# ઘોસ્ટ નેટ વન્યજીવ મૃત્યુ: ગુજરાતમાં દરિયાઈ જીવોને બચાવવા માટે સંપૂર્ણ સ્વેપ ગાઈડ

આ ગાઈડમાં જાણો કેવી રીતે ઘોસ્ટ નેટ (ત્યજાયેલી માછીમારીની જાળ) ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ડોલ્ફિન, કાચબા અને દરિયાઈ પક્ષીઓ માટે જીવલેણ જાળ બની રહી છે, અને તેમને બચાવવા માટે તમે શું કરી શકો છો.

Source: https://vegeco.org/gu/animal-rights/ઘ-સ-ટ-ન-ટ-વન-યજ-વ-મ-ત-ય-ગ-જર-તમ-દર-ય-ઈ-જ-વ-ન-બચ-વવ-મ-ટ-સ-પ-ર-ણ-સ-વ-પ-ગ-ઈડ
Publisher: VegEco (https://vegeco.org)
Author: અનુજા દેસાઈ
Published: 2026-09-19T12:40:30.218Z
Updated: 2026-09-19T12:40:30.346Z
Language: gu
Topics: ઘોસ્ટ નેટ વન્યજીવ મૃત્યુ ગુજરાત, ગુજરાતમાં ઘોસ્ટ નેટ સમસ્યા, દરિયાઈ જીવો પર માછીમારી જાળની અસર, ઘોસ્ટ નેટ સ્વેપ ગાઈડ, ગુજરાત દરિયાકાંઠે ડોલ્ફિન સંરક્ષણ, બાયકેચ ઘટાડવાના ઉપાય, ટકાઉ માછીમારી ગુજરાત, ઘોસ્ટ નેટ કેવી રીતે બચાવવું, શું ઘોસ્ટ નેટ દરિયાઈ જીવો માટે ખતરનાક છે?, ગુજરાતમાં ઘોસ્ટ નેટ રિપોર્ટ કેવી રીતે કરવું, ઘોસ્ટ નેટ રિસાયક્લિંગ ગુજરાત, દરિયાઈ કાચબા ઘોસ્ટ નેટ, માછીમારી જાળ રિસાયક્લિંગ પ્રોગ્રામ, ઘોસ્ટ નેટ કાયદા ગુજરાત, વન્યજીવ સંરક્ષણ ગુજરાત દરિયાઈ

---

**ટૂંકો જવાબ:** ઘોસ્ટ નેટ (ત્યજાયેલી અથવા ખોવાયેલી માછીમારીની જાળ) ગુજરાતના દરિયાકાંઠે દર વર્ષે હજારો દરિયાઈ જીવો — ડોલ્ફિન, કાચબા, શાર્ક અને દરિયાઈ પક્ષીઓ — માટે મૃત્યુનું કારણ બને છે. આ જાળ વર્ષો સુધી સમુદ્રમાં તરતી રહે છે અને 'ઘોસ્ટ ફિશિંગ' દ્વારા ઇકોસિસ્ટમનો નાશ કરે છે. આ ગાઈડમાં, તમે શીખી શકશો કે કેવી રીતે તમે તમારી માછીમારી પદ્ધતિઓ અને રોજિંદી ખરીદીમાં નાના ફેરફાર કરીને આ સંકટને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકો છો.

## ઘોસ્ટ નેટ વન્યજીવ મૃત્યુ શું છે અને તે ગુજરાતમાં કેમ વધી રહ્યું છે?

ઘોસ્ટ નેટ એ માછીમારીની જાળ છે જે દરિયામાં ખોવાઈ જાય છે, તોફાનમાં તૂટી જાય છે, અથવા ઇરાદાપૂર્વક ફેંકી દેવામાં આવે છે. આ જાળ સમુદ્રમાં વર્ષો સુધી તરતી રહે છે, માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવોને ફસાવે છે, જેને 'ઘોસ્ટ ફિશિંગ' કહેવામાં આવે છે. ગુજરાતના દરિયાકાંઠે, જે ભારતનો સૌથી લાંબો દરિયાકાંઠો છે (લગભગ 1,600 કિમી), માછીમારીનો ઉદ્યોગ વિશાળ છે, અને દર વર્ષે હજારો જાળ દરિયામાં ખોવાઈ જાય છે.

