- પ્રેશર કુકર (દાળ માટે)
- ચોખા રાંધવાનું વાસણ
- ચમચી, કટિંગ બોર્ડ અને છરી
- માપવાના કપ અને ચમચી

## પગલાં-દર-પગલાં રીત: મઠની કઢી અને ભાત

**રાંધવાની રીત**

1. પલાળેલી ચણાની દાળને પ્રેશર કુકરમાં 2 સિટી સુધી રાંધો, પછી બાજુ પર રાખો.
2. એક મોટી કડાઈમાં નારિયેળ તેલ ગરમ કરો, ડુંગળી ઉમેરીને ગોલ્ડન બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
3. આદુ-લસણની પેસ્ટ અને લીલા મરચા ઉમેરો, 1 મિનિટ રાંધો.
4. હળદર, ધાણા-જીરું અને ગરમ મસાલો ઉમેરીને સાંતળો.
5. ટમેટાં ઉમેરો અને નરમ થાય ત્યાં સુધી રાંધો.
6. શાકભાજી ઉમેરો અને 5 મિનિટ સાંતળો.
7. રાંધેલી દાળ અને 4 કપ પાણી ઉમેરો, મીઠું નાખો.
8. કઢીને ઉકાળો, પછી ધીમી આંચ પર 10 મિનિટ રાંધો, જ્યાં સુધી શાકભાજી નરમ ન થાય.
9. દરમિયાન, ચોખાને ધોઈને 2 કપ પાણી, તેલ અને મીઠું સાથે ઉકાળો, ઢાંકીને 15 મિનિટ રાંધો.
10. કઢીને કોથમીરથી સજાવીને ગરમ ભાત સાથે પીરસો.

આ રેસિપીમાં દહીંની જગ્યાએ દાળનો ઉપયોગ કરવાથી કઢીમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધે છે અને ડેરી ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલી પ્રાણી પીડા ટાળવામાં આવે છે. ભારતમાં, ડેરી ઉદ્યોગમાં ગાયોને દૂધ માટે ફરજિયાત ગર્ભાધાન કરવામાં આવે છે, અને નર વાછરડાને ઘણીવાર કતલખાનામાં મોકલવામાં આવે છે. આ રેસિપી પસંદ કરીને, તમે આ ક્રૂરતાને ટેકો આપતા નથી.

> મઠની કઢી જેવી પરંપરાગત વાનગીઓ આપણને શીખવે છે કે સ્વાદિષ્ટ ભોજન માટે પ્રાણી ઉત્પાદનો જરૂરી નથી. તે અહિંસા અને ટકાઉપણાનું જીવંત ઉદાહરણ છે.
>
> — ડૉ. અનિલ દેસાઈ, સહાયક પ્રોફેસર, ગુજરાત યુનિવર્સિટી, ફૂડ સાયન્સ વિભાગ

## મઠની કઢીનું પોષણ મૂલ્ય: શું તે આરોગ્યપ્રદ છે?

આ મઠની કઢી અને ભાતનું સર્વિંગ પોષણથી ભરપૂર છે. ચણાની દાળ ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળું પ્રોટીન, ફાઇબર અને આયર્ન પ્રદાન કરે છે, જ્યારે શાકભાજી વિટામિન A, C અને એન્ટીઑકિસડન્ટ આપે છે. નારિયેળ તેલ સારા ચરબીનો સ્ત્રોત છે, અને ચોખા કાર્બોહાઇડ્રેટ પૂરો પાડે છે. આ ભોજન સંતુલિત છે અને દૈનિક પોષણ જરૂરિયાતોમાં મદદ કરે છે.

*પ્રતિ સર્વિંગ પોષણ માહિતી (અંદાજિત)*

| પોષક તત્વ | માત્રા | દૈનિક જરૂરિયાત (%) |
| --- | --- | --- |
| કેલરી | 350 કેસીએલ | 17.5% |
| પ્રોટીન | 12 ગ્રામ | 24% |
| કાર્બોહાઇડ્રેટ | 58 ગ્રામ | 19% |
| ચરબી | 8 ગ્રામ | 12% |
| ફાઇબર | 10 ગ્રામ | 40% |
| આયર્ન | 3.5 મિલિગ્રામ | 19% |

## બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપીના વિવિધ પ્રકારો

મઠની કઢીને વિવિધ રીતે બદલી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, નારિયેળના દૂધનો ઉપયોગ કરીને મલાઈ જેવી રચના મેળવી શકાય છે. થાઈ શૈલીમાં, લીમડાના પાન અને લેમનગ્રાસ ઉમેરીને સુગંધ વધારી શકાય છે. ગુજરાતી સ્વાદ માટે, ગોળ અથવા લીંબુનો રસ ઉમેરીને ખાટો-મીઠો સ્વાદ મેળવી શકાય છે. આ રેસિપીમાં ઉપલબ્ધ શાકભાજીનો ઉપયોગ કરીને મોસમી અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળે છે.

