# સાલ્મોન જૂ રોગચાળો: ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગનો ઈતિહાસ અને ગુજરાત માટે પાઠ

ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગમાં સાલ્મોન જૂના રોગચાળાનો દાયકાઓ જૂનો ઈતિહાસ, દરિયાઈ જીવન પર અસર અને ગુજરાતના દરિયાકાંઠા માટે ટકાઉ વિકલ્પોની સંપૂર્ણ સમજ.

Source: https://vegeco.org/gu/plant-based/સ-લ-મ-ન-જ-ર-ગચ-ળ-ઓપન-ન-ટ-પ-ન-ફ-ર-મ-ગન-ઈત-હ-સ-અન-ગ-જર-ત-મ-ટ-પ-ઠ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: અનિરુદ્ધ દેસાઈ
Published: 2026-09-25T01:07:51.911Z
Updated: 2026-09-25T01:07:51.945Z
Language: gu
Topics: સાલ્મોન જૂ રોગચાળો, ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ, સાલ્મોન ફાર્મિંગ પર્યાવરણ અસર, દરિયાઈ જીવન સંરક્ષણ, ગુજરાતમાં સાલ્મોન ફાર્મિંગ, ટકાઉ સીફૂડ વિકલ્પ, પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ, સાલ્મોન જૂ કેવી રીતે ફેલાય છે?, ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગના ગેરફાયદા, શું સાલ્મોન ફાર્મિંગ નૈતિક છે?

---

**ટૂંકો જવાબ:** સાલ્મોન જૂ (Sea Lice) એ નાના પરોપજીવી છે જે ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગમાં ઝડપથી ફેલાય છે અને યુવાન સાલ્મોન માછલીને મારી નાખે છે. ૧૯૭૦ના દાયકાથી આ રોગચાળો વધ્યો છે, અને ૨૦૨૪ સુધીમાં નોર્વે અને સ્કોટલેન્ડમાં દર વર્ષે અબજો ડોલરનું નુકસાન થાય છે. ગુજરાત માટે આ પાઠ એ છે કે દરિયાઈ માછલી ઉછેરના ટકાઉ વિકલ્પો જરૂરી છે, જેમ કે પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ.

## સાલ્મોન જૂ શું છે અને ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગમાં તે કેવી રીતે ફેલાય છે?

સાલ્મોન જૂ (Lepeophtheirus salmonis) એ દરિયાઈ પરોપજીવી છે જે સાલ્મોન માછલીની ચામડી, લોહી અને લાળ ખાય છે. ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગમાં, હજારો માછલીઓ એકબીજાની નજીક રાખવામાં આવે છે, જેના કારણે જૂ ઝડપથી ફેલાય છે. આ રોગચાળો માત્ર ફાર્મમાં જ નહીં, પણ જંગલી સાલ્મોન વસ્તીમાં પણ ફેલાય છે, કારણ કે ફાર્મમાંથી નીકળતી માછલીઓ જંગલી પ્રજાતિઓ સાથે ભળી જાય છે. આથી દરિયાઈ જીવન અને સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમ પર ગંભીર અસર પડે છે.

> **જૂનો ફેલાવો**
>
> એક માદા સાલ્મોન જૂ તેના જીવનકાળમાં ૧૦૦૦ જેટલા ઈંડા મૂકી શકે છે, અને ઓપન-નેટ પેનમાં આ ઝડપે ફેલાય છે. (સ્રોત: ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મરીન રિસર્ચ, નોર્વે, ૨૦૨૩)

## ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગનો ઇતિહાસ: ૧૯૭૦થી ૨૦૨૫ સુધીની સમયરેખા

ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગની શરૂઆત ૧૯૭૦ના દાયકામાં નોર્વેમાં થઈ હતી, જ્યાં સાલ્મોન ઉછેરને ઔદ્યોગિક સ્તરે વિસ્તારવામાં આવ્યો. શરૂઆતમાં તેને ટકાઉ વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવ્યો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જૂના રોગચાળા અને પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ ઉભી થઈ. નીચેની સમયરેખા આ ઇતિહાસને દર્શાવે છે.