ગુજરાત મરીન ઇકોસિસ્ટમ ખૂબ સમૃદ્ધ છે — અહીં દરિયાઈ ડોલ્ફિન, ઓલિવ રિડલી કાચબા, અને દરિયાઈ પક્ષીઓની અનેક પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. પણ આ જાળ તેમના માટે જીવલેણ જાળ બની જાય છે. 2023ના એક અભ્યાસ મુજબ, ગુજરાતના દરિયાકાંઠે દર વર્ષે આશરે 5,000 દરિયાઈ જીવો ઘોસ્ટ નેટમાં ફસાઈને મૃત્યુ પામે છે (સોર્સ: ગુજરાત ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ, 2023).

## ઘોસ્ટ નેટના પર્યાવરણીય અને નૈતિક પરિણામો: માછલીઓ, કાચબા અને દરિયાઈ પક્ષીઓ પર અસર

ઘોસ્ટ નેટ માત્ર માછલીઓને જ નહીં, પણ સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓને પણ મારી નાખે છે. દરિયાઈ કાચબા, જેમ કે ઓલિવ રિડલી, જાળમાં ફસાઈને શ્વાસ લઈ શકતા નથી અને ડૂબી જાય છે. ડોલ્ફિન અને સીઝની જેવા સસ્તન પ્રાણીઓ જાળમાં ફસાઈને ઘાયલ થાય છે અથવા ભૂખે મરે છે. દરિયાઈ પક્ષીઓ પણ જાળના તંતુઓમાં ગૂંચવાઈ જાય છે અને ઉડી શકતા નથી.

આ માત્ર પ્રાણી કલ્યાણનો પ્રશ્ન નથી, પણ ઇકોસિસ્ટમના સંતુલનનો પણ છે. જ્યારે શાર્ક અને ડોલ્ફિન જેવા ટોચના શિકારી મૃત્યુ પામે છે, ત્યારે સમગ્ર દરિયાઈ ખાદ્ય શૃંખલા પર અસર પડે છે. આ ઉપરાંત, ઘોસ્ટ નેટ દરિયાઈ વનસ્પતિ અને કોરલ રીફને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે, જે માછલીઓના આવાસને નષ્ટ કરે છે. પ્રાણી અધિકારોના દ્રષ્ટિકોણથી, આ જાળ એક ધીમી, પીડાદાયક મૃત્યુનું કારણ બને છે, જે ટાળી શકાય તેવી ક્રૂરતા છે.

> **ઘોસ્ટ નેટ દર વર્ષે વિશ્વભરમાં 1,00,000 દરિયાઈ સસ્તન પ્રાણીઓને મારી નાખે છે**
>
> યુનાઈટેડ નેશન્સ એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNEP) અનુસાર, ઘોસ્ટ નેટ દર વર્ષે વિશ્વભરમાં આશરે 1,00,000 દરિયાઈ સસ્તન પ્રાણીઓ, 1,00,000 દરિયાઈ પક્ષીઓ અને અસંખ્ય માછલીઓને મારી નાખે છે (UNEP, 2022).

## ઘોસ્ટ નેટ સ્વેપ ગાઈડ: માછીમારીની જાળના ટકાઉ વિકલ્પો

ઘોસ્ટ નેટની સમસ્યાનો એક ઉકેલ છે — માછીમારીની જાળના વિકલ્પો અપનાવવા. આ સ્વેપ ગાઈડમાં, અમે તમને બતાવીશું કે કેવી રીતે તમે તમારી માછીમારી પદ્ધતિઓમાં નાના ફેરફાર કરીને ઘોસ્ટ નેટનું જોખમ ઘટાડી શકો છો. આ વિકલ્પો માત્ર પર્યાવરણ માટે જ સારા નથી, પણ લાંબા ગાળે આર્થિક રીતે પણ ફાયદાકારક છે.