**લોકપ્રિય વિવિધતાઓ**

- નારિયેળ-દૂધ મઠ કઢી: વધુ મલાઈદાર સ્વાદ માટે
- થાઈ શૈલી: લેમનગ્રાસ અને લીમડાના પાન સાથે
- ગુજરાતી સ્વાદ: ગોળ અને લીંબુના રસ સાથે
- ઝડપી સંસ્કરણ: પ્રેશર કુકરમાં 15 મિનિટમાં
- ઉનાળુ વિકલ્પ: દહીંની જગ્યાએ કાકડી અને ફુદીનો

## બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી અને પર્યાવરણીય ટકાઉપણું

બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી માત્ર સ્વાસ્થ્ય માટે જ નહીં, પર્યાવરણ માટે પણ ફાયદાકારક છે. ડેરી ઉદ્યોગ વૈશ્વિક ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે, અને ગુજરાતમાં ડેરી સહકારી મંડળીઓ જેવી કે અમૂલ મોટા પાયે દૂધ ઉત્પાદન કરે છે. આ રેસિપી ડેરી ઉત્પાદનો ટાળીને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડે છે. વધુમાં, સ્થાનિક અને મોસમી શાકભાજીનો ઉપયોગ કરવાથી પરિવહન ઉત્સર્જન પણ ઘટે છે.

**ડેરી ઉત્પાદન vs વેગન ભોજનનું કાર્બન ઉત્સર્જન (kg CO₂ પ્રતિ ભોજન)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| ડેરી કઢી | 4.2 kg CO₂ |
| વેગન કઢી | 1.1 kg CO₂ |
| બીફ કરી | 8.5 kg CO₂ |
| ચિકન કરી | 3.8 kg CO₂ |

આંકડા દર્શાવે છે કે વેગન કઢી ડેરી કઢી કરતાં લગભગ 74% ઓછું કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે (Our World in Data, 2024). ગુજરાતમાં, જ્યાં વાર્ષિક ધોરણે લાખો લોકો ડેરી ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરે છે, આ રેસિપી અપનાવવાથી રાજ્યના કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ડેરી ઉદ્યોગમાં ગાયોને ઘણીવાર ગર્ભાધાન, દૂધ ઉતારવા અને વાછરડા છીનવી લેવા જેવી પીડાદાયક પ્રક્રિયાઓનો સામનો કરવો પડે છે, જે પ્રાણી અધિકારોની દૃષ્ટિએ ગંભીર ચિંતા છે.

## બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપીના સામાન્ય પ્રશ્નો

### શું મઠની કઢી સંપૂર્ણપણે વેગન છે?

હા, આ રેસિપીમાં દહીં, છાશ, ઘી અથવા અન્ય કોઈ ડેરી ઉત્પાદનનો ઉપયોગ થતો નથી. ચણાની દાળ, શાકભાજી અને નારિયેળ તેલ જેવા છોડ-આધારિત ઘટકો વપરાય છે. જો તમે સખત વેગન છો, તો ખાતરી કરો કે તમે ઉપયોગ કરતા મસાલામાં છુપાયેલા ડેરી ઘટકો નથી, જેમ કે કેટલાક વ્યાપારી મસાલા પાવડરમાં ઘીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

### શું મઠની કઢી બાળકો માટે યોગ્ય છે?

ચોક્કસપણે. આ કઢીમાં કોઈ તીખા મસાલા નથી, અને લીલા મરચાની માત્રા ઓછી છે. બાળકો માટે, તમે મરચા સંપૂર્ણપણે છોડી શકો છો અને શાકભાજીને નાના ટુકડામાં કાપી શકો છો. પ્રોટીન અને ફાઇબરનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી, તે વધતા બાળકો માટે પૌષ્ટિક ભોજન છે. ભાત સાથે પીરસવાથી બાળકોને ભરપૂર ઊર્જા મળે છે.

### મઠની કઢી કેટલા દિવસ સુધી રાખી શકાય?

રાંધેલી કઢીને એરટાઈટ કન્ટેનરમાં ફ્રિજમાં 3 દિવસ સુધી સ્ટોર કરી શકાય છે. તેને ફ્રીઝરમાં 1 મહિના સુધી પણ રાખી શકાય છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે, થોડું પાણી ઉમેરો કારણ કે કઢી ઘટ્ટ થઈ જાય છે. આ રેસિપી બેચ કૂકિંગ માટે ઉત્તમ છે, જે સમય અને ઊર્જા બચાવે છે.