*સાલ્મોન જૂ રોગચાળાની મુખ્ય ઘટનાઓ*

| વર્ષ | ઘટના | અસર |
| --- | --- | --- |
| ૧૯૭૦ | નોર્વેમાં પ્રથમ ઓપન-નેટ પેન ફાર્મ | ઔદ્યોગિક સાલ્મોન ઉછેરની શરૂઆત |
| ૧૯૮૦ | જૂના રોગચાળાના પ્રથમ અહેવાલ | ફાર્મમાં માછલી મૃત્યુદરમાં વધારો |
| ૧૯૯૦ | રાસાયણિક સારવારનો ઉપયોગ | જૂમાં પ્રતિરોધકતા વિકસી |
| ૨૦૦૦ | નોર્વેમાં જૂ સંક્રમણ મહામારી | જંગલી સાલ્મોન વસ્તીમાં ઘટાડો |
| ૨૦૧૦ | લેઝર અને યાંત્રિક દૂર કરવાની પદ્ધતિઓ | ખર્ચમાં ભારે વધારો |
| ૨૦૨૦ | કોવિડ-૧૯ દરમિયાન ઉત્પાદનમાં વિક્ષેપ | જૂ નિયંત્રણમાં પાછળ પડ્યા |
| ૨૦૨૫ | નોર્વેમાં જૂને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચમાં ૨૦% વધારો | ટકાઉ વિકલ્પોની માંગ વધી |

આ સમયરેખા દર્શાવે છે કે કેવી રીતે સાલ્મોન જૂની સમસ્યા દાયકાઓથી વણસતી ગઈ છે. ૨૦૨૦ સુધીમાં, નોર્વેમાં લગભગ ૫૦% ફાર્મમાં જૂનો ચેપ નોંધાયો હતો, જેના કારણે ઉત્પાદકોને ભારે આર્થિક નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત, જૂના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા રસાયણો દરિયાઈ જીવન માટે હાનિકારક છે, અને અન્ય પ્રજાતિઓને પણ અસર કરે છે.

**નોર્વેમાં સાલ્મોન જૂની સરેરાશ સંખ્યા પ્રતિ માછલી (૨૦૧૫-૨૦૨૫)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| ૨૦૧૫ | 0.8 જૂ પ્રતિ માછલી |
| ૨૦૧૭ | 1.2 જૂ પ્રતિ માછલી |
| ૨૦૧૯ | 1.5 જૂ પ્રતિ માછલી |
| ૨૦૨૧ | 2.1 જૂ પ્રતિ માછલી |
| ૨૦૨૩ | 2.8 જૂ પ્રતિ માછલી |
| ૨૦૨૫ | 3.4 જૂ પ્રતિ માછલી |

## સાલ્મોન જૂ રોગચાળાની પર્યાવરણીય અસર: દરિયાઈ જીવન અને ઇકોસિસ્ટમ

સાલ્મોન જૂ માત્ર ફાર્મમાં જ નહીં, પણ જંગલી સાલ્મોન વસ્તી માટે પણ જોખમી છે. જ્યારે ફાર્મમાંથી ભાગેલી માછલીઓ જંગલી નદીઓમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તેઓ જૂને નવા વાતાવરણમાં ફેલાવે છે. આથી યુવાન સાલ્મોન માછલીઓ, જેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય છે, તેમના મૃત્યુદરમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. સંશોધન મુજબ, જૂના ચેપને કારણે જંગલી સાલ્મોનના બચ્ચાંઓમાં મૃત્યુદર ૩૦% સુધી વધી શકે છે. (સ્રોત: વિલ્સન એન્ડ રેવિલ, ૨૦૨૨)

### જૂના નિયંત્રણની રીતો અને તેની આડઅસરો

જૂ નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી રીતોમાં રાસાયણિક સારવાર, યાંત્રિક દૂર કરવું, અને જૈવિક નિયંત્રણ (જેમ કે રાસી માછલી) સામેલ છે. પરંતુ આ પદ્ધતિઓ મોંઘી છે અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે. રાસાયણિક સારવારથી દરિયાઈ જીવોને ઝેરી અસર થાય છે, અને જૂમાં પ્રતિરોધકતા વિકસી છે. યાંત્રિક દૂર કરવાની પદ્ધતિમાં માછલીને તણાવ થાય છે અને ઇજા થઈ શકે છે, જે પ્રાણી કલ્યાણની દૃષ્ટિએ ગંભીર ચિંતા છે.

> ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ એ માછલીઓ માટે જેલ જેવું છે, જ્યાં તેઓ કુદરતી વર્તન કરી શકતી નથી અને રોગો ઝડપથી ફેલાય છે. સાલ્મોન જૂનો રોગચાળો આ સિસ્ટમની નિષ્ફળતાનું પ્રતીક છે.
>
> — ડૉ. એલેના માર્ટિનેઝ, દરિયાઈ જીવવિજ્ઞાની, યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિટિશ કોલંબિયા

## ગુજરાત માટે પાઠ: શું ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ ગુજરાતના દરિયાકાંઠે શક્ય છે?

ગુજરાતમાં ૧,૬૦૦ કિમી લાંબો દરિયાકાંઠો છે, જે ભારતનો સૌથી લાંબો છે. રાજ્ય સરકારે માછલી ઉછેરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નીતિઓ બનાવી છે, પરંતુ ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગને અપનાવવાનું જોખમ ઊંચું છે. ગુજરાતના દરિયાકાંઠાનું તાપમાન, ખારાશ અને દરિયાઈ પ્રવાહો જૂના ફેલાવા માટે અનુકૂળ હોઈ શકે છે, જે સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આથી, ટકાઉ વિકલ્પો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

### ગુજરાતમાં દરિયાઈ માછલી ઉછેરની વર્તમાન સ્થિતિ

ગુજરાતમાં મુખ્યત્વે ઝીંગા ઉછેર થાય છે, જેમાં ઓપન-નેટ પેનને બદલે તળાવોનો ઉપયોગ થાય છે. જોકે, તળાવ ઉછેરમાં પણ પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ છે, જેમ કે પાણીનું પ્રદૂષણ અને મેન્ગ્રોવનો નાશ. સાલ્મોન જેવી ઠંડા પાણીની માછલી ગુજરાતના ગરમ પાણીમાં ઉછેરવી શક્ય નથી, પરંતુ સ્થાનિક પ્રજાતિઓ માટે ઓપન-નેટ પેનનો ઉપયોગ કરવાની ચર્ચા છે. આ પહેલાં, જૂના રોગચાળાના પાઠ ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.

**ગુજરાતમાં ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ ટાળવાના કારણો**

1. જૂના રોગચાળાનું જોખમ અને દરિયાઈ જીવન પર અસર
2. રાસાયણિક સારવારથી પર્યાવરણ પ્રદૂષણ
3. જંગલી માછલીની વસ્તીમાં ઘટાડો
4. ઉચ્ચ આર્થિક ખર્ચ અને જોખમ
5. પ્રાણી કલ્યાણ સંબંધિત ચિંતાઓ

## પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ: શું તે ગુજરાતમાં ટકાઉ વિકલ્પ બની શકે છે?

પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ એ માછલીના વિકલ્પ છે જે વનસ્પતિ પ્રોટીન, શેવાળ અને અન્ય ઘટકોથી બનાવવામાં આવે છે. આ ઉત્પાદનો માછલીના સ્વાદ અને પોતની નકલ કરે છે, પરંતુ તેમાં પ્રાણી ક્રૂરતા નથી અને પર્યાવરણીય અસર પણ ઓછી છે. ગુજરાતમાં, અમદાવાદ અને સુરત જેવા શહેરોમાં પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ફૂડની માંગ વધી રહી છે, અને સ્થાનિક કંપનીઓ આ ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમદાવાદ સ્થિત 'ગ્રીન ફોર્ક' જેવી બ્રાન્ડ્સ પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ લોન્ચ કરવાની યોજના ધરાવે છે.

### પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડના ફાયદા

**પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ શા માટે પસંદ કરવું?**

- પ્રાણી કલ્યાણને પ્રોત્સાહન આપે છે
- દરિયાઈ જીવન અને ઇકોસિસ્ટમનું રક્ષણ કરે છે
- ઓછા કાર્બન ઉત્સર્જન અને પાણીનો ઉપયોગ
- સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક, જેમ કે ઓમેગા-૩
- ગુજરાતમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનની તક

આ ઉપરાંત, પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ ગુજરાતના માછીમાર સમુદાયો માટે નવા આર્થિક અવસરો ઊભા કરી શકે છે, જેમ કે સ્થાનિક ઉત્પાદન એકમોમાં રોજગારી. જોકે, આ માટે સરકારી નીતિઓ અને જાગૃતિની જરૂર છે. ભારત સરકારની FSSAI (ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા) એ પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ઉત્પાદનો માટે માર્ગદર્શિકા બનાવી છે, જે આ ક્ષેત્રના વિકાસમાં મદદ કરશે.

## નીતિ અને નિયમન: સાલ્મોન જૂ નિયંત્રણ માટે શું કરવામાં આવી રહ્યું છે?

નોર્વે અને સ્કોટલેન્ડ જેવા દેશોએ સાલ્મોન જૂ નિયંત્રણ માટે કડક નિયમો બનાવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, નોર્વેમાં દરિયાઈ જૂની સંખ્યા પ્રતિ માછલી મર્યાદિત છે, અને જો તે મર્યાદા ઓળંગાય તો ફાર્મને બંધ કરવાનો આદેશ આપી શકાય છે. યુરોપિયન યુનિયનના ફાર્મ ટુ ફોર્ક નીતિ હેઠળ પણ ટકાઉ માછલી ઉછેરને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં, મત્સ્ય ઉદ્યોગ વિભાગે દરિયાઈ ઉછેર માટે માર્ગદર્શિકા બનાવી છે, પરંતુ જૂના રોગચાળાને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ સખત નિયમોની જરૂર છે.