*માછીમારીની જાળના ટકાઉ વિકલ્પો અને તેમના ફાયદા*

| વિકલ્પ | વર્ણન | ઘોસ્ટ નેટનું જોખમ | કિંમત (₹) |
| --- | --- | --- | --- |
| બાયોડિગ્રેડેબલ જાળ | કુદરતી રેસા (જેમ કે કપાસ, શણ) થી બનેલી જાળ જે સમુદ્રમાં ઝડપથી વિઘટિત થાય છે | ઓછું — 6-12 મહિનામાં વિઘટિત | 1,500 - 3,000 |
| જૂની જાળ રિસાયક્લિંગ | જૂની જાળને એકત્ર કરીને નવા ઉત્પાદનો બનાવવી | મધ્યમ — જો સમયસર એકત્ર ન કરવામાં આવે | મફત (પ્રોત્સાહન કાર્યક્રમ) |
| માછીમારી ટags/ચિપ્સ | જાળ પર GPS ટags લગાવવાથી ખોવાયેલી જાળ શોધી શકાય છે | મધ્યમ — શોધી કાઢવામાં મદદ | 500 - 1,000 પ્રતિ ટેગ |
| જાળ ભાડે આપવી | સહકારી મંડળીઓ દ્વારા જાળ ભાડે આપવી, જેથી તેની સંભાળ સારી રીતે થાય | ઓછું — સંભાળ અને ટ્રેકિંગ | ભાડું ₹500/દિવસ |
| કૃત્રિમ ખડકો | જાળને બદલે દરિયાઈ જીવો માટે કૃત્રિમ આવાસ બનાવવા | શૂન્ય — જાળની જરૂર નથી | 10,000+ પ્રતિ ખડક |

> **તમારી જાળને યોગ્ય રીતે નિકાલ કરો**
>
> ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં, જૂની જાળને સમુદ્રમાં ફેંકવાને બદલે, સ્થાનિક માછીમાર સહકારી મંડળીઓ અથવા ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) ને સોંપો. ઘણી મંડળીઓ હવે જાળ રિસાયક્લિંગ કાર્યક્રમ ચલાવે છે, જેમાં જૂની જાળમાંથી ટકાઉ ઉત્પાદનો બનાવવામાં આવે છે.

## ઘોસ્ટ નેટ રિપોર્ટ કરવાની રીત: ગુજરાતમાં કઈ એજન્સીનો સંપર્ક કરવો

જો તમને દરિયામાં અથવા દરિયાકાંઠે ઘોસ્ટ નેટ દેખાય, તો તરત જ તેની જાણ કરવી મહત્વપૂર્ણ છે. ગુજરાતમાં, નીચેની એજન્સીઓ ઘોસ્ટ નેટ સંબંધિત ફરિયાદો સ્વીકારે છે: ગુજરાત ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટનું મરીન વિંગ, ગુજરાત મરીન બોર્ડ, અને સ્થાનિક માછીમારી વિભાગ. તમે તેમના હેલ્પલાઇન નંબર પર કૉલ કરી શકો છો અથવા તેમની વેબસાઇટ પર ફોર્મ ભરી શકો છો.

**ઘોસ્ટ નેટ રિપોર્ટ કરવાના પગલાં**

1. ઘોસ્ટ નેટનો ફોટો અથવા વિડિયો લો, જેમાં સ્થાન અને સમયની નોંધ હોય.
2. નજીકના માછીમારી વિભાગ અથવા ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટનો સંપર્ક કરો.
3. ગુજરાત મરીન બોર્ડની વેબસાઇટ પર ફરિયાદ નોંધાવો.
4. સોશિયલ મીડિયા પર #GhostNetGujarat જેવા હેશટેગ સાથે પોસ્ટ કરો, જેથી જાગૃતિ ફેલાય.
5. જો જાળમાં કોઈ જીવિત પ્રાણી ફસાયેલું હોય, તો તરત જ સ્થાનિક પ્રાણી બચાવ ટીમને બોલાવો.

## શું ઘોસ્ટ નેટ રિસાયક્લિંગ ખરેખર અસરકારક છે? ગુજરાતમાં ઉદાહરણો

હા, ઘોસ્ટ નેટ રિસાયક્લિંગ એક અસરકારક ઉપાય છે, પરંતુ તે માત્ર ત્યારે જ કામ કરે છે જ્યારે તેને વ્યાપક સ્તરે અપનાવવામાં આવે. ગુજરાતમાં, 'નેટ પોઝિટિવ' જેવી પહેલ શરૂ થઈ છે, જેમાં માછીમારોને જૂની જાળ સોંપવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. આ જાળને રિસાયકલ કરીને ટકાઉ કાપડ અને અન્ય ઉત્પાદનો બનાવવામાં આવે છે. 2024માં, આ પહેલ દ્વારા ગુજરાતના દરિયાકાંઠેથી 50 ટનથી વધુ જાળ એકત્ર કરવામાં આવી હતી (સોર્સ: નેટ પોઝિટિવ ઇન્ડિયા, 2024).