### શું હું કઢીમાં અન્ય દાળનો ઉપયોગ કરી શકું?

હા, તમે મૂંગ દાળ, તુવેર દાળ અથવા મસૂર દાળનો ઉપયોગ કરી શકો છો. દરેક દાળનો સ્વાદ અને રાંધવાનો સમય અલગ હોય છે; તુવેર દાળ ઝડપથી રાંધાય છે, જ્યારે ચણાની દાળ વધુ પ્રોટીન આપે છે. ધ્યાન રાખો કે દાળને સારી રીતે પલાળીને રાંધો જેથી તે સરળતાથી પચે.

### શું આ રેસિપી ગ્લુટેન-ફ્રી છે?

હા, આ રેસિપીમાં કોઈ ઘઉં અથવા ગ્લુટેન ધરાવતા ઘટકો નથી. ચણાની દાળ, શાકભાજી અને ચોખા બધા કુદરતી રીતે ગ્લુટેન-ફ્રી છે. જો કે, હંમેશા મસાલાના પેકેટ પર લેબલ તપાસો, કારણ કે કેટલાક મસાલામાં ગ્લુટેનનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

## મુખ્ય ટેકઅવે

> **સારાંશ**
>
> બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી, જેમ કે મઠની કઢી અને ભાત, 30 મિનિટમાં તૈયાર થાય છે, પોષણથી ભરપૂર છે, અને ડેરી ઉદ્યોગની ક્રૂરતા અને પર્યાવરણીય અસર ટાળે છે. તે ગુજરાતી રસોડામાં સરળતાથી બનાવી શકાય છે, સ્થાનિક શાકભાજીને પ્રોત્સાહન આપે છે, અને વેગન જીવનશૈલી માટે આદર્શ છે.

**મુખ્ય ટેકઅવે**

- મઠની કઢી એક સરળ, 30-મિનિટની વેગન રેસિપી છે જે ડેરી-મુક્ત છે.
- તે પ્રોટીન, ફાઇબર અને આવશ્યક પોષક તત્વોથી ભરપૂર છે.
- ડેરી ઉત્પાદનો ટાળવાથી પર્યાવરણીય ઉત્સર્જન ઘટે છે.
- ગુજરાતી સ્વાદ અને મોસમી શાકભાજી સાથે સરળતાથી સ્વીકારી શકાય છે.
- બેચ કૂકિંગ માટે ઉત્તમ, ફ્રિજમાં 3 દિવસ સુધી સ્ટોર કરી શકાય છે.

**સંબંધિત**

- [પર્યાવરણ પ્રદર્શન સૂચકાંક કેવી રીતે બનાવવો: 2026 માટે 7 વ્યવહારુ પગલાં](https://vegeco.org/gu/activism/પર-ય-વરણ-પ-રદર-શન-સ-ચક-ક-ક-વ-ર-ત-બન-વવ-2026-મ-ટ-7-વ-યવહ-ર-પગલ)
- [ડોલ્ફિન ડ્રાઇવ્સ તાઇજી: 2026માં શું થઈ રહ્યું છે? સંપૂર્ણ સમજૂતી](https://vegeco.org/gu/plant-based/ડ-લ-ફ-ન-ડ-ર-ઇવ-સ-ત-ઇજ-2026મ-શ-થઈ-રહ-ય-છ-સ-પ-ર-ણ-સમજ-ત)
- [સાયકલિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર 2026: ગુજરાતમાં શૂન્ય-કાર્બન પરિવહનનું સત્ય અને ઉપાય](https://vegeco.org/gu/sustainable-living/સ-યકલ-ગ-ઇન-ફ-ર-સ-ટ-રક-ચર-2026-ગ-જર-તમ-શ-ન-ય-ક-ર-બન-પર-વહનન-સત-ય-અન-ઉપ-ય)
- [Going vegan: the complete beginner's hub](https://vegeco.org/gu/hub/vegan-for-beginners)
- [Vegan cheese vs dairy cheese](https://vegeco.org/gu/compare/vegan-cheese-vs-dairy-cheese)

---

Cite as: VegEco, "શ્રેષ્ઠ બૌદ્ધ શાકાહારી રેસિપી: 30 મિનિટમાં બનાવો મઠની કઢી અને ભાત", https://vegeco.org/gu/recipes/શ-ર-ષ-ઠ-બ-દ-ધ-શ-ક-હ-ર-ર-સ-પ-30-મ-ન-ટમ-બન-વ-મઠન-કઢ-અન-ભ-ત