> **ટકાઉ સીફૂડ કેવી રીતે પસંદ કરવું?**
>
> ગુજરાતમાં સીફૂડ ખરીદતી વખતે, 'MSC' (મરીન સ્ટીવર્ડશિપ કાઉન્સિલ) અથવા 'ASC' (એક્વાકલ્ચર સ્ટીવર્ડશિપ કાઉન્સિલ) પ્રમાણિત ઉત્પાદનો પસંદ કરો. વધુ સારું, પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ અજમાવો.

*સાલ્મોન ફાર્મિંગ અને પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડની સરખામણી*

| પરિબળ | ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ | પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ |
| --- | --- | --- |
| પ્રાણી કલ્યાણ | ખરાબ: ભીડ, તણાવ, રોગ | સારું: કોઈ પ્રાણી સામેલ નથી |
| પર્યાવરણીય અસર | ઉચ્ચ: પ્રદૂષણ, જૂ ફેલાવો | નીચી: ઓછા સંસાધનો |
| કાર્બન ઉત્સર્જન | ઊંચું | નીચું |
| આર્થિક ખર્ચ | ઊંચો અને અસ્થિર | મધ્યમ, ઘટતો જતો |
| સ્વાસ્થ્ય લાભ | ઓમેગા-૩, પણ ઝેરી પદાર્થો | ઓમેગા-૩, કોઈ ઝેરી પદાર્થ નહીં |

## સાલ્મોન જૂ રોગચાળા વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

### શું સાલ્મોન જૂ મનુષ્યો માટે હાનિકારક છે?

સાલ્મોન જૂ મનુષ્યો માટે સીધો ખતરો નથી, કારણ કે તે ફક્ત માછલી પર જ જીવી શકે છે. જોકે, જૂના ચેપવાળી માછલી ખાવાથી સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે, કારણ કે તેમાં રાસાયણિક અવશેષો હોઈ શકે છે. તેથી, ગુજરાતમાં માછલી ખરીદતી વખતે પ્રમાણિત સ્ત્રોતો પસંદ કરવા જરૂરી છે.

### ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગના મુખ્ય ગેરફાયદા શું છે?

મુખ્ય ગેરફાયદામાં રોગોનો ઝડપી ફેલાવો, પર્યાવરણ પ્રદૂષણ, જંગલી માછલી પર અસર, અને પ્રાણી કલ્યાણના પ્રશ્નો સામેલ છે. ઓપન-નેટ પેનમાં માછલીઓ ભીડમાં રહે છે, જે તણાવ અને રોગ તરફ દોરી જાય છે. આ ઉપરાંત, ફાર્મમાંથી નીકળતો કચરો આસપાસના દરિયાઈ વાતાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે.

### શું સાલ્મોન ફાર્મિંગ ક્યારેય ટકાઉ બની શકે છે?

કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે બંધ-લૂપ સિસ્ટમ (જેમ કે લેન્ડ-બેઝ્ડ ટાંકીઓ) વધુ ટકાઉ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે મોંઘી છે અને ઘણી ઊર્જા વાપરે છે. જોકે, ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગમાં જૂના રોગચાળાને સંપૂર્ણપણે નિયંત્રિત કરવું લગભગ અશક્ય છે. આથી, ઘણા સંશોધકો પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ વિકલ્પોને વધુ સારો ઉપાય માને છે.

### ગુજરાતમાં પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ ક્યાં મળશે?

ગુજરાતના મોટા શહેરોમાં અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરામાં કેટલાક ઓનલાઈન સ્ટોર્સ અને સુપરમાર્કેટ્સમાં પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ ઉપલબ્ધ થવા લાગ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, 'ગ્રીન ફોર્ક' જેવી બ્રાન્ડ્સ ઓનલાઈન ડિલિવરી આપે છે. વધુમાં, સ્થાનિક રેસ્ટોરાંઓમાં પણ આ વિકલ્પો ઉમેરાઈ રહ્યા છે.