**ગુજરાતમાં ઘોસ્ટ નેટ એકત્રીકરણ (ટનમાં)**

| Label | Value |
| --- | --- |
| 2020 | 12 ટન |
| 2021 | 18 ટન |
| 2022 | 25 ટન |
| 2023 | 40 ટન |
| 2024 | 55 ટન |
| 2025 | 70 ટન |

આ ઉપરાંત, કેટલીક સ્થાનિક સંસ્થાઓ જેમ કે 'સુરત મરીન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' અને 'ભાવનગર યુનિવર્સિટી' ઘોસ્ટ નેટના પર્યાવરણીય અસરો પર સંશોધન કરી રહી છે. તેમના અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જાળમાં વપરાતી નાયલોન સામગ્રી સમુદ્રમાં સદીઓ સુધી ટકી રહે છે, જે ઇકોસિસ્ટમને લાંબા ગાળે નુકસાન પહોંચાડે છે.

> ઘોસ્ટ નેટ એ માત્ર એક પર્યાવરણીય સમસ્યા નથી, પણ એક નૈતિક કટોકટી છે. દરેક જાળ જે દરિયામાં છોડી દેવામાં આવે છે, તે એક જીવંત પ્રાણી માટે ધીમી, પીડાદાયક મૃત્યુની સજા છે.
>
> — ડૉ. મીરા શાહ, મરીન બાયોલોજિસ્ટ, ભાવનગર યુનિવર્સિટી

## માછીમારી ઉદ્યોગમાં ઘોસ્ટ નેટ ઘટાડવા માટે નીતિ અને કાયદા: ભારત અને ગુજરાતની સ્થિતિ

ભારતમાં, માછીમારી કાયદા મુખ્યત્વે રાજ્ય સરકારો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. ગુજરાતમાં, 'ગુજરાત મરીન ફિશિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 2003' હેઠળ માછીમારીની જાળના ઉપયોગ અને નિકાલ માટેના નિયમો છે. જો કે, ઘોસ્ટ નેટની સમસ્યાને ખાસ સંબોધવા માટે હજુ સુધી કોઈ ચોક્કસ કાયદો નથી. 2024માં, ભારત સરકારે 'રાષ્ટ્રીય માછીમારી નીતિ'નો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે, જેમાં ઘોસ્ટ નેટના નિવારણ માટે જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ નીતિ હેઠળ, માછીમારો માટે ફરજિયાત જાળ રજિસ્ટ્રેશન અને ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. ઉપરાંત, જૂની જાળના નિકાલ માટે સરકારી સ્તરે રિસાયક્લિંગ કેન્દ્રો સ્થાપવાની યોજના છે. ગુજરાત સરકારે પણ આ દિશામાં પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે, જેમાં દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.

## ઘોસ્ટ નેટ મુક્ત દરિયા માટે તમારી ખરીદી બદલો: સ્વેપ ગાઈડ

તમે ઉપભોક્તા તરીકે પણ ઘોસ્ટ નેટ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકો છો. જ્યારે તમે સીફૂડ ખરીદો છો, ત્યારે એવી માછલી પસંદ કરો જે ટકાઉ માછીમારી પદ્ધતિઓ દ્વારા પકડાઈ હોય, જેમ કે 'મરીન સ્ટેવાર્ડશિપ કાઉન્સિલ' (MSC) પ્રમાણિત. આ ઉપરાંત, તમે પ્લાન્ટ-આધારિત માછલીના વિકલ્પો પણ પસંદ કરી શકો છો, જે દરિયાઈ જીવો પરનું દબાણ ઘટાડે છે.

*સીફૂડ ખરીદીમાં ઘોસ્ટ નેટ-મુક્ત વિકલ્પો*

| પરંપરાગત વિકલ્પ | ઘોસ્ટ નેટ જોખમ | ટકાઉ વિકલ્પ | પ્રમાણપત્ર/લેબલ |
| --- | --- | --- | --- |
| જંગલી પકડાયેલી માછલી | ઊંચું — જાળ ખોવાઈ શકે છે | એક્વાકલ્ચર (તળાવ/ટાંકીમાં ઉછેર) | બેસ્ટ એક્વાકલ્ચર પ્રેક્ટિસિસ (BAP) |
| જાળમાં પકડાયેલા ઝીંગા | ઊંચું — બાયકેચ અને જાળ નુકસાન | છોડ-આધારિત ઝીંગા વિકલ્પ | વેગન પ્રમાણિત |
| સ્થાનિક માછલી બજાર | મધ્યમ — માહિતીનો અભાવ | MSC પ્રમાણિત માછલી | MSC લેબલ |
| માછલી ભોજન (ફીડ) | ઊંચું — જાળ ઉપયોગ | છોડ-આધારિત માછલી ફીડ | ગ્રીન ફીડ પ્રમાણપત્ર |

**ઘોસ્ટ નેટ-મુક્ત ખરીદી માટે ચેકલિસ્ટ**

- માછલી ખરીદતા પહેલા MSC અથવા BAP પ્રમાણપત્ર તપાસો.
- સ્થાનિક માછીમારોને પૂછો કે તેઓ જાળ કેવી રીતે નિકાલ કરે છે.
- શક્ય હોય ત્યાં પ્લાન્ટ-આધારિત માછલીના વિકલ્પો પસંદ કરો.
- માછલી બજારમાં જાળના કચરાની જાણ સ્થાનિક સત્તાવાળાઓને કરો.
- ટકાઉ માછીમારી પદ્ધતિઓને સમર્થન આપતી સંસ્થાઓને દાન કરો.

## ઘોસ્ટ નેટ વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

### શું ઘોસ્ટ નેટ ખરેખર દરિયાઈ જીવો માટે ખતરનાક છે?

હા, ઘોસ્ટ નેટ દરિયાઈ જીવો માટે અત્યંત ખતરનાક છે. તે માછલીઓ, કાચબા, ડોલ્ફિન અને પક્ષીઓને ફસાવે છે, જેના કારણે તેઓ ડૂબી જાય છે અથવા ભૂખે મરે છે. UNEP અનુસાર, ઘોસ્ટ નેટ દર વર્ષે વિશ્વભરમાં લાખો દરિયાઈ જીવોને મારી નાખે છે.

### ગુજરાતમાં ઘોસ્ટ નેટની સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે?

ગુજરાતમાં ઘોસ્ટ નેટની સમસ્યા ગંભીર છે, કારણ કે રાજ્યનો દરિયાકાંઠો લાંબો છે અને માછીમારીનો ઉદ્યોગ મોટો છે. 2023ના અભ્યાસ મુજબ, ગુજરાતના દરિયાકાંઠે દર વર્ષે આશરે 5,000 દરિયાઈ જીવો ઘોસ્ટ નેટમાં ફસાઈને મૃત્યુ પામે છે (ગુજરાત ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ, 2023).

### શું ઘોસ્ટ નેટને રિસાયકલ કરી શકાય છે?

હા, ઘોસ્ટ નેટને રિસાયકલ કરી શકાય છે. ગુજરાતમાં 'નેટ પોઝિટિવ' જેવી પહેલ દ્વારા જૂની જાળ એકત્ર કરીને તેમાંથી ટકાઉ કાપડ અને અન્ય ઉત્પાદનો બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા પર્યાવરણને મદદ કરે છે અને સ્થાનિક રોજગારી પણ ઊભી કરે છે.

### શું ઘોસ્ટ નેટ માટે કોઈ કાયદો છે?

ભારતમાં હાલમાં ઘોસ્ટ નેટ માટે કોઈ ચોક્કસ કાયદો નથી, પરંતુ 'રાષ્ટ્રીય માછીમારી નીતિ'ના મુસદ્દામાં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ગુજરાતમાં 'ગુજરાત મરીન ફિશિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 2003' હેઠળ જાળના નિકાલ માટેના નિયમો છે, પરંતુ તે અપૂરતા છે.

### ઘોસ્ટ નેટ જોવા મળે તો શું કરવું?

જો તમને ઘોસ્ટ નેટ દેખાય, તો તરત જ તેનો ફોટો લો અને સ્થાનિક માછીમારી વિભાગ અથવા ગુજરાત ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટના મરીન વિંગને જાણ કરો. જો જાળમાં કોઈ જીવિત પ્રાણી હોય, તો પ્રાણી બચાવ ટીમને બોલાવો અને તેમને બચાવવાનો પ્રયાસ કરો.

### શું પ્લાન્ટ-આધારિત આહાર ઘોસ્ટ નેટ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે?

હા, પ્લાન્ટ-આધારિત આહાર ઘોસ્ટ નેટ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, કારણ કે તે માછલીની માંગ ઘટાડે છે. જ્યારે માછલીની માંગ ઘટે છે, ત્યારે માછીમારીનું દબાણ ઓછું થાય છે, જેના કારણે ઓછી જાળ દરિયામાં ખોવાય છે. આમ, તમારી ખાવાની પસંદગી દરિયાઈ જીવોના સંરક્ષણમાં યોગદાન આપી શકે છે.