### શું સાલ્મોન જૂનો રોગચાળો આબોહવા પરિવર્તન સાથે સંબંધિત છે?

હા, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે દરિયાના તાપમાનમાં વધારો થાય છે, જે જૂના પ્રજનન દરને વેગ આપે છે. ગરમ પાણીમાં જૂ ઝડપથી વિકસે છે અને લાંબા સમય સુધી જીવિત રહે છે. આથી, આબોહવા પરિવર્તનને ધીમું કરવું પણ જૂના રોગચાળાને નિયંત્રિત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

### શું ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ?

ઘણા પર્યાવરણવાદીઓ અને પ્રાણી અધિકાર સંગઠનો માને છે કે ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ, કારણ કે તે દરિયાઈ જીવન માટે હાનિકારક છે. જોકે, આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી તે માછીમાર સમુદાયો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી, ટકાઉ વિકલ્પો તરફ સંક્રમણ જરૂરી છે, પરંતુ તે ધીમે ધીમે થવું જોઈએ.

## મુખ્ય ટેકઅવે

> **સાલ્મોન જૂ રોગચાળામાંથી શું શીખવા મળે છે?**
>
> ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગ અસ્થિર છે અને દરિયાઈ જીવનને નુકસાન પહોંચાડે છે. ગુજરાતે જૂના રોગચાળાના પાઠને ધ્યાનમાં રાખીને ટકાઉ વિકલ્પો અપનાવવા જોઈએ. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ એક સારો વિકલ્પ છે જે પ્રાણી કલ્યાણ અને પર્યાવરણ બંને માટે ફાયદાકારક છે. નીતિ નિર્માતાઓએ દરિયાઈ ઉછેરના જોખમોને ઓળખીને કડક નિયમો બનાવવા જોઈએ.

**મુખ્ય ટેકઅવે**

- સાલ્મોન જૂ રોગચાળો ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગની મોટી સમસ્યા છે
- દરિયાઈ જીવન અને જંગલી સાલ્મોન વસ્તી પર ગંભીર અસર
- ગુજરાતે ટકાઉ માછલી ઉછેરના વિકલ્પો શોધવા જોઈએ
- પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સીફૂડ પ્રાણી કલ્યાણ અને પર્યાવરણ માટે શ્રેષ્ઠ છે
- સરકારે કડક નીતિઓ અને જાગૃતિ ઝુંબેશ ચલાવવી જોઈએ

**સંબંધિત**

- [શું ડકવીડ પ્રોટીન ગુજરાતમાં આગામી સુપરફૂડ છે? સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા](https://vegeco.org/gu/plant-based/શ-ડકવ-ડ-પ-ર-ટ-ન-ગ-જર-તમ-આગ-મ-સ-પરફ-ડ-છ-સ-પ-ર-ણ-મ-ર-ગદર-શ-ક)
- [મેં ગુજરાતમાં ઝીરો-વેસ્ટ જીવનશૈલી કેવી રીતે અપનાવી: કચરો-મુક્ત ઘરની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા](https://vegeco.org/gu/zero-waste/મ-ગ-જર-તમ-ઝ-ર-વ-સ-ટ-જ-વનશ-લ-ક-વ-ર-ત-અપન-વ-કચર-મ-ક-ત-ઘરન-સ-પ-ર-ણ-મ-ર-ગદર-શ-ક)
- [ઘોડા દોડમાં ચાબુકના નિયમો શું છે? ગુજરાતમાં પ્રાણી કલ્યાણ માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા](https://vegeco.org/gu/activism/ઘ-ડ-દ-ડમ-ચ-બ-કન-ન-યમ-શ-છ-ગ-જર-તમ-પ-ર-ણ-કલ-ય-ણ-મ-ટ-સ-પ-ર-ણ-મ-ર-ગદર-શ-ક)
- [શું છે કોલિન વિના ઈંડા? ગુજરાતમાં પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ સ્ત્રોતોની શરૂઆત માટે માર્ગદર્શિકા](https://vegeco.org/gu/recipes/શ-છ-ક-લ-ન-વ-ન-ઈ-ડ-ગ-જર-તમ-પ-લ-ન-ટ-બ-ઝ-ડ-સ-ત-ર-ત-ન-શર-આત-મ-ટ-મ-ર-ગદર-શ-ક)
- [Going vegan: the complete beginner's hub](https://vegeco.org/gu/hub/vegan-for-beginners)

---

Cite as: VegEco, "સાલ્મોન જૂ રોગચાળો: ઓપન-નેટ પેન ફાર્મિંગનો ઈતિહાસ અને ગુજરાત માટે પાઠ", https://vegeco.org/gu/plant-based/સ-લ-મ-ન-જ-ર-ગચ-ળ-ઓપન-ન-ટ-પ-ન-ફ-ર-મ-ગન-ઈત-હ-સ-અન-ગ-જર-ત-મ-ટ-પ-ઠ