## મુખ્ય નિષ્કર્ષ: ઘોસ્ટ નેટ સામે કાર્યવાહી

> **ઘોસ્ટ નેટ સામે તમારી કાર્યવાહી માટે 5 મુખ્ય મુદ્દા**
>
> ઘોસ્ટ નેટ એ ગુજરાતના દરિયાઈ જીવો માટે ગંભીર ખતરો છે, પરંતુ તેને ઘટાડવા માટે ઘણા ઉપાયો છે. તમે માછીમારી પદ્ધતિઓમાં ફેરફાર, ટકાઉ ખરીદી, જાળ રિસાયક્લિંગ સપોર્ટ, અને સ્થાનિક નીતિ સુધારણાની હિમાયત દ્વારા મદદ કરી શકો છો. દરેક નાની ક્રિયા મોટો ફરક લાવી શકે છે.

**મુખ્ય નિષ્કર્ષ**

- ઘોસ્ટ નેટ ગુજરાતમાં દર વર્ષે હજારો દરિયાઈ જીવોને મારી નાખે છે.
- બાયોડિગ્રેડેબલ જાળ અને રિસાયક્લિંગ પ્રોગ્રામ અસરકારક ઉપાય છે.
- ટકાઉ સીફૂડ ખરીદી અને પ્લાન્ટ-આધારિત વિકલ્પો દબાણ ઘટાડે છે.
- ઘોસ્ટ નેટ રિપોર્ટ કરવા માટે ગુજરાતમાં ચોક્કસ એજન્સીઓ છે.
- નીતિ સુધારણા અને જાગૃતિ લાંબા ગાળાના ઉકેલ માટે જરૂરી છે.

**સંબંધિત**

- [શું કેટલાક પ્રાણીઓ કરતાં વધુ સમાન છે? ગુજરાતમાં પ્રાણી અધિકારોનું સત્ય](https://vegeco.org/gu/animal-rights/શ-ક-ટલ-ક-પ-ર-ણ-ઓ-કરત-વધ-સમ-ન-છ-ગ-જર-તમ-પ-ર-ણ-અધ-ક-ર-ન-સત-ય)
- [ગુજરાતમાં ઝીરો-વેસ્ટ કપડાં: 30 દિવસમાં ક્રૂરતા-મુક્ત કેપ્સ્યુલ વૉર્ડરોબ બનાવવાની રીત](https://vegeco.org/gu/eco-lifestyle/ગ-જર-તમ-ઝ-ર-વ-સ-ટ-કપડ-30-દ-વસમ-ક-ર-રત-મ-ક-ત-ક-પ-સ-ય-લ-વ-ર-ડર-બ-બન-વવ-ન-ર-ત)
- [મેં ડેરી છોડીને 90 દિવસમાં શું શીખ્યો: ગુજરાતનો સફળ અનુભવ](https://vegeco.org/gu/sustainable-living/મ-ડ-ર-છ-ડ-ન-90-દ-વસમ-શ-શ-ખ-ય-ગ-જર-તન-સફળ-અન-ભવ)
- [બુલફાઈટિંગ પર પ્રતિબંધ: સ્પેન અને લેટિન અમેરિકામાં પ્રાણી અધિકારો માટે સક્રિયતાની સફળ વ્યૂહરચના](https://vegeco.org/gu/activism/બ-લફ-ઈટ-ગ-પર-પ-રત-બ-ધ-સ-પ-ન-અન-લ-ટ-ન-અમ-ર-ક-મ-પ-ર-ણ-અધ-ક-ર-મ-ટ-સક-ર-યત-ન-સફળ-વ-ય)
- [Factory farming explained](https://vegeco.org/gu/hub/factory-farming-explained)

---

Cite as: VegEco, "ઘોસ્ટ નેટ વન્યજીવ મૃત્યુ: ગુજરાતમાં દરિયાઈ જીવોને બચાવવા માટે સંપૂર્ણ સ્વેપ ગાઈડ", https://vegeco.org/gu/animal-rights/ઘ-સ-ટ-ન-ટ-વન-યજ-વ-મ-ત-ય-ગ-જર-તમ-દર-ય-ઈ-જ-વ-ન-બચ-વવ-મ-ટ-સ-પ-ર-ણ-સ-વ-પ-ગ-ઈડ